Etiket Arşivleri: Laboratuvar

Laboratuvar Temel İşlemleri ( Yrd.Doç.Dr. Ali GÜNDOĞDU )

1. LABORATUVARIN TANIMI

Fransızca’dan dilimize geçen laboratuvar kelimesi, sözlük anlamıyla;

Türlü araştırma, inceleme ve deneylerin yapıldığı, bunlar için gereken araç, madde ve aygıtların bulunduğu yer anlamına gelmektedir.

Başka bir tanımlamaya göre;

Bilimsel araştırmalar, sanayi deneyleri, grafik çizimiyle ilgili çalışmalar için gerekli malzeme ve cihazların bulunduğu yer» olarak tanımlanmıştır.

Gıda laboratuvarı denince;

Üretim, araştırma-geliştirme (AR-GE) ve kontrol amacıyla gıda ve gıda hammaddelerinin özelliklerinin belirlendiği, bunun için gerekli madde, malzeme ve aletin bulunduğu yer anlaşılmaktadır.

Üretimle ilgili gıda laboratuvarları, gıda işletmelerinde yer alırlar.

Bu laboratuvarlarda hammaddeden son ürüne kadar değişik kademelerde analizler yapılır ve böylece hammaddeyi en iyi şekilde değerlendirerek tüketiciye sunmak için uygun yöntem ve uygulama seçimi gerçekleştirilebilir.

Araştırma geliştirmeye yönelik gıda laboratuvarları daha çok yüksek düzeyde eğitim-öğretim yapan kuruluşlarla, araştırma kuruluşlarında yer alır.

Buralarda da hammaddeden son ürüne kadar değişik materyaller analiz edilerek yapıları incelenir.

Değişik hammadde, ara ürün veya son ürünler farklı formüllerle bir araya getirilerek yeni ürünler oluşturulmaya çalışılır.

Yeni ürünler için bileşimler geliştirilerek besinmaddelerinin yanında çeşitliliği de arttırılmış olur.

Gıda Kontrol laboratuvarları, daha çok satışa sunulmuş ve tüketicinin karşı karşıya olduğu ürünlerin analizi ile uğraşır.

Genel anlamda, ticari amaç taşıyan besin maddelerinin işlenmesini ve kalitesini denetler.

Ayrıca anlaşmazlık konusu gıdalarla ilgili analizlerin yapıldığı ve raporların düzenlendiği yerlerdir.


Genel Kimya Laboratuvar Deneyleri

1.   LABORATUVAR ÇALIŞMALARINDA UYULMASI GEREKEN KURALLAR

1.1.Güvenlik Önlemleri

1.2. Laboratuvar Teknikleri

1.2.1.   Katı ve Sıvıların Aktarılması

1.2.2.   Kütle Ölçülmesi

1.3. Nem Çekici Maddeler

1.4. Laboratuvarda Kullanılan Malzemeler

2.   DENEYSEL BÖLÜM

DENEY 1. Kimyasal Reaksiyonların Hızlarının İncelenmesi

DENEY 2. Reaksiyon Hızına Sıcaklığın Etkisi

DENEY 3. Gazlar

DENEY 4. Bir Gazın Molar Hacmi

DENEY 5. Kimyasal Denge

DENEY 6. Kolorimetrik Yöntemle pH Tayini

DENEY 7. Redoks Reaksiyonları

DENEY 8. Avogadro Sayısı

DENEY 9. Asit Baz Reaksiyonları

DENEY 10. Redoks Titrasyonları

DENEY 11. Elektrolitik Kaplama

EK 1. PERİYODİK CETVEL


Aletli Analiz Laboratuvar Çalışmaları İçin El Kitabı ( Yaşar ÇİFTÇİ )

