Sütlerde Antibiyotik Kalıntıları

ANTİBİYOTİKLER

  Antibiyotikterimi bakteri, mantar ve aktinomisetler gibi canlı mikroorganizmalartarafından meydana getirilen, bakterinin gelişmesini engelleyen veya onları öldüren kimyasal bir madde olarak tanımlanır.

  Hayvanlara uygulanan ilaçların bazıları vücutta parçalanarak etkisiz hale gelirken, bazıları ise son derece yavaş ayrışarak, giderek artan miktarlarda vücutta (özellikle böbrekve karaciğerde) birikmeye başlarlar. Sonuçta tüketicinin besin zincirine katılarak tüketici sağlığını olumsuz etkilemektedirler.

ANTİBİYOTİKLERİN SINIFLANDIRILMASI

 Beta-Laktam
Antibiyotikler : Penisilinler, Sefalosporinler

 Aminoglikozid Antibiyotikler

 Makrolid Antibiyotikler

 Tetrasiklin Antibiyotikler

 Kloramfenikol Antibiyotikler

 Linkozamid Antibiyotikler

 Polipeptid Antibiyotikler

 Florokinolon Antibiyotikler

 Nitrofuran Bileşikler

 İmidazol Bileşikleri

 Rifamisin Antibiyotikler

 Sulfonamidler

KALINTI

Hastalıklarınsağaltımı, önlenmesi ve kontrolü ile gelişmenin hızlandırılması amacıyla doğrudan, yeme ya da suya katılarak uygulanan  ilaç veya diğer kimyasal maddelerin kullanılmalarını takiben  hayvanın doku ve organlarında biriken metabolitler, ilaç ya da kimyasal madde miktarı kalıntı olarak tanımlanır.

KALINTI SEBEPLERİ

Gereğindenfazla ilaç ve kimyasal madde kullanılması (doz aşımı). Antibiyotik kullanımının anlaşılmasındaki eksiklikler (bilinçsiz kullanım). İlaç uygulanan hayvanların belirli bir süre geçmeden veya bekletilmeden kasaplık olarak kesilmesi ya da böyle hayvanlardan elde edilen besinlerin tüketilmesi. Tedavideki inek ve sağlıklı ineklerin sağılmasında aynı sağım aletlerinin kullanılması. Tedavisi devam eden ineğin sütünün sağlıklı ineklerden elde edilen süt ile karıştırılması. Yeni satın alınan ineklerin tedavide olduklarından haberdar olmamak.

KALINTI SEBEPLERİ

Yeterli kayıt tutmada eksiklikler. Hayvanlarda ruhsatsız ilaç kullanılması. Prospektüs ve Veteriner Hekimin talimatına uyulmaması. Hatalı ilaç, müstahzar ve formülasyon seçilmesi. İlaçlı yemlerin hazırlanma hataları. Yasal arınma süresine dikkat edilmemesi. Tedavisi bitmiş ama atılım süresi devam eden ineklerin sütlerinin kullanılması.

ARINMA SÜRESİ

Tedavi edici ve koruyucu olarak uygulanan ilaçların kullanılması süresinde ve uygulamanın kesilmesini takiben belli bir süre, ilaç kalıntıları süte yansır.  Arınma süresi besin değeri olan organ ve dokularda ilaç veya kimyasal madde kalıntılarının, tüketiciler için güvenli bir düzeye inene kadar ilaç uygulanan hayvanların kesilmeme veya ürünlerinin kullanılmama süresidir.

ARINMA SÜRESİ

Sütte Maximum Kalıntı Limiti (MRL) Belli Olan Gruplar

Sülfanamid grubuna ait tüm maddeler-100µg/kg

Betalaktamlar-4-30 µg/kg

Makrolitler-40-50 µg/kg

Kinolon-100 µg/kg 

Amoksisilin-4 µg/kg

Tetrasiklin-100 µg/kg

Streptomisin-200 µg/kg

Kloramfenikol ve Nitrofuran hiçbir seviyede bulunmaması gerekir.

İlaç Kalıntılarının Yol Açabileceği Olumsuzluklar

İlaç
Alerjisi

Farmakolojik
ve Toksikolojik Etki

Karsinojenik,
Teratojenik ve Mutajenik Etki

Cinsiyet
Özelliklerinde Değişme

Dirençli
Bakteri Suşlarının Ortaya Çıkması

Gıda
Üretimi Hataları

Tüketicilerde
Sindirim Sistemi Bozuklukları ve Gıda Zehirlenmeleri

İLAÇ ALERJİSİ

Dirençliliği Hazırlayan Faktörler

Antibiyotiklerin
yeterli miktarda ve sürede alınmaması

 Uygun antibiyotiklerin seçilmemesi

  ANTİBİYOTİK
KALINTILARININ NEDEN OLDUĞU EN ÖNEMLİ HALK SAĞLIĞI SORUNLARINDAN BİRİSİ DE
İNSANLAR İÇİN PATOJEN OLAN BAKTERİLERDE DİRENÇ GELİŞİMİDİR.

