Etiket Arşivleri: polifenoller

Fonksiyonel Besinlerin Sağlığımız Üzerine Etkileri ( Prof. Dr. Turgay COŞKUN )

Fonksiyonel besinlerin sağlığımız üzerine etkileri
Turgay Coşkun
Hacettepe Üniversitesi Tıp Fakültesi Pediatri Profesörü

SUMMARY: 

Developing scientific technology has increased our awareness of the relationship between diet and disease, and there has been a growing interest in functional foods and their role in the maintenance and improvement of health and wellness. Foods can no longer be evaluated only in terms of macro- and micronutrient content alone. Recently, more attention is being paid to the role of food in bioregulating functions. Any food that exerts health properties beyond the traditional nutrients it contains is termed a functional food. They can be whole, fortified, enriched or genetically engineered foods that are consumed as a part of a daily regular diet. A variety of functional foods or food ingredients have been shown to improve health, reduce the risk of chronic diseases and have an impact on the prevention and treatment of various diseases. Many different fruits, vegetables, grains, fish, and dairy and meat products contain several components that deliver health benefits beyond basic nutrition, such as lycopene in tomatoes, omega-3 fatty acids in salmon and phytoestrogens in soy. Regular consumption of functional foods can help reduce the risk of or manage a number of health concerns, including cancer, cardiovascular disease, gastrointestinal health, menopausal symptoms, osteoporosis and eye health. It should be born in mind that functional foods are not magic bullets and that they are for the establishment of good health. The most effective way to reap the health benefits from foods is to eat a balanced and varied diet.

Key words: functional foods, health, nutraceuticals, phytochemicals, phytoestrogens, flavonoids, polyphenols, phytosterols, omega-3 fatty acids, conjugated linoleic acid,
prebiotics, probiotics, synbiotics.

ÖZET:

Bilimsel teknolojideki gelişmeler diyet ve hastalıklar arasındaki ilişkiyi anlamamıza olanak vermiş olup, fonksiyonel besinle, bunların sağlığımızın korunması ve geliştirilmesindeki rolleri daha çok ilgi çeker hale gelmiştir. Besinler artık sadece içerdikleri makro- ve mikrobesleyiciler ile değerlendirilmez olmuştur. Son zamanlarda biyolojik düzenleyici rolleri üzerinde daha çok durulmaktadır. Temel besleyici özelliklerinin ötesinde sağlığımıza olumlu katkıları olan besinlere fonksiyonel besinler adı verilmektedir. Fonksiyonel besinler hiçbir işlem görmemiş doğal bir besin maddesi olabileceği gibi fonksiyonel bir besin öğesi ile zenginleştirilmiş veya genetik mühendislik yöntemleri ile değişikliğe uğramış bir besin de olabilir ve günlük diyetle tüketilir. Çok çeşitli besin ve besin ögesinin sağlığımız üzerinde olumlu etkileri, bazı kronik hastalıklardan korunmada ve bu hastalıkların tedavisinde katkıları olduğu gösterilmiştir. Domateste bulunan likopen, somon balığında bulunan omega-3 yağ asitleri ve soyada bulunan fitoöstrojenler gibi çeşitli meyva ve sebzelerle tahıllar, balık, süt ve et ürünlerinde fonksiyonel özellikli bileşenler bulunmaktadır. Düzenli fonksiyonel besin tüketimi kanser ve kardiyovasküler hastalıklardan korunma ve tedavide, gastrointestinal sistemin sağlığının korunmasında, menapoz semptomlarının hafifletilmesi, osteoporozun önlenmesi ve göz salığının korunmasında etkilidir. Fonksiyonel besinlerin sihirli birer mermi oldukları düşünülmemeli, sağlığımız üzerindeki olumlu etkilerinden yararlanabilmek için çeşitli besinleri içeren dengeli bir diyet tüketmeliyiz.

Anahtar kelimeler: fonksiyonel besinler, sağlık, nutrasötikler, fitokimyasallar, fitoöstrojenler, flavonoidler, polifenoller, fitosteroller, omega-3 yağ asitleri, konjuge linoleik asit, prebiyotikler, probiyotikler, sinbiyotikler.

Fenolik Maddeler ( Resveratrol )

FENOLİK MADDELER (Resveratrol)

Fenolik madde nedir? Fenolik bileşikler ve daha yaygın olarak kullanılan ismi ile polifenoller benzen halkası içeren maddelerdir. Fenollerin en basit bileşikleri bir adet ikleri bir adet OH grubu içerir.

Bütün bitkiler metabolizmaların da kendilerini zararlılara karşı korumak için çok sayıda fenolik madde oluşturmaktadırlar. Fenolik bileşikler meyve ve sebzelerin kendilerine özgü buruk veya acı tadını verirler.

