Etiket Arşivleri: TOKSİN

Besinlerdeki Toksik Öğeler I ( Sağlık Bakanlığı )

BESİNLERDEKİ TOKSİK ÖĞELER -I

İÇİNDEKİLER SUNUŞ

Besinlerdeki Toksik Öğeler

Toksin Nedir?

Doğal Besin Toksinleri

Bitkisel Kaynaklı Toksinler

Mantar Toksinleri

Hayvansal Kaynaklı Toksinler

Saksitoksin

Tetrodotoksin

Skombrotoksin

Zehirli Bal (Deli Bal)

Avidin

Biyojenik Aminler

Mikotoksinler

Aflatoksinler

Okratoksinler

Patulin

Fusarium Toksinleri

Zearalenon (Zen)

Trikotesenler

Fumonisin

Besinlerle Alınan Zararlı Kimyasalların İnsan Sağlığı Üzerine Etkisi

KAYNAKLAR

Clostridium Botulinum Gıda Zehirlenmeleri ( Yunus KILIÇOĞLU )

Clostridium botulinum GIDA ZEHİRLENMELERİ
Yunus KILIÇOĞLU
Veteriner Hekim
GİRİŞ:
TANIM:
Colostridium botulinum’un vejetatif formları tarafından,
Sinir sistemine etkili nöro paralitik toksinlerin (botulin, botulinum neurotoksini) alınması sonucu oluşan,
Yüksek mortaliteye
sahip intoksikasyon
TARİHÇE:
1820, Justinius Kerner,
Sosis, 76 kişi felçle karakterize zehirlenme,
“Botulus”tan BOTULINUM
1895, Emile van Ermengem,
Jambon kaynaklı vaka,
1976, infant bot. İlk tanımlama
Sanger Enstitüsü tüm genomunun
sekansını 2003 yılında tamamlamış
Gram (+), anaerob, subterminal sporlu, basil,
Bacillus botulinus,
Clostridium botulinum.

ETİYOLOJİ:
Clostridium botulinum
Üst Alem: Bacteria
Alem: Bacteria
Soy: Firmicutes
Sınıf: Clostridia
Aile: Clostridiceae
Cins: Clostridium
Tür: Clostridium botulinum

Gram pozitif,
Obligat anaerob,
Spor formlu,
Çoğu peritrik flagellaları ile hareketli,
Çubukcuk (3-8 µm/0.9-1.2 µm)
Sporları ovalden-silindir,
terminalden-subterminal
C. botulinum DNA homolojileri, serolojik
ve kültürel özellikleri
Dört alt gruba;
GRUP I – II – III – IV
Üreme sıcaklığı:
Proteolitik suşlar için 35-40 ˚C,
Proteolitik olmayan tipler için 25-40 ˚C
Proteolitik 10-12,5 ˚C üremez
Proteolitik olmayanlar 3.3 ˚C’de
üreyebilir
Isı işlemi: proteolitik suşlar proteolitik
olmayanlara göre daha dirençli
A Tipi en dirençli, bunu proteolitik F ve B
tipleri
A ve B tipi sporlar kaynatmaya 6 dk.
Minimal pH: 4.6
Proteolitik olmayan suşlar
pH 5.0-5.2 baskılanır
Konserve endüstrisinde
önemli
Maksimal pH: 8.5-8.9
Toksin alkali pH değerlerinde
stabil değil
aw değeri: A ve proteolitik B
tipleri için minimum 0.94, E tipi için 0.97’dir.
Tuza dirençlilik: A ve B tipi % 10’a kadar, E tipi suşlar % 4.5-5 baskılanır
Nitrit: Kürlenmiş et ve et ürünlerinde ürememesi için en önemli katkı maddesi
Rekabet gücü: Zayıf, laktik asit bakterileri pH’yı düşürür, bakteriyosin salgılar
Fermente et ve et ünlerinin üretiminde laktik starter kültürlerin kullanımı
TOKSİN:
Asıl toksin hafif ve ağır zincirden oluşan bir çinko endopeptidaz,
Ağır zincirinin karboksil ucu hedef hücre reseptörlerine bağlanmayı..
Reseptörler sadece sinir hücrelerinin membranında

