Tıbbi Virolojiye Giriş ve Genel Prensipler ( Prof.Dr.Ömer POYRAZ )

•TIBBİ VİROLOJİYE GİRİŞ VE GENEL PRENSİPLER
•Prof.Dr.Ömer POYRAZ
•Başlıca Virüs Grupları ve Aileleri
•Virüsler nukleik asitlerine bakılarak ilk önce iki ana gruba ayrılırlar.
•Bunlar DNA ve RNA virüsleridir.
•DNA virüsleri sınıflandırmadaki temel kriterler göz önüne alınarak 6 virüs familyasına ayrılmakta olup, bunlar Parvovirus, Papovavirus, Adenovirus, Herpesvirus, Poxvirus ve Hepadnavirus aileleridir.
•RNA virüsleri de temel kriterlere bakılarak 13 virüs ailesinde toplanmış olup bunlar Picornavirus, Calicivirus, Reovirus, Togavirus, Orthomyxovirus, Paramyxovirus, Rhabdovirus, Retrovirus, Arenavirus, Bunyavirus, Coronavirus, Flavivirus ve Filovirus aileleridir.
•Bunun dışında prionlar ve viroidler de küçük bir RNA parçacığı olup, tam virüs özelliği göstermezler.
•Ayrıca bazı virüs grupları değişik familyalardaki virüsleri bünyelerinde bulundurarak karışık bir virüs grubu oluştururlar.
•Bu tür virüsler benzer nitelikte taşındıkları için, ya da benzer görünümde hastalık oluşturdukları için bu şekilde gruplandırılırlar.
•Bu virüs grupları Hepatit Virüsleri, Gastroenterit Yapan Virüsler, Arbovirus’lar, Tümör Virüsleri gibi virüs gruplarıdır.
•I – DNA Virüs Aileleri
1 – Herpesviridae Ailesi
2 – Poxviridae Ailesi
3 – Adenoviridae Ailesi
4 – Parvoviridae Ailesi
5 – Papovaviridae Ailesi
6 – Hepadnaviridae Ailesi
•Herpesviridae Ailesi
•Bu ailede yer alan virüsler ikozahedral simetrili, 180 – 250 nm büyüklüğünde, çift iplikçikli DNA içeren, zarflı virüslerdir.
•Deri, mukoza, salgı bezleri ve lenfoid dokularda enfeksiyon oluştururlar.
•Primer enfeksiyonu takiben organizmadan atılamayan bu virüsler salgı bezleri, sinir gangliyonları ve lenfoid dokuda latent hale gelerek ömür boyu vücutta kalırlar.
•Bu ailede 3 alt aile bulunmakta olup, bunlar Alphaherpesvirus, Betaherpesvirus ve Gamaherpesvirus alt aileleridir.
•Alphaherpesvirus alt ailesinde H.simplex tip 1 ve 2, Betaherpesvirinae alt ailesinde Cytomegalovirus, Gama Herpesvirinae alt ailesinde ise Epstein – Barr virüsü bulunmaktadır.
•Poxviridae Ailesi
•Bu familyada bulunan virüsler oldukça büyük virüsler olup, 230 – 400 nm büyüklüğündedirler.
•Kompleks yapıya sahip, tuğla görünümünnde, çift iplikçikli DNA taşıyan zarflı virüslerdir.
•Bu familyada 7 cins bulunmakta olup bunlar Orthopoxvirus, Leporipoxvirus, Avipoxvirus, Capripoxvirus, Suipoxvirus, Parapoxvirus ve Gruplandırılamayan Poxvirus’lardır.
•İnsanlarda hastalık oluşturan Poxvirus’lar Orthopoxvirus ve gruplandırılamayan virüs cinsleri içinde yer almaktadırlar.
•İnsan için patojen olan Poxvirus’lar Smallpox, Vaccinia ve Molloscum contagiosum virüsleridir.
•Bunun yanında inek çiçeği ve maymun çiçeği virüsleri genellikle hayvanların hastalık etkeni olup, hayvanlarla ilişkisi olan kişilerde hafif seyirli enfeksiyonlar yapmaktadır.