Antibiyotiklere Direnç Geliştiren Başlıca Patojenler

Salmonella
typhimurium    

Campylobacter  spp.

Listeria
monocytogenes

E.
coli

Staphylococcus
aureus

Enterococcus

Gıda Endüstrisinde Üretim Hataları

  Starter kültürler süt ürünlerinin üretiminde
kullanılan mikroorganizmalardır. İşlevleri; laktozdan
laktik
asit
üreterek lezzet, tat, koku
oluşumunu sağlarlar,
proteolitik ve lipolitik
etkinlik gösterirler ve istenmeyen organizmaların üremesini engellerler.
Antibiyotik      kalıntıları
ise
asitlik
ilerlemesini ve pıhtı   oluşumunu

engelleyerek   üretim esnasında büyük   problemlere neden   olmaktadır.             

  Hayvansal kökenli gıdalarda bulunan
antibiyotik kalıntıları çeşitli patojen mikroorganizmaları baskı altında
tuttuğu için; bu tür gıdaların bakteriyolojik laboratuvar analizlerinde yanlış
değerlendirilmelerine neden olmaktadır.

Gıdalarda Antibiyotik Kalıntılarını Engellemenin Yolları


Hayvansal kaynaklı gıdaların antibiyotik kalıntılarından arınması için başlıca
önlem antibiyotik kullanımını azaltma yollarıdır.


Antibiyotikler sadece hastalıkların tedavisinde kullanılmalı, profilaktif ve
gelişmeyi artırıcı amaçla antibiyotik kullanımı önlenmelidir.


Antibiyotik kullanıma ilişkin yasaklara titizlikle uyulmalıdır.


Hayvanlarda kullanılan antibiyotiklerin insan hekimliğinde kullanılan
antibiyotiklerle aynı olmamasına ve dolayısıyla çapraz rezistans oluşmamasına
dikkat edilmelidir.

İlaçların
tedavi düzeyinin altındaki dozda dozlarda kullanımı sınırlandırılmalıdır.


İyi bir bakım, besleme yapılmalı ve barınak koşulları iyileştirilmelidir.


Öngörülen diğer koruyucu hekimlik yöntemleri kullanılarak antibiyotik
kullanmayı gerektirmeyecek şekilde hareket edilebilir.


Antibiyotik satışlarının kontrol altına alınması ve izlenmesi de bir diğer
koruyucu önlem olabilir.


Aşısı olan hastalıklar için, aşılama yapılmalıdır.


Onaylanmış ve izinli ilaç kullanılmalıdır.

İlaçların
etiket talimatına uyulmalı, gerekli durumlarda Veteriner Hekim rehberliğinde
ilave kullanımda bulunulmalıdır.


Gıdasından yararlanılacak hayvanlara antibiyotikler uygulandıktan sonra gerekli
bekletme sürelerine uyulmalıdır.


Antibiyotiklere ilişkin gıdalarla alınabilecek günlük kabul edilebilir
limitlere uyulmalıdır.


Ulusal ve uluslararası regülasyonlarda tespit edilmiş kırmızı et, süt gibi
hayvansal gıdalarda bulunabilecek en yüksek kalıntı miktarlarının (MRL)
aşılmasına izin verilmemelidir.


Tedavideki hayvanların sütleri ayrı ekipmanla sağılıp ayrı kovalara
alınmalıdır.


Sağlam bir Veteriner Hekim müşteri ilişkisi kurulmalıdır.


Tedavi edilmiş inekler için antibiyotik kalıntı görüntüleme testleri
uygulanmalıdır.


Sürüde sağlık ve yönetim programı uygulanmalıdır.


Etkili kayıt tutma sistemi kurulmalıdır.                              

Personele
yönelik eğitim programı uygulanmalıdır.


Teşvik programları yapılmalıdır.


İlaç kalıntısı içermeyen süt, et, yumurta ve diğer hayvansal ürünlerin üretimi
sağlanmalıdır.


İnsan ve hayvanlarda besin maddesi olarak kullanılan tüm ürünler kalıntı
içeriği açısından denetlenebilmelidir.

  Hayvansal
gıdalardaki kalıntıların önlenmesi aşağıdaki dört birimin üzerlerine düşen
görevleri yerine getirerek, birlikte hareket etmeleri ile sağlanabilir.