Toksinler serolojik
olarak
A, B, C1, D, E, F, G
C tipi C alfa ve C beta
A, B, E insan toks.
C, D hayvan toks.
F, nadir
G, toks. yok,
C.argentinense

Toksinler gıdada oluşturulur, İnce bağırsaklarda emilir, Kan dolaşımı yoluyla taşınır, Sinir sistemi tarafından absorbe edilir Nörotoksin Sinir sistemi Periferal sinirler üzerine etkili

EPİDEMİYOLOJİ:
1995 5
1996 19
1997 11
1998 8
1999 6
2001 11
2002 5
2003 9
2004 9
2005 2
__________
Toplam 85
Botulismus’un meydana gelebilmesi için;
Gıdanın toksijenik C. botulinum’un spor veya vejetatif formları ile kontamine,
Vejetatif veya spor formların gıdanın işlenmesi sırasında canlılığını koruması
Veya gıdanın işlem sonrası kontamine,
Bakterinin gıdada uygun koşullarda çoğalması, toksin oluşturması,
Toksin içeren gıdanın yeterli ısı işlemi görmeksizin tüketilmesi…
PATOGENEZ:
Etki mekanizması:
Kolinerjik sinir uçlarının presinaptik bağları üzerine…
Asetilkolin salınmının inhibisyonu…
Bu inhibisyon üç aşamada:

1- Toksin molekülleri sinir uçlarındaki reseptörlere bağlanır,
2- Toksin molekülü veya onun bir parçası sinirlere dahil olur,
3- Sinir hücresi içindeki asetil kolin salınmasını engeller,
İmplusların transferini engelleyerek paraliz…
Toksinin hafif zinciri, ağır zincirin oluşturduğu endosomal porlardan..
Sitosole…
Pre-sinaptik proteinlerden birini parçalar,
Pre-sinaptik proteinlerin görevi:
Pre-sinaptik asetil kolin vesiküllerinin hücre membranıyla kaynaşması
SONUÇ:
Asetil kolin vesikülleri membranla kaynaşamadığından aksiyon potansiyeli iletilemez, kas kasılamaz
Bu aşamadan sonra toksin nötralizasyonu

SEMPTOMLAR:
Klasik: Toksin içeren gıdalarla, mortalite yüksek (~% 10)
İnfant: 6 gün-1 yaş arası, sporlar barsağa, bal-mısır şurubu?
Yara: Enfekte yaralarada bakterinin çogalıp toksin salgılaması, semptomlar klasik tipe benzer..
İatrojenik: Lokal BoNT uygulamasından sonra görülür
İnhalasyon: BoNT maruziyet, bioterorizm,veteriner hekimler..
Enfeksiyöz: Erişkinlerde, spor alımından 1-2 ay sonra gastrointestinal kolonizasyon, uzun antib. tedavisi sonrası.
Gıda kaynaklı botulismus intoksikasyonları nöroparalitik
bir sendrom,
G.İ. bozukluklarla başlar,
İlk 24 saatte yüksek oranda mortalite,
Sporadik,
Tanı konması oldukça zor
Bulantı, kusma, abdominal ağrı,
Ağız kuruluğu, odaklama bozukluğu gibi otonomik bulgular
Pitozis, diplopi, dizartri, disfaji gibi bilateral 6. kranial sinirin tutulumu
Solunum güçlüğü ile,
Akla getirmeli…
İdrar retensiyonu,
Parasempatik aktivasyon: hipotansiyon, taşikardi
Kusma refleksi kaybı
Baş kontrolu kaybı
Ölüm, solunum felci veya kalp durması sonucu
Hasta ilk 10 günü atlatırsa prognoz iyi
Şiddetli seyreden durumlarda, özellikle E tipi
Toksin alınımını takiben 20-24 saat içinde ölüm
TEŞHİS:
Hızlı tanı ve bir an önce antitoksik tedaviye başlanması hayat kurtarıcı,
Semptomlar birçok hastalıkla benzer,
Anamnez önemli !!!
Sucuk, konserve, balık gibi şüpheli besinlerin tüketilmesi,
Aynı besinleri tüketen başka insanlarda da benzer semptomların görülmesi ???
Laboratuvar tanısı:
Şüpheli besin maddesi, kusmuk, dışkı ve serumda toksin araştırılması,
3 gün içinde toksin yönünden,
Üç günden sonra dışkı kültürü,
Deney hayvanları,
Amplifiye ELISA,
DIG-ELISA,
24 saat önzenginleştirme, germinasyon, toksin
üretimi, ardından immunolojik olarak,
Konfirmasyon için fare deneyi,
Halen BoNT belirlenmesinde standard olarak
kullanılan en hassas yöntem fare deneyi,
Zaman alıcı (önzenginleştirmenin ardından 1-3 gün faredeki değişiklik veya ölüm)
Endopeptidaz aktivite testleri:

