Etiket Arşivleri: NaCl)

Tuz

Tuz, tat verme ve gıdaların korunması amacıyla eski zamanlardan beri kullanılan saydam, kırılgan, NaCl kimyasal bileşimine sahip bir mineraldir. Şeffaf küp şeklinde sodyum klorür kristallerden oluşur (Anon.,1999b, Anon.,1998b). Sofra tuzu birbirlerine sodyum ve klorür iyonlarının iyonik bağları üzerinden sıkıca bağlanmış çok küçük küplerden oluşmaktadır (Anon.,1998b). Tuzun yemek pişirme alışkanlıklarının başlamasıyla insan hayatına girdiği, kullanımının toprak kap ve çanağın keşfi ile başladığı söylenebilmektedir. Önceleri deniz suyu yemeklerde kullanılırken sonra yavaş yavaş tuz kullanımı ve üretimi de başlamıştır (İlter, 1979).

Tuzun kaynağı yer altından elde edilenler de dahil olmak üzere denizlerdeki, göllerdeki tuzlu sulardır. Deniz suyunun evapore edilmesi tuz elde edilmesinde kullanılan en eski metottur. Tuz, madencilik veya evaporasyonla elde edildikten sonra kalitesine göre seçilir sonra ezilir daha sonra ise partikül boyutuna göre elekten geçirilir. Çok küçük partiküllere bölünmüş yüksek kaliteli tuz sofra tuzu olarak kullanılır (Anon.,1999b). Türk Gıda Kodeksi- Yemeklik tuz tebliğine göre yemeklik tuz; ana maddesi sodyum klorür (sodyum klorür miktarı kuru madde de en az %98 olmalıdır) olan ham tuzdan insan tüketimine uygun nitelikte üretilen tuzlardır. Yemeklik tuzlar sofra tuzu ve gıda sanayiinde kullanılan tuzlar olmak üzere ikiye ayrılır. Sofra tuzu, doğrudan tüketiciye sunulan, ince toz haline getirilmiş, iyotla zenginleştirilmiş, rafine edilmiş veya edilmemiş yemeklik tuzlardır (Anon.,1999c). Rafine etme prosesleri basit yıkama şeklinde olabildiği gibi geniş ölçülü makineleşmiş vakumla evaporasyon sistemlerinde de gerçekleştirilmektedir (Anon.,2001a).

Tuz, mikrobiyolojik yönden riskli sayılmayan bir gıda maddesidir (Heperkan, 2000) Bu nedenle işleme ve ambalajlama sırasında herhangi bir kontaminasyon söz konusu değilse mikrobiyal bir aktivite de gözlenmemektedir (Anon.,2001b).

Tuz higroskopik olmasından dolayı yüksek nem tutma özelliğine sahiptir ve topaklaşma görülebilir, bu, tuzun akıcılığına engel olabilmektedir (Anon.,1999a). Tuz kristalleri etrafında oluşan su buharı, doymuş suya dönüşmekte ve kristalleşen bu su tuz tanelerini birbirine bağlamaktadır. Bu hal özellikle toz halinde fazla tuz kristalleri içeren partilerde daha kolaylıkla oluşmaktadır. “Pudra tuz” denilen bu kısmın sofra tuzlarından elenerek ayrılması gerekmektedir. Bu nedenle üründe tekdüze bir tane iriliği istenmektedir (İlter, 1979). Yemeklik tuz tebliğ kapsamında sofra tuzları homojen olmalı, tane büyüklüğü göz açıklığı 1000 m’ lik elekten geçen kısım en çok %20 olmalıdır (Anon.,1999c). Katkı maddeleri topaklaşmayı önlemek için tuzun tadı ve çözünürlüğü bozulmayacak şekilde ülkelere göre değişiklik göstererek kullanılır (Anon.,1999a). Rafinaj sırasında tuzlu suya evaporasyondan önce az miktarda sodyum ferro veya ferrisiyanür ilavesiyle “dişli tuz” elde edilmekte bu da topaklaşmaya engel olmaktadır (İlter, 1979).

Yaz Okulu Kimya Vize Sınavı Soru ve Çözümleri

ZİRAAT FAKÜLTESİ (Gıda Böl.YAZ OKULU  KİMYA  VİZE SINAVI

a)       Yemek tuzu (NaCl) bir …bileşik.. olup, bileşenlerine  …kimyasal. yolla ayrılabilir.  Kristallendirme  bir fiziksel… olaydır.1-         Aşağıdaki boşlukları uygun kelimelerle doldurunuz. (Toplam 40P)

b)       1 Kalori = 4.18 joule,    5 m = 5 x 109 . nm,  =  5 x 1012. pm, 50 oC = 323oK

c)       5,045 + 0,2 =  5.245 = 5.4…  ve     (3,005 x 2) = 3,01…= 3…….. (anlamlı sonucu)

d)       52A+2, 42A+2 ve  42A+1 iyonları elektriksel alanda şu sıraya göre 42A+2, 52A+2,  42A+1.. sapar, nedeni de …e/m oranı büyük olan daha çok sapar (2/4 = 0,5, 2/5 = 0,4 ve 1/4 = 0,25 olarak). dir.

e)       3717B+3 de …14e, ……17…. p ve …20….   n bulunur.

f)        4Be ve 7N ’ un  sırayla …3… ve …6….  iyonlaşma enerjilerinde –öncekilere göre- bir sıçrama (anormal bir artış) görülür. Bunun nedeni koparılacak elektronlar bir alt anakuant numarasından (daha yüksek enerjili kabuktan) olacağından dolayı.