 Veteriner Hekimler

 Hayvan Yetiştiricileri ve Gıda Üreticileri

 İlaç İmalatçıları-Dağıtıcıları-Satıcıları

 Kamu Kurumları

Veteriner Hekimler

 

İlaçları gerekli olduğunda kullanmalıdırlar.
Ruhsatsız ilaç kullanmamaya dikkat
etmelidirler.
İlaçların etiketine ve koruyucu programa uymaları,
ilaç israfından kaçınmaları, etiket dışı ilaç kullanmamaları gerekmektedir.
Artakalan ilaçların saklanmasına, tekrar kullanılmasına ve imhasına
dikkat etmelidirler.
Gıda elde edilen hayvanlarda
kullanılması tehlikeli ve yasak ilaçlara, ilaç kullanılan hayvanlarda kesim
öncesi
bekletme
sürelerine
dikkat ederek kalıntıların
tüketicilerdeki olası etkilerini göz önüne almalıdırlar
.

Veteriner Hekimler

İlaç
uygulanan hasta hayvanlarla sağlam
hayvanların ayrılmasına önem göstermeli ve uygulanan ilaç
kayıtlarını eksiksiz tutmalıdırlar.

  Böylece yoğun hayvan populasyonuna sahip
entegre üretim yerlerinde tedavi uygulanan hayvanlardan elde edilen ve
tüketilmemesi gereken hayvansal ürünlerin yanlışlıkla tüketime sunulması
önlenmiş olacaktır.

Kalıntılarla
ilgili
ulusal
kanun
ve düzenlemeleri takip ederek
uygulamalıdırlar.

  Hayvan Yetiştiricileri ve Gıda
Üreticileri

Hayvanlarda
ilaç kullanımı ve dağıtımı
gelişi güzel
yapılmamalı, veteriner hekimin önerdiği şekilde uygulanmalı ve sağaltım
kayıtları tutulmalıdır.

İlaçla
ilgilenen diğer kurum ve kuruluşlar (yetiştirici birlikleri, zirai ilaç
bayileri, kooperatifler vb. kuruluşlar) esas görevleri dışında ilaç
pazarlaması/dağıtımı
yapmamalıdırlar. Gerekli eğitimler
düzenlenmelidir. Ticaret ahlakı ve toplumsal değerlere önem veren, insan
sağlığına saygılı, bilinçli, rekabet ortamında kaliteden taviz vermeyen, dürüst
bir yetiştirici, gıda ve ilaç üreticisi olunmalıdır.

İlaç İmalatçıları Dağıtıcıları Satıcıları

  Yetkisiz yerlere ilaç dağıtımı
ve satışı
yapılmamalı, ruhsatsız ve kaçak
ilaçların satışı engellenmeli, prospektüs ve etiket bilgilerine dikkat
edilmeli, ilaç tanıtım toplantıları yapılmalı, tanıtım broşürleri dağıtılmalı,

  ilaçta spot piyasa

  oluşmasına izin

   verilmemelidir.

Kamu Kurumları

Ulusal
gıda güvenliği stratejik planı, ulusal kalıntı kontrolü ve izleme planı,
ilaçların vücuttan arınma sürelerine uyulmasının sağlanması, ruhsatsız,
tehlikeli ve yasak ilaçlar listesinin güncellenmesi, ilaç kalıntısı bildirim
listelerinin takibi ve etkili hukuki düzenlemeler yapılmalıdır.

Türk
Gıda Kodeksi Yönetmeliği’nde gerekli düzenlemeler yapılmalıdır. Kamuda, özel
sektörde ve serbest olarak çalışan Veteriner Hekimler için sürekli eğitim
programları ve meslek içi eğitimler düzenlenmelidir. Sorumluluk ve yetki
sahibi, etik kurallardan kesinlikle taviz vermeyen, hekimlik bilgisi yeterli,
ilacı “ilaç gibi” kullanabilen, mesleği ile ilgili sürekli bilgi akışına sahip
ve yönlendirebilen Veteriner Hekim yetiştirilmelidir.

Sütte Antibiyotik Kalıntılarının Tanımlanması Ve Miktarının
Belirlenmesi

  Kalitatif
metotlar, X-ray kristalografi, nükleer magnetik rezonans (NMR) spektroskopi ve
mass spektrometri (MS)’dir.

   Kantitatif metotlar ise, mikrobiyolojik
testler, radyokimyasal testler, radioimmunassay, enzim immunoassay,
fluoroimmunoassay ve diger immunoassay metotlar,   Spektrofotometrik ve separatif olmayan metotlar ise, likit
kromatografisi (LC), gaz kromatografisi (GC), ince tabaka kromatografisi (TLC),
yüksek basınçlı likit kromatografisi (HPLC), ve kapillar elektroforezdir (CE).

LC-MS-MS

GC

TEŞEKKÜRLER

Bir cevap yazın