Bölüm-I-Aletli analiz laboratuarında analize başlama kuralları 1-7

1- Giriş 1

2- Analizlerde kullanılan ölçümlerin doğruluğu 1

3- Analiz zamanının en uygun kullanımı 1

4- Deneylerde kullanılan reaktifler 1

5- Reaktiflerin seçimi 1

6- Reaktifleri ve çözeltileri kullanma kuralı 3

7- Laboratuar malzemelerinin temizlenmesi ve işaretlenmesi 3

8- Sıvıların buharlaştırılması 4

9- Gerçek numunelerin analizi 4

10-Gerçek numunelerin analizi için metot seçimi 5

11-Standart numunelerin analizi 6

12-Numuneye standart madde ilave edilmesi 6

Bölüm-II-Numunelerin parçalanması ve çözünür hale getirilmesi 8-12

1- Numunelerin açık kaplarda inorganik asitlerle parçalanması 8

2- Numunelerin mikro dalga ile parçalanması 9

3- İnorganik maddelerin eritiş ile parçalanması 11

Bölüm-III-Tampon çözeltiler ile yapılacak çalışmalar 13-20

1- Tampon çözeltiler 13

2- Asit baz titrasyonları 15

Bölüm-IV-Su analizleri 21-44

A- Sularda sertlik tayini 21

A-1-Geçici sertlik tayini 21

A-2-Geçici sertliğin karbonat sertliği ile tayini 21

A-3-Kalıcı sertlik tayini 21

A-4-Serliğin bütününün tayini 22

B-Suların diğer rutin analizleri 25

B-1-Aktif klor tayini 25

B-2-Sularda nitrit tayini 25

B-3-Sularda amonyak tayini 26

B-4-Sularda klor tayini 26

B-5-Sularda organik madde tayini 26

B-6-Sularda silis miktarı tayini 26

B-7-Sularda demir iyonu tayini 27

B-8-Sularda mangan tayini 29

B-9-Sularda kalsiyum iyonu tayini 30

B-10-Sularda magnezyum iyonu tayini 31

B-11-Sularda amonyum iyonu tayini 32

B-12-Sularda kurşun tayini 33

B-13-Sularda bakır iyonu tayini 35

B-14-Sularda potasyum iyonu tayini 36

B-15-Sularda sodyum iyonu tayini 36

B-16-Sularda klor iyonu tayini 37

B-17-Sularda karbonat iyonu tayini 38

B-18-Sularda bikarbonat iyonu tayini 38

B-19-Sularda nitrat iyonu tayini 38

B-20-Sularda nitrit iyonu tayini 40

C- Suların bakteriyolojik analizi 41

C-1-Sularda patolojik mikrop aranması 41

C-2-Sularda koli basili aranması( miktar tayini ) 42

C-3-Anaerob parametresi 42

C-4-Sularda mikropların sayılması 42

D- Sularda berraklık tayini 43

D-1-Berraklık 43

D-2-Opalizleme 43

D-3-Hafif bulanıklık 43

D-4-Bulanıklık 43

D-5-Tayinin yapılması 43

D-6-Kolorimetri 43

E- Sularda kokunun kontrolü 44

Bölüm-V

A-Bazı metallere ait gravimetrik analiz yöntemleri 45-47

1- Demir tayini 45

2- Alüminyum tayini 45

3- Kurşun tayini 46

4- Kalsiyum tayini 46

5- Çinko tayini 47

6- Manganez tayini 47

B-Analiz laboratuarında kullanılacak tahlil metotları ve prensipleri 48-51

1- Gliserin miktarı tayini 48

2- Naftakinon tayini 48

3- Kükürt tayini 48

4- Mangan tayini 48

5- Antimon tayini 48

6- Tungusten tayini 48

7- Demir ve çelikte nikel tayini 48

8- Demir ve çelikte kalay tayini 49

9- Demir ve çelikte kobalt miktarı tayini 49

10-Demir ve çelikte kükürt miktarı tayini 49

11-Bakır ve krom alaşımlarında bakır tayini 49

12-Karbonil bileşiklerin miktarının tayini 49

13-Demir ve çelikte alüminyum oksit tayini 49

14-Demir ve çeliklerde magnezyum miktarı 50

15-Demir ve çeliklerde silisyum miktarı tayini 50

16-Demir ve çeliklerde krom miktarı tayini 50

17-Demir, nikel ve kobalt alaşımlarında krom tayini 50

18-Demir ve çelikte alüminyum muhtevası tayini 50

19-Demir ve çelikte bakır tayini(1) 51

20-Demir ve çelikte bakır tayini(2) 51

21-Demir ve çelikte fosfor tayini(1) 51

22-Demir ve çelikte karbon tayini 51

23-Demir ve çelikte fosfor miktarı tayini(2) 51

24-Uçucu yağlarda ester indisi tayini 51

25-Uçucu yağlarda fenol tayini 51

Bölüm-IV-Optik cihazlar 52-63

Optik cihazların genel tasarımı 52

I-Işın kaynağı 52

II-Dalga boyu seçicileri 56

III-Numune kapları 59

IV-Işın transduserleri 59

V-Sinyal işlemcileri ve göstergeler 62

VI-Fiber optikler 63

Bölüm-VII-Analizlerde kullanılan cihazların çalışma prensipleri 64-70

Bölüm-VIII-Enstrümental analiz cihazlarında kullanılan algılayıcılar 71-76

I-Dedektörler, Transduserler ve algılayıcılar(sensörler) 71

II-Elektriksel devre elemanları ve devreler 72

III-Amplifikasyon ve transduser sinyali ölçümleri 75

IV-İşlem yükselticilerin voltaj ve akım kontrollerinde kullanılması 76

Bölüm-IX-Laboratuar cihazları 77-162

A-Temel analiz yöntemlerinin uygulandığı termal cihazlar 77

B-UV/VIS Spektroskopisi 81

C-IR ( İnfrared ) Spektroskopisi 83

D-Nüleer manyetik rezonans spektroskopisi(NMR) 85

E-Yüksek performanslı sıvı kromatografisi(HPLC) 94

I-Dağılma kromatografisi 94

-Sıvı-sıvı kromatografide kolon verimliliği 97

-HPLC cihazlarını oluşturan sistemler 97