Sinaptik proteinlerin BoNT tarafından
spesifik olarak parçalanması sonucu
parçalanma ürünleri immunolojik
yöntemlerle belirlenmesi,
Hassasiyetin artırılması:
Flöresan ışıma ölçümü,
İmmunokonsantrasyon ile gıda matrisinden gelen inhibisyonun engellenmesi,
Kütle spektrofotometresiyle parçalanma
ürünlerinin belirlenmesi,
Sadece biyolojik olarak aktif toksin belirlenir,
Fare testinden daha duyarlı,
PCR:
Doğal kontamine örneklerde etken miktarı az,
Spor formu çok,
Örnekten direkt PCR mümkün değil.
Sporların germinasyonu, hedef hücre
miktarını artırmak:
Bir gece önzenginleştirme,
Grup I ve II için 35-37 C ve 26-30 C,
Bazı suşlarda sessiz genler,
PCR ile yanlış pozitif sonuçlar,
Primer ve prob bağlanma bölgelerinde
nokta mutasyonlar,
Yanlış negatif sonuçlar,
PCR ile alınan sonuçların diğer bir
yöntemle (fare deneyi) doğrulanması,

TEDAVİ:
Spesifik antiserumlarla,
Başlangıç fazında başarı yüksek,
Spesifik antitoksinler, Poivalan (A, B, E) ve destek tedavisi, entübasyon..
Felçler başladıktan sonra antitoksin faydasız!!!
Guanidin hidroklorid (asetilkolin salınımını artırır),
Yara botulismusunda yaraya hidrojen peroksit, 15-20 milyonIU penisilin,
İyileşme süreci sekiz aya kadar,
Hastalığı atlatanlar bağışık kalmaz.
TEDAVİ:
FOKAL DİSTONİLER:
blefarospams
cervical distoni
oromandibuler distoni
facial-lingual distoni
laringeal distoni
writer’s cramp

KORUNMA:
Gıdaların üretim, işleme veya muhafaza edilmeleri aşamalarında kontaminasyonu önlenmesi,
Mevcut vejeteatif ve spor formları uygun yöntemlerle inaktive edilmesi,
Özellikle ticari konserve yapımında etkin ısı işlemi,
Konservelerin soğutulmasında klorlanmış temiz su kullanılması,
Sporların germinasyonu ve vejetatif hücrelerin çoğalarak toksin oluşturması önlenmesi,
Oluşan toksinler imha edilmesi,
Bombaj oluşturan konserveler tüketilmemesi,
Bir yaşın altındaki çocukların bal ile beslenmesinin önlenmesi
Botulinal toksinlerin ısıya duyarlı fakat !!!
Çok düşük miktarlardaki toksin dahi yüksek öldürücü !!!
Şüpheli gıdalar tüketilmemeli,
Sporlar klora çok duyarlı,
4.5 ppm serbest klor 3-12 dakika uygulanması,
% 99.9 düzeyinde spor redüksiyonu.
C. botulinum ve sporlarına karşı uygulanabilecek inhibitörler:
Rekabetçi flora, Nitrit, Nisin ve diğer bakteriyosinler, Polifosfatlar, Sorbik asit, Askorbatlar, Dumanlama.