•Adenoviridae Ailesi
•Adenoviridae ailesindeki virüsler orta büyüklükte olup, 70 – 90 nm çapındadırlar.
•İkozahedral simetrili, çift iplikcikli DNA’ ya sahip zarfsız virüslerdir.
•Özellikle mukoz membranlara tutunarak hastalık yaparlar.
•İnsanlarda akut solunum yolu hastalıkları, ateşli hastalıklar, farenjit ve konjuktivit oluştururlar.
•Bu familyada 3 Adenovirus cinsi bulunmakta olup, bunlar Mastadenovirus’lar, Aviadenovirus’lar ve kültürü yapılamayan virüslerdir.
•Bu cinsler içinde çok sayıda Adenovirus tipi bulunmakta olup, bunların yalnızca 40 tanesi insanı enfekte edebilmektedir.
•Parvoviridae Ailesi
•Bu familyadaki virüsler oldukça küçük olup, ortalama 20 nm çapındadırlar.
•İkozahedral simetrili, tek iplikçikli DNA’ lı, zarfsız virüslerdir.
•Çeşitli hayvan türlerinde hastalık oluşturmakta olup, bazı durumlarda insanlarda da hastalık yaparlar.
•Bu familyada 3 cins bulunmakta olup bunlar Parvovirus, Densovirus ve Adenoassociated virüsleridir.
•Papovaviridae Ailesi
•Bu ailedeki virüsler 45-55 nm büyüklüğünde, çift iplikcikli DNA içeren, ikozahedral simetrili, zarfsız virüslerdir.
•Bu ailedeki virüsler doğal konaklarında latent ve kronik enfeksiyonlar oluştururlar.
•Bazı hayvan türlerinde ise tümör oluşumuna yol açarlar.
•İnsanlarda genellikle siğil oluştururlar. Papovaviridae ailesinde iki cins bulunmakta olup, bunlar Papilloma ve Polyomavirus cinsleridir.
•Hepadnaviridae Ailesi
•Hepadnavirus’lar 42 nm büyüklüğünde, çift iplikçikli DNA’ları bulunan, kompleks yapıya sahip virüslerdir.
•Bu familyada insan için patojen olan hepatit B virüsü yer alır.
•Hepatit B virüsü insanlarda akut ve kronik hepatit tablolarına yol açarlar.
•Ayrıca kronikleşerek zaman içinde siroz ve karaciğer kanseri oluşumuna katkıda bulunurlar.
•DNA Virüs Ailelerinin Genel Özellikleri
Virüs Ailesi Büyüklük Nükleik Asit Tipi Kapsid Simetrisi Zarf Özelliği
Herpesviridae 180-250 nm Çift İplikcik İkozahedral Zarflı
Poxviridae 230-400 nm Çift İplikcik Kompleks Zarflı
Adenoviridae 70-90 nm Çift İplikcikli İkozahedral Zarfsız
Parvoviridae 18-26 nm Tek İplikcikli İkozahedral Zarfsız
Papovaviridae 45-55 nm Çift İplikcik İkozahedral Zarfsız
Hepadnaviridae 42 nm Çift İplikcikli Kompleks Zarflı
•II – RNA Virüs Aileleri
1 – Picornaviridae Ailesi
2 – Orthomyxoviridae Ailesi
3 – Paramyxoviridae Ailesi
4 – Rhabdoviridae Ailesi
5 – Togaviridae Ailesi
6 – Retroviridae Ailesi
7 – Flaviviridae Ailesi
8 – Bunyaviridae Ailesi
9 – Caliciviridae Ailesi
10 – Arenaviridae Ailesi
11 – Coronaviridae Ailesi
12 – Reoviridae Ailesi
13 – Filoviridae Ailesi
•Picornaviridae Ailesi
•En küçük RNA virüsleridir. Tek iplikçikli RNA’ ya sahip olup, 20-30 nm büyüklüğünde, ikozahedral simetrili, zarfsız virüslerdir.