-Kolon fırını 100

-Dedektörler 100

II-İyon çifti kromatografisi 103

III-Adsorpsiyon kromatografisi 104

IV-İyon değiştirme kromatografisi 104

V-Boyut eleme kromatografisi 105

HPLC Sistemlerinde kullanılan dedektörler 107

F-İnce tabaka kromatografisi(TLC) 110

G-Süper kritik akışkan kromatografisi ve ekstraksiyonu 114

H-Gaz kromatografisi 118

-Moleküler kütle spektroskopisi 122

J-İndüktif eşleşmiş plazma /Kütle spektroskopisi(ICP/MS) 134

K-Kıvılcım kaynaklı kütle spektroskopisi(OES) 137

L-Atomik absorpsiyon spektroskopisi(AAS) 138

M-Spektroskopi ve mikroskopi ile yüzey analizleri 142

N-Kapiler elektroforez ve kapiler elektrokromatografi 148

-Elektroforetik ayırmalar 148

-Kapiler elektroforez 149

-Kapiler elketroforez için cihazlar 150

-Floresans ile tayin 151

-Elektrokimyasal tayin 151

-Kütle spektrometresi ile tayin 151

-Küçük türlerin tayini 152

-Moleküler türlerin tayini 152

-Kapiler jel elektroforez 152

-Kapiler izotakoforez 152

-Kapiler elektro kromatografisi(CEC) 154

O-X-Işını floresans spektroskopisi(XRF) 155

P-X-Işınımı kırınımı difraktometresi(XRD) 158

R-Raman spektroskopisi 160

-Organik bileşiklerin raman spektroskopisi 162

Bölüm-X-Kimyasal analiz metotları 165-199

A-Gravimetrik ve volümetrik analiz metotları 165

-Metal cevheri analizleri 169

-İyot ile yapılan titrasyonlar 172

-Sodyum tiyosülfat ile yapılan titrasyonlar 173

B-Kromatografik analiz metotları 180

I-Laktoz analizi 180

II-Butirik asitin kromatografik analizi 182

III-Sterollerin TLC ve GC ile analizi 186

IV-Yağlarda metil ester oluşturulması ve GC ile analizi 189

V-Yağlarda trigliseridlerin HPLC ile analizi 189

VI-Waksların gaz kromatografisi ile analizi 190

VII-Et ve et ürünlerinde domuz ve domuz yağının tayini 194

Bölüm-XI-Bazı metallere ait gravimetrik analiz yöntemleri 200-202

1-Demir tayini 200

2-Alüminyum tayini 200

3-Kurşun tayini 201

4-Kalsiyum tayini 201

5-Çinko tayini 202

6-Manganez tayini 202

Bölüm-XII-Tekstil ürünleri analizleri 203-216

A-Tekstil ürünlerinde lif olmayan maddelerin tayini 203

B-Kumaşlar üzerindeki boyar maddelerin çıkarılması 208

C-Tekstil elyafı analizleri 210

D-Liflerin tanımlanması metotları 213

E-Azo boyalarda bulunan aromatik aminlerin analizi 242

F-Tekstil ürünlerinde ve 32.04 G.T.İ.Pozisyonunda yer alan boyalardaki 250

Aril aminlerin analizleri

G-Tekstil elyafının mikroskobik tetkiki için standart kılavuz 253

Bölüm-XIII-Petrol ürünleri analizleri 267-285

A-Petrol yağlarında vizkozite tayini 267

B-Petrole dayalı solventler 269

C-Kinematik vizkozitenin saybolt vizkozite veya saybolt furol vizkoziteye 275

Dönüşümü için standart uygulamalar

D-Olefinlerin ve aromatik hidrokarbonların tayini 281

E-Polietilen tere ftalattın(PET) vizkozitesinin tayini 284

Bölüm-XIV-Gübre analizleri 286-293

A-Devarda alaşımı ile gübrelerde nitrat içeriğinin belirlenmesi 286

B-Gübrelerde toplam azotun AOAC metodu ile tayini 291

Bölüm-XV-Spektroskopi ve mikroskopi ile yüzey analizleri 294-299

Bir katı yüzeyin tanımı 294

Yüzey ölçüm tipleri 294

b)Elektron mikroskopisi 295

-Auger elektron mikroskopisi 296

-Elektron mikro probu 296

-Taramalı elektron mikroskopisi 297

Bölüm-XVI-Gıda laboratuarında kullanılan analiz yöntemleri 300-443

A-Şekerler 300

-Şeker analizleri 300

-Diğer belirlenmiş şeker ürünleri için analiz yöntemleri 302

-Kül’ün ( sülfatlanmış kül ) belirlenmesi 303

-Glikoz şurubu 304

-Şekerlerin analiz yöntemleri 306

-Bakır redüksiyon metodu 306

-Layne ve ennon titrasyon metodu 306

-Sukrozun layne ve ennon titrasyonu yöntemi ile tayini 308

-Luff-suchoorl metodu 309

-HMF belirlenmesi için invert şeker tayini 311

B-Besin karbonhidratları 314

Şekerlerin nitel olarak ortaya çıkarılması 316

-TLC ile belirlenmesi 318

C-Reçel, marmelat ve pelte analizleri 322

D-Katılaştırılmış meyveler 327

E-Konservelenmiş meyveler 332

-Meyve salatasının bileşimi 332

-Meyve kokteylinin bileşimi 332

-Elma püresi 332

-Konservelenmiş sebzeler 333

-Sebze salatası ve karışık sebzeler 333

G-Domates ürünleri 334

-Domates püresi, domates salatısı, domates tozu 334

-Domates püresinin analizi 335

-Domates ketçabı analizi 338

H-Meyve suları 341

-Meyve suları analizleri 341

-TLC yöntemi ile siklamat ve sakarinlerin analizleri 350

-Meyve suyu miktarı 351

-Karbonatlı içecekler 352

-Fındık ve cevizler 353

I-Süt ürünleri 357

-Peynir 357

-Peynir analizi 361

-Dondurmalar 364

J-Nişastalar 369

K-Amino asitlerin HPLC ile analizi 374

L-Toplam amino asitlerin analizi 379