Toksikolojinin Temel İlkeleri ( Dr. Hilmi ORHAN )

ZEHİR = TOKSİN “ZEHİR” canlılığın başlamasıyla eşzamanlı ortaya çıkmıştır, çünkü ister tek hücreli, ister çok hücreli olsun, canlı organizma canlılığını sürdürebilmek için dış fiziksel ortamdan madde alışverişi yapmak zorundadır. Bu istemli eylem dışında kimyasal madde ya da fiziksel koşullara istem dışı maruziyet de söz konusudur. Hilmi Orhan Klinik Toksikoloji Kursu-Dokuz Eylül Üniversitesi 2010

TOKSİSİTE Çok geniş bir bakışla bu alışveriş ya da maruziyetin canlının aleyhine sonuçlanması durumu “TOKSİSİTE” olarak tanımlanabilir. Yaşam son derece dinamik ve faydacıdır. Bu nedenle organizma bir kimyasalla karşı karşıya kaldığında iki ana eğilimi vardır: • Bu kimyasaldan faydalanmak • Ondan kurtulmak/fiziksel olarak uzaklaşmak Toksikolojiyi en temel düzeyde bu zararın tanımlanması, oluş mekanizmasının aydınlatılması, öngörülmesi ve önlenmesi ile ilgili çalışma alanı olarak tanımlayabiliriz. Hilmi Orhan Klinik Toksikoloji Kursu-Dokuz Eylül Üniversitesi 2010

“ZEHİR” 16. Yüzyıla Kadar Günümüzde ZEHİR BESİN ZEHİR KİMYASAL KİMYASAL MADDE MADDE ETKİSİZ İLAÇ & YARARSIZ Hilmi Orhan Klinik Toksikoloji Kursu-Dokuz Eylül Üniversitesi 2010

“DOZ” İnsanlığın düşünce tarihinde önemli bir aşama “Was ist das “Was ist das nitnit gifftgifft ist; alle ding sind gift/und nichts ohnist; alle ding sind gift/und nichts ohn ““Was ist das Was ist das nitnit gifftgifft ist; alle ding sind gift/und nichts ist; alle ding sind gift/und nichts ohnohn gifftgifft / Allein die dosis/ Allein die dosis macht das ein ding kein gift ist.”macht das ein ding kein gift ist.” gifftgifft / Allein die / Allein die dosisdosis macht das ein ding kein gift ist.macht das ein ding kein gift ist.”” “Her şey zehir olabilir, zehir olanla olmayanı ayıran dozudur” Philip Theophrastus Bombast Modern toksikolojinin kurucusu olarak kabul edilir. von Hohenheim Toksisitenin göreceli olduğunu ilk fark eden kişidir. PARACELSUS (1493-1541) Doz-yanıt kavramından, yapı-aktivite ilişkisinden, mesleki toksikolojiden ve çevresel faktörlerden bahsetmiştir. Hilmi Orhan Klinik Toksikoloji Kursu-Dokuz Eylül Üniversitesi 2010

TARİHTEN ÖRNEKLER Shen Nung, Çin imparatoru (İ.Ö. 2696) Ebers papirüsleri Gula, Sümer tanrıçası (İ.Ö. 1400) (İ.Ö. 1500) Socrates Mithridates VI Cleopatra (İ.Ö. 470-399) (İ.Ö. 131-63) (İ.Ö. 69-30) Viktor Yushchenko (2004) Guilia Tophana (1635-1719) Kocalarını öldürmek isteyen kadınlara arsenik sağlamıştır Hilmi Orhan Klinik Toksikoloji Kursu-Dokuz Eylül Üniversitesi 2010

TOKSİKOLOJİDE DİYALEKTİK ve GÖRECELİLİK Oksijen •Aerobik yaşam için vazgeçilmez •Saf halde öldürücü Sucul canlı şekilleri karaya çıkmaya yeltendiğinde oksijen toksisitesinden dolayı yüzlerce yıl başaramadılar. Oksijenle başedebilen bireyler evrimi devam ettirerek diğer türlere kaynak oldular. CO, CN- ?!!! Hilmi Orhan Klinik Toksikoloji Kursu-Dokuz Eylül Üniversitesi 2010