•İnsanlarda ağır paralizi, aseptik menenjit, döküntülü enfeksiyonlar ve soğuk algınlığı tarzında hastalık yaparlar.
•Bu familyada 4 cins bulunmakta olup, bunlar Enterovirus, Rhinovirus, Cardiovirus ve Aphtovirus’lardır.
•İnsan için önemli virüsler Enterovirus ve Rhinovirus cinsleri içinde yer alırlar.
•Enterovirus cinsi içerisinde Poliovirus, Echovirus ve Coxsackievirus’lar bulunur.
•Orthomyxoviridae Ailesi
•Orthomyxovirus’lar 80 – 120 nm çapında, tek iplikçikli RNA içeren, helikal simetrili, zarflı virüslerdir.
•Bu familyada tek bir virüs cinsi bulunmakta olup, bu da grip etkeni olan İnfluenza virüsüdür.
•İnfluenza virüslerinin A, B ve C olmak üzere 3 tipi bulunur.
•Paramyxoviridae Ailesi
•Bu familyadaki virüsler 150 – 300 nm büyüklüğünde, tek iplikçikli RNA taşıyan, helikal simetrili, zarflı virüslerdir.
•Bu familyada 3 cins bulunmakta olup bunlar Paramyxovirus, Morbilivirus ve Pneumovirus cinsleridir.
•İnsan için patojen olan virüsler Kabakulak, Kızamık, Parainfluenza ve Respiratuvar sinsityal virüsleridir.
•Rhabdoviridae Ailesi
•Rhabdovirus’lar 75×180 nm boyutlarında, helikal simetrili, tek iplikçikli RNA taşıyan zarflı virüslerdir.
•Bir uçları yuvarlak, diğer uçları düz olduğu için görünüm olarak mermiye benzetilirler.
•Bu familyada iki virüs cinsi bulunmakta olup, bunlar Lyssavirus ve Vesicülovirus cinsleridir.
•Lyssavirus cinsi içinde insan ve hayvanları enfekte eden kuduz virüsü yer alır.
•Togaviridae Ailesi
•Togavirus’lar 50-70 nm büyüklüğünde, tek iplikçikli, RNA ihtiva eden, ikozahedral simetrili, zarflı virüslerdir.
•Bu familyada Alfavirus, Rubivirus ve Pestivirus cinsleri bulunur.
•İnsan için en önemli olan virüs, kızamıkçık etkeni olan Rubella virüsüdür.
•Retroviridae Ailesi
•Retrovirus’lar 90 – 120 nm çapında, tek iplikçikli RNA’ ya sahip, kompleks yapılı, zarflı virüslerdir.
•Bu ailede Oncovirinae, Lentivirinae ve Spumavirinae alt aileleri bulunur.
•Bu ailenin insan için en önemli virüsleri Human T Lenfotropik Virüs ( HTLV ) ve AIDS etkeni olan Human Immunodeficiency Virüs ( HIV ) bulunur.
•Bu virüslerin en önemli özelliği RNA’ya bağımlı DNA polimeraz, yani Revers Transkriptaz enzimlerinin bulunmasıdır.
•Flaviviridae Ailesi
•Flavivirus’lar 45-50 nm çapında, tek iplikçikli RNA’ ları bulunan, kompleks yapılı, zarflı virüslerdir.
•Bu familyanın en önemli virüsü, insanda hepatit oluşturan hepatit C virüsüdür.
•Bunyaviridae Ailesi
•Coronavirüsler 90 – 100 nm çapında, tek iplikçikli RNA’ ları bulunan helikal simetrili, zarflı virüslerdir.
•Bu familyada Bunyavirus, Phlebovirus ve Nairovirus cinsleri yer alır.
•Genellikle arthropodlar tarafından vertebralılara taşınırlar.
•İnsan için önemli virüsler, Kalifornia Encephaliti, Tatarcık Humması ve Rift Vadisi Humması virüsleri olup, genellikle ensefalit ve humma ile karakterize hastalık yaparlar.