M-Çikolatalarda süt proteininin tayini 385

N-Proteinlerin etkinlik oranının hesaplama yöntemi 386

O-Glikomakropeptidin tespit edilerek yağı alınmış süt tozunda mevcut 395

rennet peyniri altı suyunun tespiti

Ö-Süt ürünlerinin kromatografik ve elektroforetik metot ile analizi 403

P-Tüm ekmekçilik mamullerinde yağların yağ asit oranlarının tespiti 418

R-Sakkaritlerin HPLC yöntemi ile analizi 423

S-Sakkaritlerin kromatografik analizleri(GC metodu ) 427

-Sakkaritlerin kromatografik analizleri 8kağıt kromatografisi metodu ) 431

T-Mısır şekeri(Ham ve rafine 435

-I-Mısır şekerinde mono sakkaritler(HPLC) 435

-II-Mısır şekerinde spesifik rotasyon 438

-III-Mısır şekerinde toplam şeker tayini 440

Bölüm-XV-Tadil edilmiş nişasta analizi 444-457

A-Asetillenmiş mısır nişastası analizi 444

B-Hidroksi etil nişastalarda yer değiştirme düzeyi 445

C-Karboksillenmiş mısır nişastası analizi 450

D-Hidroksi alkoksil nişasta analizi 452

E-Mumlu ve mumsuz nişasta analizi 456

Bölüm-XVI-Etilen glikolün eter ve esterlerinin belirlenmesi 458-466

Analiz yöntemleri 460

Deneyin yapılışı ve yöntemin teorisi 462

Bölüm-XVII-Yağların analizi 467-483

I-Analiz yöntemleri 467-474

A- Reichert meissl indisi(RMI) 467

B-Polenske indisi(PI) 468

C-Kirscher indisi(KI) 468

D-A ve B indisi 469

E-Bütirik asit indisi 471

F-Radon indisi(RI) 472

G-Asetil ve Hidroksil indisi 472

H-Asit indisi 473

II-Toplam yağın asit hidroliz ve direkt solvent ekstraksiyonu yöntemi ile 475

Belirlenmesi

III-Zeytin yağı analizleri 477-481

-Yağ asitleri kompozisyonu 477

A-Yağların sterol kompozisyonun belirlenmesi 478

B-Vaks(mum) analizleri 479

C-Stigmastadien miktarı tayini 479

D-Trigliserid kompozisyonunun analizi 480

E-Özgül absorpsiyon değerinin tespiti 480

IV-Pamuk yağında bulunan siklo propen yağ asitlerinin tespitine yönelik 482

yapılacak analizler

Bölüm-XVIII-Alkol analizi 484-489

I-Alkollerin kromatografik analizi 484

II-Alkollerin 14C yöntemi ile analizi( tarımsal kökenli veya sentetik 486

Olup olmadığının belirlenmesi )

Bölüm-XIX-Kromatografi ve adsorpsiyonla yapılan tayinler 490-492

A-Eser miktarındaki nikelin kromatografik tayini 490

B-Bakır, nikel, kobalt ve çinkonun kağıt kromatografisi ile analizi 492

Kaynak: http://www.istgumlab.com/yciftci/

Laboratory‎ > ‎Genel Kimya Laboratuvarı I ( Prof. Dr. Baki HAZER )

Prof. Dr. Baki Hazer
Zonguldak Karaelmas Üniversitesi
Fen Edebiyat Fakültesi
Kimya Bölümü

Deney No: 1
Maddenin Fiziksel ve Kimyasal Özelliklerinin İncelenmesi

Deney No: 2
Naftalinin Erime Eğrisinin Çizilmesi

Deney No: 3
Çöktürme ve Süzme

Deney No: 4
Difüzyon

Deney No: 5
Magnezyumun Eşdeğer Gram Kütlesinin Tayini

Deney No: 6
Donma Noktası Alçalması İle Molekül Ağırlığı Tayini, (Kriyoskopi)

Deney No: 7
Kristallendirme

Deney No: 8
Basit Destilasyon

Deney No: 9
Uçucu Bir Sıvının Mol Kütlesinin Belirlenmesi

Deney No: 10
Hidratlaşmış Bir Tuzun Formülü

Deney No: 11
Kütlenin Korunumu

Deney No: 12
Bir Tepkimede Çıkan Gaz Kütlesinin Belirlenmesi

Deney No: 12
Bakırın Bazı Kimyasal Tepkimeleri

Laboratory‎ > Genel Kimya Laboratuvarı II ( Prof. Dr. Baki HAZER )

Prof. Dr. Baki Hazer
Zonguldak Karaelmas Üniversitesi
Fen Edebiyat Fakültesi
Kimya Bölümü

Deney No: 1
Gravimetrik Miktar Analizi
Deney No: 2
Yer Değiştirme Reaksiyonlarının İncelenmesi
Deney No: 3
Sıcaklığın Tepkime Hızına Etkisi
Deney No: 4
Derişimin Tepkime Hızına Etkisi
Deney No: 5
Tuz Çözeltilerinde Kimyasal Dengenin İncelenmesi
Deney No: 6
Reaksiyon Isısının Hesaplanması
Deney No: 7
İndirgenme-Yükseltgenme Reaksiyonları
Deney No: 8
Bazı Tuzların Asitlerle Reaksiyonu
Deney No: 9
Asit Baz Titrasyonu
Deney No: 10
Tuz Çözeltilerinde Kimyasal Denge
Deney No: 11
Bir Tuzun Çözünürlüğünün Tayini
Deney No: 12
İletkenlik Tayini
Deney No: 13
Elektrolitik Kaplama
Deney No: 14
Elektrokimyasal Piller

Laboratory‎ > ‎Genel Laboratuvar Güvenliği ( Prof.Dr.İhsan HALİFEOĞLU )

Laboratuvarlar iş yeri olarak tehlikeli mekanlar sayılır. Bu yerlerde çalışanların, potansiyel tehlikeyi ve acil durumlarda ne yapacaklarını bilmeleri gerekir.

Laboratuvar güvenliği

Çalışan kişinin ve çalışma materyalinin korunması için; çalışma sırasında belirli laboratuar kurallarının, yöntemlerin, altyapı ve cihazların kullanılmasıdır.
Laboratuvar ortamında çalışanların sağlık ve güvenliği için temel güvenlik kurallarına uyulması büyük önem taşımaktadır.
Bu sebeple laboratuvarda çalışan kişilerin laboratuvar sorumluları tarafından yapılacak uyarılara uyuması gerekmektedir.