TOKSİKOLOJİve TOKSİKOLOG Toksikoloji uzun yıllar “Zehir bilimi” olarak tanımlanmıştır. Toksikoloji, kimyasal maddelerin canlı organizma üzerindeki olumsuz (negatif, advers) etkilerini inceleyen bilim dalıdır. ya da Kimyasalların zararsızlık sınırlarını belirleyen bilim dalıdır. Toksikolog bu olumsuz etkilerin doğasını araştırmak (etkinin Toksikolog hücresel, biyokimyasal ve moleküler mekanizmaları dahil olmak üzere) ve olabilirliklerini değerlendirmek üzere eğitim alan kişidir. Hilmi Orhan Klinik Toksikoloji Kursu-Dokuz Eylül Üniversitesi 2010

PROFESYONEL AKTİVİTE Toksikoloji ile uğraşanların profesyonel aktiviteleri üç temel gruba ayrılır: Tanımlayıcı toksikoloji Mekanistik toksikoloji Düzenleyici toksikoloji Hilmi Orhan Klinik Toksikoloji Kursu-Dokuz Eylül Üniversitesi 2010

KİMYASALLARLA BİRLİKTE YAŞAMAK Kimyasallardan vazgeçmek: •Sağlığımızı korumak ve düzeltmek için kullandığımız ilaçlardan, •Besinlerin işlenmesi ve korunması için kullanılan besin katkılarından, •Tarımda verimi artırmak için kullanılan pestisitlerden, •Arabaların çalışması, fabrikaların işlemesi ve ısınmada gerekli olan yakıtlardan vazgeçmek demektir. Bunlardan vazgeçemeyeceğimiz için bu maddelerle birlikte yaşamayı öğrenmek: •Etkilerini anlamak ve bilmek, •Çevremize girişlerini sınırlayıp toksik düzeyde teması önlemek demektir. Hilmi Orhan Klinik Toksikoloji Kursu-Dokuz Eylül Üniversitesi 2010

AMAÇ Dozu sınırlamak koşuluyla güvenli kullanılamayacak hiçbir madde yoktur. Toksikolojinin birbirini tamamlayan iki farklı aktivitesi vardır: • Kimyasal maddelerin toksisite verilerini elde etmek • Bu verileri kimyasal maddelerin gerek insana, gerek çevreye zararlı etkilerini öngörmek için kullanmak Hilmi Orhan Klinik Toksikoloji Kursu-Dokuz Eylül Üniversitesi 2010

TOKSİKOLOJİALT DALLARI • Tanımlayıcı toksikoloji Toksisite testleri • Klinik toksikoloji Zehirlenme tanı ve tedavisi • Çevre toksikolojisi Çevresel kirleticilerin insanda etkisi • Endüstri toksikolojisi İşyerine özel kimyasalların işçi sağlığına etkisi • Adli Toksikoloji Adli zehirlenmelerde etkenin belirlenmesi • Analitik toksikoloji Vücut sıvı ve dokularında analiz yöntemleri • Ekotoksikoloji Çevresel kirleticilerin insan dışı canlılarda etkisi Hilmi Orhan Klinik Toksikoloji Kursu-Dokuz Eylül Üniversitesi 2010

MARUZİYET Gastrointestinal kanal Katı yiyecek, ilaç, kontaminant Sıvı Solunum Solunum Gaz doğal ya da insan kaynaklı Ağız Katı asılı partiküller vb. Sıvı asılı sıvı damlacıkları Deri Deri Gaz Katı doğrudan / dolaylı temas Sıvı Hilmi Orhan Klinik Toksikoloji Kursu-Dokuz Eylül Üniversitesi 2010

TOKSİSİTE ÖLÇÜMÜ TEHLİKE TANIMLAMASI Akut Toksisite ölçüsü; Medyan Letal Doz (LD ) Akut Toksisite 50 100 m ü l Ö 50 % LD50 = 218 mg/kg 400 Doz Hilmi Orhan Klinik Toksikoloji Kursu-Dokuz Eylül Üniversitesi 2010

ZARARSIZLIK SINIRLARINI BELİRLEMEK ED : Deneklerin %50’sinde 100 50 yararlı etki oluşturan doz LD : Deneklerin %50’sinde 50 t ı ED LD ölüme yol açan doz n 50 50 a 50 Y % 50 LD 50 Ti = Ti: Terapötik indeks ED 50 Doz Margin of Safety (MOS): LD01/ED99 Hilmi Orhan Klinik Toksikoloji Kursu-Dokuz Eylül Üniversitesi 2010