Fenolik asitler; meyvelerde sinamik asit, kafeik asit, kumarik asit ve ferulik asittir. Fenolik maddeler; Antosiyanidinler, flavonlar ve flavonolarflavonlar ve flavonolar, flavanolar flavanolar, kateşinler ve löykoantosiyanidinler, proantosiyanidinlerdirproantosiyanidinlerdir.

Gıda bileşeni olarak fenolik maddelerin önemi; İnsan sağlığı açısından işlevleri Tad ve koku oluTad ve koku oluşşumundaki etkileriumundaki etkileri Renk oluşumu ve değişimine katılmaları ¾¾AAntitimikikrobibiyal l ve antitiokksididatif tif etki tki göstermeleri ¾Enzim inhibüsyonuna neden olmalarıdır.

Fenolik bileFenolik bileşşikler gikler gııdalarda renk dalarda renk değişimine neden olurlar. Bu renk deBu renk değğiişşimi arasimi arasıındaki en önemlisi ndaki en önemlisi enzimatik esmerleşmelerdir. ¾¾DDeğğiişiime nedden ollana enziim polifenoloksidaz (PPO) enzimidir.

Gıdalarda enzimatik esmerleşme reaksiyonlarreaksiyonlarıı kalite kayb kalite kaybıı olarak olarak değerlendirilir. ¾¾Bu yüzden meyve ve sebzelerin Bu yüzden meyve ve sebzelerin işlenmeleri sırasında enzim aktivitesi çeçeşşitli yöntemlerle önlenmeye çalitli yöntemlerle önlenmeye çalıışşııllıırr.

Fenolik maddelerin bazı enzimlere karkarşşıı inhibitör etkileri vard inhibitör etkileri vardıırr. ¾Bitkisel gıdalarda bulunan alfa- difdifenollokksididaz ve b betta-gallaktktosididaz gibi bazı enzimlerin inhibüsyonuna nedden ollmaktktaddır.

Fenolik bileşşiklerin diğğer bir özelliğği ise antioksidan etkileridir. ¾¾En fazla antioksidan etkiyi gallik asitEn fazla antioksidan etkiyi gallik asit, floroglusinik asit, kafeik asit ve gentisik asit göstermektedirgentisik asit göstermektedir. ¾Serbest radikalleri nötralize eden antioksidanlar hastalantioksidanlar hastalııklarklarıı önlemede önlemede önemli rol oynamaktadır.

En fazla antioksidan etkinin sEn fazla antioksidan etkinin sıırasrasııyla yla üzüm, greyfurt, domates, portakal ve elma sularelma sularıında oldunda olduğğu tespit edilmiu tespit edilmişştirtir.

Fenolik bileşiklere beslenme fizyyolojjisi açısından olumlu etkileri nedeni ile biyoflavonoid adı verilmektedir. ¾Kılcal dolaşım sisteminde geçirgenliği düzenleyyici ve kan basıncını düşşürücü etkisi göz önüne alınarak bazı kayynaklarda P ffaktörü veyya P vitamini olarak da adlandırılmaktadır.

Poliflifenolllleriin sağğllığğa ollumllu etkilerinden yaralanmak için hayat tarzı h haliline getiirililen, ömüür b boyu uygulanacak beslenme alışkanlıkları esas allınmallıddır. ¾Önemli olan koruyyucu, önlem alıcı veyya önleyici beslenme alışkanlıklarıdır. Bu bileşiklerin bulunduğu meyveler birkaç kerelik yeme ile ilaç etkisi veya tedavi edici etki yaratmayacaktır

RESVERATROL

Resveratrol (3,4’,5 trihidroksi sitilben), bitkilerde yaralanma ya da mantar bitkilerde yaralanma ya da mantar benzeri dış kaynaklı zararlılara karşı bazbazıı spermatofitlerin üretti spermatofitlerin ürettiğği i fitoaleksin yapısında bir maddedir.

Resveratrol ilk olarak Jappon geleneksel tıbbında uzun yıllar kullanılmış olan folklorik Kofolklorik Ko-jojo-kon kon (Polyganum cuspidatum) köklkökleriindden i izolle edildilmiiştitir.

Ko-jo-kon(Polygonum cuspidatum) AsmaAsma (Vitis(Vitis Vinifera)Vinifera)

1992 y1992 yııllıında Resveratrolnda Resveratrol’ünün şarabın içinde ki biyolojik aktif bir bilebileşşik olduik olduğğu bulunmuu bulunmuşşturtur.

Kaynak: http://gida.mersin.edu.tr/gm324/Resveratrol.pdf