LABORATUVAR GENEL KURALLARI

1)Laboratuvarda çalışılırken uzun beyaz önlük giyilmeli ve laboratuar boyunca önünün ilikli tutulmalıdır.
2)Laboratuarda rahat ve düz ayakkabı giyilmeli ve özellikle açık ayakkabı giyilmemelidir.
3) Çalışmanın niteliğine göre gerektiğinde eldiven ve koruyucu gözlük kullanılmalıdır.
4)Laboratuvar dışına laboratuvarda kullanılan önlük, eldiven, vb. ile çıkılmamalıdır.
5)Laboratuvarda sigara içilmemelidir.
6)Laboratuvarda yemek, içmek ve gıda malzemelerini bulundurmak, laboratuvar ekipmanları bu amaçla kullanılmamalıdır.
7)Çalışma esnasında saçlar uzun ise mutlaka toplanmalıdır.
8)Laboratuvarda çatlak ve kırık cam eşyalar kullanılmamalıdır.
9)Laboratuvarda çalışılırken ağız yoluyla sıvı çekilmemelidir.
10)Laboratuarda bulunan hiç bir kimyasal madde koklanmamalı veya tadılmamalıdır.
11)Deri yoluyla hastalıkların bulaşma riskinden dolayı laboratuvar ortamında çalışılırken açık yaralar mutlaka yara bandı ile kapatılmalıdır.
12)Çalışmalarda dikkat ve itina ön planda tutulmalıdır.
13)Laboratuvarda başkalarının da çalıştığı düşünülerek gürültü yapılmamalıdır. Asla şaka yapılmamalıdır.
14)Katı haldeki maddeler şişelerden daima temiz bir spatül veya kaşıkla alınmalıdır. Aynı kaşık temizlenmeden başka bir madde içine sokulmamalıdır. Şişe kapakları hiçbir zaman alt tarafları ile masa üzerine konulmamalıdır. Aksi takdirde, kapak yabancı maddelerle kirleneceği için tekrar şişeye yerleştirilince bu yabancı maddeler şişe içindeki saf madde veya çözelti ile temas edip, onu bozabilir.
Spatül: Laboratuarda maddeleri bölmek, almak ve karıştırmak için kullanılan genellikle metalden yapılmış aletlerdir.
15)Cam kapaklı şişeler açılamadığı durumlarda şişe kapağına bir tahta parçası ile hafifçe vurularak gevşetilmeli, bu fayda etmediği takdirde camın genişlemesi için küçük bir alevle şişe döndürülerek boğazı dikkatlice ısıtılmalı veya şişe bir müddet su içinde batırılmış vaziyette bırakılmalıdır.
16)Kapaklı ve tıpa ile kapatılmış kaplardaki madde kesinlikle ısıtılmamalı, üzerinde ateşe dayanıklı işareti taşımayan kaplarda ısıtma ve kaynatma yapılmamalıdır.
17)Şişelerden sıvı akıtılırken etiket tarafı yukarı gelecek şekilde tutulmalıdır. Aksi halde şişenin ağzından akan damlalar etiketi ve üzerindeki yazıyı bozar. Şişenin ağzında kalan son damlaların da şişenin kendi kapağı ile silinmesi en uygun şekildir.
18)Çözelti konulan şişelerin etiketlenmesi gerek görünüş ve gerekse yanlışlıklara meydan verilmemesi için gereklidir. Kağıt etiket kullanılıyorsa yazıların ıslanınca akmayan kalemle yazılmalıdır. Direkt cam üzerine yapılacak işaretlemeler cam kalemi kullanılmalıdır.
19)Organik çözücüler lavaboya dökülmemelidir.
20)Şişelerin kapak veya tıpaları değiştirilmemelidir (karıştırılmamalaıdır). Çözelti şişelere doldurulurken dörtte bir kadar kısım genişleme payı olarak bırakılır.
21)Cam kesme ve mantara geçirme durumlarında ellerin kesilmemesi için özel eldiven veya bez kullanılmalıdır. Ucu sivri, kırık cam tüplerine, borulara lastik tıpa geçirilmemelidir. Böyle uçlar; havagazı ocağı, zımpara veya eğe ile düzgün hale getirilmelidir.
22)Tüp içinde bulunan bir sıvı ısıtılacağı zaman tüp, üst kısımdan aşağıya doğru yavaş yavaş ısıtılmalı ve tüp çok hafif şekilde devamlı sallanmalıdır. Tüpün ağzı kendinize veya yanınızda çalışan kişiye doğru tutulmamalı ve asla üzerine eğilip yukarıdan aşağıya doğru bakılmamalıdır. Yüze sıçrayabilir.
23)Benzen, eter ve karbonsülfür gibi çok uçucu maddeler ne kadar uzakta olursa olsun açık alev bulunan laboratuvarda kullanılmamalıdır. Eter buharları 5 metre ve hatta daha uzaktaki alevden yanabilir ve o yanan buharlar ateşi taşıyabilir.
24)Sülfürik asit, nitrik asit, hidroklorik asit, hidroflorik asit gibi asitlerle bromür, hidrojen sülfür, hidrojen siyanür, klorür gibi zehirli gazlar içeren maddeler ile çeker ocakta çalışılmalıdır.
25)Civa herhangi bir şekilde dökülürse vakum kaynağı ya da köpük tipi sentetik süngerlerle toplanmalıdır. Eğer toplanmayacak kadar eser miktarda ise üzerine toz kükürt serpilmeli ve bu yolla sülfür haline getirilerek zararsız hale sokulmalıdır.
Çeker Ocaklar / Havalandırma Kabinleri
Hava kabinleri ya da çeker ocak olarak bilinen havalandırmalı kabinler, kimyasal ya da mikrobiyolojik analizlerin güvenli bir şekilde, kullanıcıya ve çevreye zarar vermeden yapılmasına olanak tanırlar. Bu kabinler kullanım amacına ve laboratuvar imkanlarına göre çok çeşitli şekillerde dizayn edilebilirler.
26)Termometre kırıklarının civalı kısımları ya da civa artıkları asla çöpe ya da lavaboya atılmamalı, toprağa gömülmelidir
27)Kimyasallar taşınırken iki el kullanılmalı, bir el kapaktan sıkıca tutarken, diğeri ile şişenin altından kavranmalıdır. Desikatör taşınırken mutlaka kapak ve ana kısım birlikte tutulmalıdır. Desikatör kapakları ara sıra vazelin ile yağlanmalıdır.
28)Asit, baz gibi aşındırıcı-yakıcı maddeler deriye damladığı veya sıçradığı hallerde derhal bol miktarda su ile yıkanmalıdır.