ZARARSIZLIK SINIRLARINI BELİRLEMEK Kronik Toksisite ölçüsü; NOAEL Kronik Toksisite 100 NOAEL (No Observed Advers Effect Level): Herhangi bir etki gözlenmeyen en yüksek düzey t ı n a Y 50 LOAEL (Lowest Observed % LOAEL Advers Effect Level): Etki NOAEL gözlenen en düşük düzey 0 5 10 15 20 Doz (mg) Hilmi Orhan Klinik Toksikoloji Kursu-Dokuz Eylül Üniversitesi 2010

TEHLİKE TANIMLAMASI ADI (acceptable daily intake): Besin katkısı, pestisit ya da veteriner ilaç kalıntısının yaşam süresi boyunca tüketildiğinde önemli bir sağlık riskine neden olmayan (kabul edilebilir) miktarı (mg/kg vücut ağırlığı). NOAEL Örneğin yapay tatlandırıcı aspartamın NOAEL değeri ADI = 4000 mg/kg’dır (sıçan, oral). ADI değeri Güvenlik ise 40 mg/kg’dır (insan, oral). Faktörü (100) RfD (acute reference dose): Besin katkısı, pestisit ya da veteriner ilaç kalıntısının günlük tüketildiğinde önemli bir sağlık riskine neden olmayan (kabul edilebilir) miktarı (mg/kg vücut ağırlığı). Hilmi Orhan Klinik Toksikoloji Kursu-Dokuz Eylül Üniversitesi 2010

TOKSİSİTE TESTLERİ İLKE: İnsanların toksisitesi araştırılan kimyasala nasıl maruz kalabilecekleri analiz edilir (oral yol, solunum yolu, akut, kronik vb.), daha sonra hayvan deneylerinde bu koşullar mümkün olduğunca taklit edilerek teorik olarak insanlarda ortaya çıkabilecek toksik etkilere en yakın sonuç sağlanmaya çalışılır. Hilmi Orhan Klinik Toksikoloji Kursu-Dokuz Eylül Üniversitesi 2010

ALTERNATİF TESTLER Kabul edilebilir güvenilirlikte alternatif yaklaşımlar gerekli • Toplum baskısı • Etik konular • REACH • Ekonomik çıkarlar?! 1) in silico uygulamalar 2) eksize organ, doku, ya da hücre hatları Hilmi Orhan Klinik Toksikoloji Kursu-Dokuz Eylül Üniversitesi 2010

TOKSİK ETKİNİN NİTELİĞİ • Lokal • Sistemik • Akut • Kronik • Geçici (geri dönüşlü) • Kalıcı (geri dönüşsüz) • Seçici Hilmi Orhan Klinik Toksikoloji Kursu-Dokuz Eylül Üniversitesi 2010

TOPLUMDA DOZ-YANIT Çok Rezistan Duyarlı bireyler Bireylerin bireyler ı s ı çoğunluğu y a s i ş i Minimum Maksimum K Ortalama Etki Etki Etki Az Few Mild Aynı doza yanıt Extreme [Society of Toxicology (SOT) -2006’dan Türkçeleştirilerek alınmıştır] Hilmi Orhan Klinik Toksikoloji Kursu-Dokuz Eylül Üniversitesi 2010

NEDEN FARKLI YANIT?! • Bireysel farklar • Çevre Bireysel Farklılıklar Fenotipik özellikler Genotipik özellikler Hilmi Orhan Klinik Toksikoloji Kursu-Dokuz Eylül Üniversitesi 2010

ÇEVRENİN ETKİSİ Hilmi Orhan Klinik Toksikoloji Kursu-Dokuz Eylül Üniversitesi 2010

BİYOTRANSFORMASYON KİMYASAL METABOLİT(LER) lipofilik hidrofilik TOKSİSİTE Hilmi Orhan Klinik Toksikoloji Kursu-Dokuz Eylül Üniversitesi 2010

