Etiket Arşivleri: Proteinler

Proteinlerin Metabolizması ( Prof Dr.Tülay AKÇAY )

Proteinlerin Metabolizması

Proteinler, organizmanın hücre yapısının başlıca bileşenleridir besin maddeleri arasında da en önemli yeri alırlar.

Normal şartlarda, yetişkinlerde organizmaya giren azot ile, organizmadan atılan azot arasında denge vardır. Bu dengeye azot bilançosu denir.

Proteinlerin metabolizması=A.A.metabolizması

Besinlerle alınan Proteinlerin Sindirimi ve Emilimi

Besinlerle alınan Proteinlerin sindirimi

Proteinlerin sindirimi, midede başlar barsakda tamamlanır Proteinler midede, önce HCl ile denatüre olurlar. HCl,midenin üst kısmını döşeyen epitel hücreleri
tarafından salgılanır, salgılanma gastrin adı verilen hormon ve vagüs sinirinin uyarılması ile başlatılır.

Polipeptit zincirini oluşturan, amino asitler arasındaki

Peptit bağlarının hidrolizi; proteoliz Denatüre proteinler, çeşitli proteazlarla hidroliz olurlar. pepsinojen mide esas hücrelerinden, HCl ise pariyetal (oksintik) hücrelerden salgılanır.

Periyetal hücreler uyarıldıkları zaman asit salınımını aktif transport ile gerçekleştirir

Luminal [H+ ] yaklaşık 0.14 olup, pH’ ı 0.8’dir

Plazmanın pH’ı yaklaşık 7.4 dür

Periyetal hücreler protonları 106.6 lık bir konsantrasyon gradiyentine karşı salgılar

H+ , H+ – K+ ATP az (mide =gastirik, proton pompası) ile lümene salınır

Mide asid sekresyonunun düzenlenmesi

Salgılanmayı uyaran hormon gastrin nörotransmitter ise asetil kolin ve histamindir

Mide sekresyonlarına yol açan sinirsel uyarılar Vagüs yolu ile ve mide duvarındaki enterik sinir sisteminden kaynaklanan lokal reflekslerden oluşur.

Denatüre proteinlerin, çeşitli proteazlarla,
peptid bağları hidroliz olur (Proteoliz ).

Midenin esas hücrelerinden pepsinojen salgılanır.

Midede etkin enzim

Pepsin

Barsakta etkili enzimler

Tripsin

Kimotripsin

Elastaz

Karboksipeptidaz

Aminopeptidaz

Dipeptidaz

Tripeptidaz

Ürün : Aminoasitler, az miktarda peptid

Besin Maddeleri

  • BESİN MADDELERİ

  • Proteinler

  Proteinlerin Yapısında Bulunan Elementler

  Element            %    

  Karbon         51-55

  Hidrojen        6.5-7.3

  Nitrojen      15.5-18.0

  Oksijen      21.5-23.5

  Kükürt        0.5-2.0

  Fosfor                    0-1.5

  • Kimyasal Yapılarına Göre Amino Asitlerin Sınıflandırılması

  1. Monoamino-monokarboksilik amino asitler:

  • Glisin, alanin, serin, treonin, valin, löysin, izolöysin

  1. Monoamino-dikarboksilik amino asitler:

  • Aspartik asit, glutamik asit

  1. Bazik amino asitler:

  • Lizin, arjinin, histidin

  1. Aromatik amino asitler:

  • Fenilalanin, tirozin

  1. Kükürtlü amino asitler:

  • Sistein, sistin, metiyonin

  1. Heterosiklik amino asitler:

  • Prolin, hidroksiprolin, triptofan

  • Amino Asitlerin Sentezlenmesi

  • Mikroorganizmalar ve bitkiler tarafından basit azotlu bileşikler kullanılarak amino asitlerin sentezlenmesi

  • Hayvan organizmasında amino asitlerden amino asit sentezlenmesi

–Transaminasyon

            Glutamik asit ® Aspartik asit

–Enzimatik reaksiyonla bir karbon grubunun ayrılması

            Serin ® Glisin

–Ketoasitlerin amonyum tuzları ile birleşmesi

  • Ara metabolizmada eksojen amino asitlerden diğer amino asitlerin sentezlenmesi

                Metiyonin ® Sistin

                   Fenilalanin ® Tirozin

  • Esansiyel olan veya olmayan amino asitler

  • Proteinlerin Kimyasal Özellikleri

  • Kolloidal özelliktedirler ve suda çözünme kabiliyetleri farklıdır. Keratinler suda erimez, albuminler ise erir.

  • Amfoter niteliktedir.

  • Bütün proteinler denatüre olabilir.

  • Şekillerine, eriyebilme kabiliyetlerine ve kimyasal yapılarına göre proteinler

  • Fibröz (sklero) proteinler ® Kollagenler, elastinler, keratinler

  • Globuler (sfero) proteinler ® Albuminler, globulinler, histonlar, protaminler

  • Bileşik (konjuge) proteinler ® Fosfoproteinler, glikoproteinler

                                                                lipoproteinler, kromoproteinler

                                                                nükleoproteinler

  • Fibröz (sklero) proteinler

  • Suda erimezler, sindirim enzimlerine çok dayanıklıdırlar.