DESİKATÖR: Maddeleri nemden korumak için kullanılırlar. Nem tutmak için içlerine susuz CaCl2 gibi maddeler konur. Bazılarının kapağında içindeki havayı boşaltmak için musluklu bir cam boru bulunur. Bunlara vakum desikatörü denir.

LABORATUVARDA ÇALIŞMA KURALLARI

Çalışma Alanlarının Temizlenmesi
1)Laboratuvarda çalıştığınız alanı her zaman temiz tutunuz.
2)Laboratuvar çalışmalarının bitiminde, kullanılan tezgahlar ve cam malzemeler mutlaka temiz bırakılmalıdır.
3)Laboratuvar ortamına numune/kimyasal madde dökülmesi durumunda temizlenmeli ve gerekirse laboratuvar sorumlusuna haber verilmelidir.
4)Laboratuvar çalışmalarından çıkan atıklar, Laboratuvar Yönetimi’nce tanımlanan kurallar doğrultusunda uzaklaştırılmalıdır.
5)Laboratuvar malzemelerinin temizliği sırasında eldiven ve gerekli olması durumunda gözlük kullanılması zorunludur.
6)Çözeltiler ihtiyaca uygun miktarlarda hazırlanmalıdır.

Çözelti Hazırlama

1)Çözelti hazırlarken kimyasal maddelerin “Güvenlik Bilgi Formlarında (Material Safety Data Sheet, MSDS)” belirtilen güvenlik önlemleri alınmalıdır.
2)Korozif (aşındırıcı) maddelerle çözelti hazırlanması sırasında mutlaka koruyucu gözlük ve eldiven kullanılmalıdır.
3)Laboratuarda yanıcı ve toksik maddelerle çalışılırken mutlaka çeker ocak kullanılmalıdır.
4.Asidin üzerine kesinlikle su ilave edilmemeli, asit suya azar azar karıştırılarak ilave edilmelidir.
5.Çözelti için kullanılacak kimyasal maddeler, stok kabından gerekli miktarda alınmalı ve artan kimyasal madde stok kabına tekrar geri konulmamalıdır.
6.Stok şişesine pipet daldırılmamalıdır.
7.Pipet kullanırken mutlaka puar kullanılmalıdır. Kesinlikle ağız ile kimyasal madde çekilmemelidir.

PİPET: Belirli ölçüde sıvıları bir kaptan diğerine aktarmada kullanılır. Pipetlerin içine sıvı alınması pipet içindeki havanın emilmesi ile olur. Emme işlemi lastik puarla yapılmalıdır. Toksik veya korrosiv maddelerin (asit gibi) çekilmesinde mutlaka puar kullanılmalıdır.
Pipetler dar cam borular olup alt uçları, ufak bir delik bırakacak şekilde aşağı doğru koniktir.
Mikropipetler ise çok ufak hacimler için kullanılırlar.
Pipetlerin kullanılışı: Mümkün olduğu kadar pipetle ağıza sıvı çekilmemelidir. Bunun yerine pipetin ağzına takılan ve sıvı çekmeye yarıyan pipetleyiciler (puar) kullanılmalıdır. Puarlar;
1)Üçyollu puar
2)Makro pipet puarı
3)Mikro pipet puarı
olarak sınıflandırılabilir.

Üç Yollu Puar: Tüm pipet türlerine uygulanabilir. Puarda, parmakla baskı uygulanarak kontrol edilebilen üç cam top bulunur.
A.vakum oluşturma,
B.pipeti doldurma,
C.sıvıyı boşaltma
Numune ve Çözelti Saklama
Oda sıcaklığında bozulabilecek numuneler, standartlar ve yüksek uçuculuğa sahip olan kimyasallar buzdolabında ağzı kapalı şişelerde saklanmalıdır.

Kimyasal Madde Stoklama

1)Laboratuvar yönetimi tarafından alınan her türlü kimyasal madde “kimyasal madde saklama odası”nda stoklanmalıdır.
2)Araştırma/uygulama projelerine ait kimyasal maddelerin bu durumları üzerlerindeki etikette ve envanterde belirtilmelidir.
2)Kimyasal maddeler alfabetik olarak raflarda sıralanmalıdır ve kullanıldıktan sonra yerlerine geri konulmalıdır.
Kimyasal Madde Stoklama (devam)
4)Satın alınan kimyasal maddeler envantere kaydedilmeli ve Güvenlik Bilgi Formları dosyasına eklenmelidir.
5)Azalan kimyasal maddeler envanterde ayrılan açıklama bölümüne kaydedilmeli ve laboratuvar sorumlusuna bildirilmelidir.
6)Korozif maddeler çelik dolaplarda saklanmalıdır.
7)Uçucu özelliğe sahip kimyasal maddeler +4°C de saklanmalıdır.
8)Kimyasal madde miktarı ihtiyaca göre belirlenmeli ve maddenin raf ömrü göz önünde bulundurularak satın alınmalıdır.