g)       Ana kuant numarası (n) = 4 ve tali kuant numarası (l) = 0, 1 ve 2 olduğunda toplam …9…  orbital bulunur. Bunlarda da …..18…. elektron bulunabilir.

h)       16S+4 inin elektronik yapısı 1s22s22p63siken, 20Ca nin ki  1s22s22p63s23p64s2 … dir. Bunlar periyodik cetvelde S3.Periyot ve 6A. de ve Ca  4.Periyot ve 2A. da bulunur..

i)        Aşağıdaki yapıların büyüklüklerini küçükten büyüğe doğru sıralayınız. a) 2A grubu elementlerden  4Be, 20Ca, 12Mg20Ca …>…12Mg > 4Be     a) S, S-2, S+6 S-2  >  S  >  S+6……..

j)        KClO3, NaHSO4, IO4-1 ve  NH4OH de değerlikler Cl  için .+5. , S için . +6. , I  için . +7. ve  N  için de  -3…dür.

2-                  Aşağıdaki çoktan seçmeli sorular  24P olup, 4 YANLIŞ BİR DOĞRUYU GÖTÜRÜR.

a)       Yarıçapla ilgili olarak aşağıdaki çiftlerden hangisi yanlıştır?

a)  11Na > 12Mg     b11Na > 19K     c) 12Mg  > 12Mg+2     d16S  < 16S-2   e16S+2  < 16S2

b)       E. Rutherford ‘un Cu levhaya gönderdiği ışınla yaptığı deney sonucunda aşağıdakilerden (atom la ilgili) hangisi elde edilmemiştir.                                         a) Kütle olarak atom/çekirdek oranı             b) Çekirdeğin keşfi                            c) Protonun keşfi                      d) Hacim olarak atom/çekirdek oranı

c)       A)Tuzlu su bir çözelti olup, bileşenlerine fiziksel yolla ayrılabilir. B)Tuzlu ve saf su homojen maddelerdir. C)Bir atmosfer basınç altında su 100oC, 180oF ve 373oK de kaynar.  Bu ifadelerden hangisi veya hangileri yanlıştır?      a) Sadece A                  b) A veB                                             c) Sadece B                                          d) Sadece C                                          e) Hepsi

d)       Aşağıdakilerden hangisinde moleküller arası hidrojen bağı oluşmaz?

a) Dimetil eter (CH3OCH3)                                      b) Metilamin (CH3NH2)                     c) Su (H2O)           d) Metanol (CH3OH)                                         e) Amonyak (NH3)

e)       Periyodik cetvelle ilgili olarak “A) Bağın çevresindeki atomların elektronegatiflikleri arasındaki fark ne kadar büyükse o bağ o derece polardır.  B) H. Moseley periyodik cetveli atom kütlelerine göre düzenlemiştir, C) Aynı gruptaki elementlerin elektronegatiflikleri yukarıdan aşağıya doğru azalır,  D) Aynı grupta atom numarası yukarıdan aşağıya doğru artar” lerden aşağıdakilerden hangisi yanlıştır?

a) A ve D                      b) B                                        c) A                        d) C ve D                              e) C

f)        Aşağıdaki bromürlerden hangisinin hacmi en büyüktür? (3Li, 4Be, 5B, 6C, 11Na ve 17Cl)

a)       LiBr                       b) BeBr2                                                c) BBr3                  d) ClBr                  e) NaBr

3-                 Bir elementin atomlarının % 70 nin kütlesi 160 akb ve % 30 sinin kütlesi 158 akb olduğuna göre bu elementin atom kütlesi kaçdır? (10P)

                     Atom kütlesi = (70/100)(160 akb) + (30/100)(158 akb) = 112 akb + 47,4 akb = 157,4 akb

4-                 Karbonat iyonunun (CO3-2) lewis yapısı yazınız. Bağ açılarını da tahmin ediniz.(6C, 8O, ve C merkez atom). (14P)

a-mes = 1 x C + 3 x O + 2 = 1 x 4 + 3 x 6 + 2  = 24

b- ges = 1 x 8 + 3 x 8 = 4 x 8 = 32

c- Bağ sayısı = (ges – mes) / 2 = (32 – 24) / 2 = 8 / 2 = 4

d- pes = [mes – (bağ sayısı)2] = [24 – (4 x 2)] = 24 – 8 = 16 

C na bağlı 3 bağ yapan elektron çifti bulunduğundan ve yapıdaki oksijenler aşağıdaki rezonans yapıdan dolayı da eşdeğerdirler OCO bağ açıları 120o dir.

5-                 20 nötronu ve 20 protonu olan X elementi ile 45 nötronu ve 35 protonu olan Y elementinin oluşturduğu bileşiğin formülü nedir? Bu bileşiğin bir molü kaç g olabilir? (12P)

20 protonu olduğundan, nötr halde 20X in elektronik yapısı 1s22s22p63s23p64s2 ve periyodik tabloda 4.periyot 2A dadır. Bu X elementi bileşiklerinde +2 değerliklidir. Y için de 35Y in elektronik yapısı 1s22s22p63s23p64s23d103p5olduğundan Y de 4.periyot 7A grubunda bir halojendir. Y de bileşiklerinde 1e olarak –1 değerliklidir. Dolaysıyla, oluşacak bileşiğin molekül formula XY2 olmalıdır.

Kütle numarası = Proton sayısı + Nötron sayısı olduğundan, X = 20 + 20 = 40 g/mol dür., Y = 45 + 35 = 80 g/mol dür.     XY2 için mol kütlesi veya 1 molün kütlesi = Y + 2 X = 40 + 2 (80) = 200 g/mol.