BİYOTRANSFORMASYON Homojenize karaciğer dolusu Lizozom E.R. 800 xg Üst faz 1 Çekirdek Çekirdek zarındaki porlar Düz endoplazmik 9000 xg retikulum (SER) Çekirdek, parçalanmamışış hücre Mitokondri ışış Üst faz 2 Pürtüklü endoplazmik retikulum (RER) E.R. 100.000 xg Hücre zarı, mitokondri Glikojen granülleri SİTOZOL Glikojen granülleri Hücre zarında Lizozom Vakuol invajinasyon MİKROZOM Hilmi Orhan Klinik Toksikoloji Kursu-Dokuz Eylül Üniversitesi 2010

TOKSİKOKİNETİK HEDEF DOKU KAVRAMI Doku elde etmek çok güç/imkansız İnvazif olmayan örnekleme (kan, idrar, tükrük vb.) [kons.] KAN [KONS.] BEYİN ya da diğer organlar Hilmi Orhan Klinik Toksikoloji Kursu-Dokuz Eylül Üniversitesi 2010

KLİNİK TOKSİKOLOJİ Toksikolojik Hastaya analiz müdahale (laboratuar) (acil servis/yoğun bakım) Danışmanlık Hilmi Orhan Klinik Toksikoloji Kursu-Dokuz Eylül Üniversitesi 2010

KLİNİK TOKSİKOLOJİ Eczacılık Fakültesi Farmasötik Toksikoloji 4. sınıf Laboratuar Dersi : Zehirlenme etkeni ilaç ve diğer kimyasalların biyolojik örneklerden izolasyonu ve saflaştırılmaları sonrası basit tüp deneylerinden başlayarak kromatografik, spektroskopik teknikler ve daha ileri düzeyde gaz kromatografisi (GC) ve yüksek performanslı sıvı kromatografisi (HPLC) teknikleri aracılığıyla nitel ve nicel analiz uygulamaları Metalik zehir içeren biyolojik örnek Bakır tabaka ISI Elektrolizle metal 4 4 M ve idrarda ilaç ve metabolit analizleri Mikrodifüzyon ile uçucu madde analizleri Dokularda pestisit analizi Hilmi Orhan Klinik Toksikoloji Kursu-Dokuz Eylül Üniversitesi 2010

TOKSİKOLOJİK RİSK DEĞERLENDİRMESİ Risk değerlendirmesi, mevcut toksisite verilerinden hareketle bir maddenin öngörülen şekil ve miktarda kullanımıyla insan ve çevrede ortaya çıkabilecek olası zararın belirlenmesidir. Çevrede bulunan bir kimyasalın yarattığı sağlık riskinin ortaya konması, bu konudaki yasal düzenlemelere temel oluşturur. • Tehlikenin belirlenmesi • Maruziyetin belirlenmesi • Doz-yanıt ilişkisinin ortaya konması • Risk karakterizasyonu Hilmi Orhan Klinik Toksikoloji Kursu-Dokuz Eylül Üniversitesi 2010

KAYNAKLAR KAYNAKLAR 1. Karakaya A.E. Toksikolojinin Temel Kavramları. Farmakoloji Ders Kitabı, A. Bökesoy, İ. Çakıcı, M. Melli (ed). Ankara, Gazi Kitabevi, 2000. 2. Klaassen CD. (ed), Casarett&Doull’s Toxicology-Basic Science of Poisons-New York, McGraw-Hill, 2001. 3. Hodgson E and Levi PE. (eds), Introduction to Biochemical Toxicology, Connecticut, Appleton&Lange, 1994. 4. Timbrell JA. (ed), Principles of Biochemical Toxicology, London, Taylor&Francis, 1991. 5. Niesink RJM, de Vries J, Hollinger MA, Toxicology: Principles and Applications, Boca Raton, CRC Press, 1996. 6. Toxicology Tutors. http://www.nlm.nih.gov. 7. Abou-Donia MB. Metabolism and Toxicokinetics of Xenobiotics. CRC Handbook of Toxicology, M.J. Derelanko and M.A. Hollinger (ed). Boca Raton, CRC Press, 1995. 8. Kayaalp SO. Rasyonel Tedavi Yönünden Tıbbi Farmakoloji (4. Baskı), Ankara, Toraman matbaası, 1987. Hilmi Orhan Klinik Toksikoloji Kursu-Dokuz Eylül Üniversitesi 2010