Etiketleme

1)Kimyasallar, numuneler, çözeltiler mutlaka etiketlenmelidir. Etiket üzerinde hazırlanış tarihi, saklama süresi, numune sahibi, çözeltinin/numunenin özellikleri ve diğer gerekli olabilecek bilgiler yer almalıdır.
2)Numunenin/çözeltinin yeni bir kaba aktarılması durumunda da yeni kabın etiketlenmesi unutulmamalıdır.

Atıkların Uzaklaştırılması

1)Laboratuvarda oluşan atıklar, kimyasal özelliklerine göre sınıflandırımalı ve daha sonra uzaklaştırılmaktadır.
2)Atık kutularında belirtilen sınıflara dikkat ederek atıklar uzaklaştırılmalıdır.
3)Çatlak ve kırık cam malzemeler kullanılmamalı bu durum laboratuvar sorumlusuna bildirilmelidir.

GÜVENLİK BİLGİ FORMU

(Material Safety Data Sheet, MSDS) Güvenlik Bilgi Formlarının amacı laboratuvarda kullanılan kimyasal maddelerle ilgili bilgiye çabuk erişim sağlamaktır.
Güvenlik Bilgi Formları her kullanıcıya açıktır.
Güvenlik Bilgi Formları laboratuvar yönetiminden veya internetten temin edilmeli ve herhangi bir kimyasal madde ile çalışmaya başlamadan önce mutlaka gözden geçirilmelidir.
Üretici firmalar ürünleri için bu formları üretmek ve dağıtmakla yükümlüdür.
Laboratuvar yönetimi kullanılan her kimyasal madde için formları kullanıcıya temin etmekle yükümlüdür.
Güvenlik Bilgi Formları her kimyasal madde için aşağıda verilen bilgileri içerir.
Kimyasal madde/karışımın adı ve içeriği
Üretici firma bilgileri
Zararlı madde içerikleri
Fiziksel ve kimyasal özellikleri
Yangın ve patlama bilgileri
Sağlığa zararlılık bilgileri
İlkyardım bilgileri
Depolama bilgileri
Reaktivite ve stabilite bilgileri
Dökülme veya sızma olması ile ilgili bilgileri
Ekolojik ve toksikolojik özellikler
Özel tedbirleri
Özel korunma bilgileri
Taşıma bilgileri
Uzaklaştırma bilgileri
Yönetmelikler ile ilgili bilgiler
Diğer bilgiler

Laboratuvar Güvenlik Sembolleri

Laboratuar uygulamalarında oluşabilecek tehlikelere karşı uyarmak için güvenlik sembolleri kullanılmaktadır.
Laboratuvar uygulamalarınızda bu güvenlik sembollerini ilgili deneylerinizde panoya asmanız önerilir.

Kimyasalların Riskleri

Kimyasallar gibi tehlikeli maddelerin etiketleri, muhakkak tehlike işaretlerine ilaveten ayrıca bu kimyasalların getirdiği riskleri göstermeli ve alınacak tedbirler hakkında bilgi vermelidir.
Kimyasalların içerdigi riskler R (risk) cümleleri olarak verilmektedir.
Tehlikeli Kimyasallar Yönetmeliginde tehlikeli madde ve müstahzarların etiketlerinde kullanılacak özel risk durumlarının açık ifadeleri olan R Kodları ve bunların kombinasyonları verilmistir.

Kimyasallar için alınacak tedbirler

Tehlikeli kimyasal maddelerin depolanması ve kullanılması sırasında alınacak tedbirler de S (safety) cümleleri olarak yönetmelikte verilmistir.
Reaktif/Toksik madde depolama Dolabı

Reaktif ve toksik maddelerin ortama ve çalışanlara zarar vermeyecek şekilde depolanmasına uygun, kullanıcı tercihine bağlı havalandırmalı veya havalandırmasız olan güvenlik dolaplarıdır.
Yanıcı-Parlayıcı Kimyasallar İçin Güvenlik Dolapları
Dışı çelik, içi HPL (Yüksek basınçlı laminant) malzemeden yapılmış çift duvarlı,
Duvarlarının arası ısı izolasyonlu,
Arka panelde hava giriş çıkış kanalları ve baca bağlantısı mevcut,
Yangın anında ısı sigortası havalandırma sistemini otomatik kapatır,
Yanıcı-Parlayıcı Kimyasallar İçin Güvenlik Dolapları (devam)
Dolap ayakları ve dengesi içeriden ve dışarıdan ayarlanabilir,
Topraklama bağlantısı yapılmış

Tıbbi Atık Kapları

Tıbbi ve katı atıkların toplanarak çalışma ortamından kolayca uzaklaştırılmasına elverişli fonksiyonel kutulardır.

Otoklav Poşetleri

Laboratuvarlarda kullanılmış olan malzemelerin kurallara uygun, güvenli ve pratik bir şekilde otoklavlanarak atılması için çeşitli boylarda dizayn edilmiş poşetlerdir.
Güvenlik Sembollü Laboratuvar Etiketleri
Laboratuvar şişelerinin etiketlenmesinde kullanılabilecek güvenlik sembolleri içeren etiket seti.

GÜVENLİK SEMBOLLÜ PİSETLER

Laboratuvarda kullanılan çeşitli kimyasalların, analiz sırasında birbiriyle karışmasını önlemek ve dikkat edilmesi gereken özelliklerini vurgulamak amacıyla piset üzerine güvenlik sembolleri basılmıştır.