  Kollagenler: Memeli hayvanlardaki proteinin % 30’unu

                         oluşturur ® Bağ doku ® Triptofan içermez.

    Elastinler: Tendo ve arter

    Keratinler: Saç, kıl, yapağı, tırnak, boynuz

                      Sistin ® % 4 Kükürt

  • Globuler (sfero) proteinler

Enzimler, antijenler, protein yapısındaki hormonlar

Albuminler: Yumurta, süt, kan ve çeşitli bitkilerde (Suda erirler)

Globulinler: Yumurta, süt, kan (Suda erimezler)

Histonlar: Hücre çekirdeğinde DNA ile birlikte

Protaminler: Vertebralıların olgun sperma hücrelerinde

                         nükleik asitlerle birlikte

  • Bileşik (konjuge) proteinler

Fosfoproteinler:   Fosfat asidi

                                 Sütte kazein, yumurtada fosvitin

Glikoproteinler:   Glukozamin veya galaktozamin, galaktoz, mannoz

                                  Müköz sekresyonlarda

Lipoproteinler:     Lesitin, kolesterin

                                  Hücre zarı, beyin ve sinir dokuda

Kromoproteinler: Pigment

                                  Hemoglobin ® Protein + Hem (Hematin) ® Fe

Nükleoproteinler: Nükleik asit

                                  Tohum embriyosu, bez dokular

  • Protein Niteliğinde Olmayan Azotlu Bileşikler (NPN)

  • Aminler

  • Amidler

  • Pürinler ve primidinler

  • Nitratlar

  • Alkaloidler

  • Azotlu lipidler

  • Azotlu glukozlar

  • Glutamik asit

  • Aspartik asit

  • Alanin

  • Serin

  • Glisin

  • Prolin

  • Protein Niteliğinde Olmayan Azotlu Bileşikler (NPN)

  • Aminler

    Arjinin ® Putresin              Fenilalanin ® Feniletilamin

    Histidin ® Histamin           Tirozin ® Tiramin

    Lizin ® Kadaverin              Triptofan ® Triptamin

  • Amidler: Üre, ürük asit, allantoin, asparajin, glutamin

  • Alkaloidler: Nikotin, atropin, kokain, kinin, striknin, morfin, solanin

  • Pirimidinler: Sitozin, timin, urasil

  • Pürinler: Adenin, guanin

  • Protein Niteliğinde Olmayan Azotlu Bileşikler (NPN)

  • Kök, yumru, soğan gibi bitki depo kısımlarında

  • Olgunlaşmakta olan tane ve tohumlarda

  • Vejetasyon dönemi başlarındaki çayır ve meralarda

  • Proteinlerin İşlevleri

  1. Canlı hücrelerde plazma ile hücre çekirdeğinin temel maddesini oluşturur.

  2. Enzim, hormon ve antikorların sentezinde kullanılırlar.

  3. Kolin, niyasin, kreatin gibi moleküllerin sentezine katılırlar.

  4. Metabolizma sonucu organizmada şekillenen bazı artık ürünleri zararsız hale sokup, vücuttan atılmalarını sağlayarak koruyucu bir özellik gösterirler.

  (Benzoik asit + Glisin ® Hipürik asit↑)

  1. Gereksinim fazlası proteinler vücutta enerji kaynağı olarak kullanılırlar.

Proteinlerin 3 Boyutlu Yapısı ( Dr. Kader KÖSE )

1-Primer Yapı (1o)

2-Sekonder Yapı (2o)

Alfa–heliks

Beta–kırmalı tabaka

Beta–bendler (kıvrım, dirsek)

Tesadüfi kıvrılmalar(Random coil)

3-Tersiyer Yapı (3o)

4-Kuarterner Yapı (4o)

Gıda İşleme ve Proteinler ( Prof.Dr. Sibel KARAKAYA )

GIDA İŞLEME VE PROTEİNLER
• Proteinler amino asitlerden oluşmuş karbon, hidrojen, oksijen, azot ve kükürt içeren kompleks organik bileşiklerdir. Birçok proteinin yapısında fosfor da bulunur. Bazı özel Birçok proteinin yapısında fosfor da bulunur. Bazı özel proteinler demir ve bakır gibi inorganik elementleri de içerirler. Proteinlerin yapı taşı olan amino asitlerin yapısında amino (NH 2 ) ve karboksil (COOH) grupları bulunur Beslenme açısından amino asitler, vücutta sentezlenme özelliklerine bağlı olarak zorunlu amino asitler ve zorunlu olmayan amino asitler olarak iki grupta değerlendirilir.
Treonin Glisin
Valin Alanin
Lösin Serin
İzolösinGlutamikasit
İzolösinGlutamikasit
Metionin Sistin
Lizin Aspartik asit
Fenilalanin Arginin
Triptofan Tirozin
Histidin Prolin
Glutamin
Asparagin
Zorunlu amino asitler Zorunlu olmayan amino asitler

Kaynak: http://food.ege.edu.tr/index.php?lid=1&SayfaID=198&cat=details