•Caliciviridae Ailesi
•Calicivirus’lar 35-40 nm büyüklüğünde, ikozahedral simetrili, tek iplikcikli RNA içeren, zarfsız virüslerdir.
•Tek bir cinsleri bulunur.
•İnsanlarda gastro enterit ile karakterize hastalık oluştururlar.
•Arenaviridae Ailesi
•Arenavirus’lar 80-130 nm büyüklüğünde, tek iplikçikli RNA içeren, küresel ya da pleomorfik görünümde, kompleks yapılı virüslerdir.
•Virüs içerisinde granüller bulunmakta olup, elektron mikroskopisi ile yapılan incelemede kumlu görünüm arzederler.
•Bu ailedeki virüsler genellikle hayvanları enfekte etmekte olup, hayvanlardan da insanlara bulaşırlar.
•Bu familyada Lympocytic coriomeningitis ve Lassavirus türleri bulunur.
•Coronaviridae Ailesi
•Coronavirus’lar 80-160 nm büyüklüğünde, tek iplikçikli RNA’ları bulunan, kompleks simetrili, zarflı virüslerdir.
•İnsanlarda akut üst solunum yolu enfeksiyonlarından izole edilmişlerdir.
•Bu ailede İnfeksiyoz Bronchiolitis ve Fare Hepatit Virüsleri bulunur.
•Reoviridae Ailesi
•Reovirus’lar 60-80 nm çapında,çift sarmallı RNA içeren, zarfsız virüslerdir.
•Bu familyada 9 cins bulunmakta olup, bu virüslerden dördü insan için önemlidir.
•Bu familyada insanlarda gastroenterit etkeni olan Rotavirus’lar yer alır.
•Filoviridae Ailesi
•Filovirus’lar 75 – 80 nm çapında, 130 – 4000 nm uzunluğunda olabilen, silindirik görünümlü virüslerdir.
•Bu ailede iki önemli virüs bulunmakta olup, bunlar Ebola ve Marburg virüsleridir.
•İnsanlarda akut, hemorajik karakterde öldürücü hastalıklar oluştururlar.
III – Karışık Virüs Grupları
1 – Hepatit Virüsleri
2 – Gastroenterit Yapan Virüsler
3 – Arbovirus’lar
4 – Tümör Virüsleri
•Hepatit Virüsleri
•Hepatit oluşturan virüsler olup, farklı familyalardaki çeşitli virüs türlerini içine alırlar.
•Bu virüsler Hepatit A, B, C, D ve E virüsleri olup, bunların hepsinin de hedef organları karaciğerdir.
•Gastroenterit Yapan Virüsler
•İnsanlara genellikle fekal-oral yol ile bulaşan virüsler olup, sindirim sisteminde enfeksiyon oluştururlar.
•Sindirim sisteminde oluşturduğu enfeksiyon sonucu bulantı, kusma, ishal ile karakterize gastroenterit tablosu oluştururlar.
•Farklı virüs familyalarındaki virüs türlerini içermekte olup, bu virüsler Reovirus’lar, Rotavirus’lar, Adenovirus’lar, Calicivirus’lar, Astrovirus’lar ve Norwalk virüsleridir.
•Arbovirus’lar
•Arthropodlarla taşınarak çeşitli hayvanlarda ve insanda, değişik klinik tablolarda enfeksiyon oluşturan virüslerdir.
•Değişik virüs ailelerindeki bazı virüsleri içine almakta olup, Arbovirus taşıyan familyalar şunlardır :
•Togaviridae, Bunyaviridae, Arenaviridae, Reoviridae, Caliciviridae aileleridir.
•Tümör Virüsleri
•İnsanlarda ve hayvanlarda tümör oluşumuna katkısı olan virüslerdir.
•Bu virüsler direkt olarak tümör oluşumundan sorumlu olmamasına karşılık, oluşan tümörlerde önemli katkıları bulunmaktadır.

Facebook Yorumları

Bir Cevap Yazın