LABORATUVAR MATLARI

Laboratuvarlarda kullanılan cam ve plastik malzemelerin kayarak dökülmeleri sonucunda oluşacak iş kazalarını engellemek amacıyla kullanılan çok amaçlı kaymaz ve yanmaz malzemelerdir.

EMİCİ PEÇETELER :
Yağ ve organik sıvıların hızlıca ortamdan uzaklaştırılması için ideal yüksek emiciliğe sahip, su geçirmez, tüylenme yapmaz mendillerdir.

KİŞİSEL GÜVENLİK
GÖZLÜKLER: İnsanların en hassas ve en önemli organlarından biri olan gözlerin kimyasal madde, radyasyon ya da çeşitli zarar verici partiküllerden korunmasını sağlayacak pek çok farklı özelliğe sahip en önemli güvenlik ürünlerinden biridir.
MASKELER
Laboratuvar çalışanlarının analizler sırasında kullandıkları katı veya sıvı kimyasallardan oluşan toz ve sıvı zerreciklerden etkilenmelerini önlemek amacıyla dizayn edilmiş kullanımı pratik, cilde uyumlu maskelerdir.
ÖNLÜKLER
Laboratuvarlarda oluşması en muhtemel tehlikelerden biri, kimyasal maddelerin çalışanların üzerine sıçrayarak yakıcı ve delici etkileri ile zarar vermesidir. Bu gibi tehlikelerden korunmanın en basit ve etkili yolu önlük kullanmaktan geçmektedir.
Antimikrobiyel Sıvı Sabun ve El Dezenfektanları
Ortamdaki en önemli mikrobiyel kontaminasyon etkeni personel elleridir. El ve deri dezenfeksiyonu teknik olarak farklı olmasına rağmen etkili ve başarılı bir temizleme işlemi dezenfektan madde kullanımından geçmektedir.
İLK YARDIM
Bölgesel Yıkama Üniteleri :
Kimyasal maddeler, cilt ile temas ettikleri durumlarda yanık oluşumuna sebep olabilirler. Bu gibi durumlarda, oluşacak zararı en aza indirmek için kimyasal madde derhal bol su ile yıkanarak uzaklaştırılmalıdır. Kullanımı kolay duşlar ve banyolar bu amaç doğrultusunda geliştirilmiştir.
El Tipi Göz Solüsyonları
Kullanımı pratik taşınabilir sistemler, her ortama kolaylıkla monte edilebilir, özel bakım gerektirmez. Set içerisindeki solüsyonlar gözün doğal yapısına uygun bileşimde olup, enfeksiyon oluşumunu engelleyici özelliğe sahiptirler. Resimli kullanım talimatı kolay uygulama sağlar.
Steril Sargılar
Isı, elektrik, kimyasal madde veya radyasyon etkisi ile deride yanıklar oluşur. Bu tür bir durumda dikkat edilmesi gereken en önemli noktalar; Yanık bölgenin hemen soğutulması ve ciddi risk yaratan enfeksiyonlardan korunmasıdır. Bu amaçlarla kullanılabilecek en etkili ürünler çeşitli boylardaki steril sargılardır. Bu sargılar, bünyelerinde maksimum düzeyde hidrojeli solüsyonu homojen şekilde bulundurur. Yanık sonrası meydana gelen acı ve travmayı bertaraf etmede oldukça etkilidirler.
Yanık Jelleri
Farklı ambalaj şekilleri ile kullanımı kolay, steril, antiseptik hidrojellerdir.
Travma Battaniyeleri
Ağır yanıklarda ilk yardım malzemesi olarak kullanılan, yaşamsal tehlike altındaki yaralıyı hayatını kaybetmeden bir tedavi merkezine ulaştırmada etkili olan ve vücuttaki ölümcül olabilecek sıvı kayıplarını azaltan özel yapılı örtülerdir. Bu örtüler kendi ağırlıklarının 14 katı kadar hidrojel solüsyonu bünyelerinde tutarlar, Amerikan Ulusal İş Güvenliği Enstitüsü tarafından belirlenen yanıklarda su bazlı jel uygulaması ile ilgili standartlara uygundur.
Dedektörler
Dedektörler, insanlar üzerinde hayati tehlike yaratabilecek çeşitli kriterleri dikkate alarak kişileri uyaran ve önlem almalarını sağlayan güvenlik sistemleridir. Bunlardan yangın algılama dedektörleri, en yaygın kullanılan sistemlerdir. Yangın algılama sistemleri, yangını başlangıç anında belirleyip, uyarı elemanları ile müdahale birimlerini uyarır, varsa söndürme sistemlerini çalıştırır ve ortamda tehlike oluşturabilecek birimleri devre dışı bırakırlar.
Güvenlik Sistemleri:
Güvenlik amacıyla kullanılan bu sistemlerde giriş ve çalışma kontrolü yapılabilmektedir. Bunlar, görüntüleme ve kayıt cihazları ile alarm sistemlerinden oluşmaktadır. Alarm sistemleri çalışma prensipleri bakımından iki ayrı bölümde değerlendirilmektedir.
Merkeze Bağlanabilen Alarm sistemleri
Merkez tarafından günün 24 saati bilgisayar ortamında kontrol altında tutulan, müdahale durumunda bu merkezce gerekli önlemler alınan ileri teknoloji ürünlerdir.
Merkeze Bağlanmayan Alarm Sistemleri
Lokal amaçlı yalnızca caydırıcı ve uyarıcı niteliği bulunan ürünlerdir.