Etiket Arşivleri: Pestisit Analizleri

Pestisit Analizleri ( Dr.Özge ÇETİNKAYA AÇAR )

PESTİSİT ANALİZLERİ

Hazırlayan:
Dr.Özge ÇETİNKAYA AÇAR

PESTİSİT NEDİR?

PESTİSİT KULLANIMININ TARİHÇESİ

PESTİSİT KULLANIMININ YARARLARI-ZARARLARI

PESTİSİTLERİN SINIFLANDIRILMASI

PESTİSİT FORMÜLASYONLARI

GIDALARDA PESTİSİT KALINTI ANALİZLERİNİN TARİHÇESİ

GIDALARDA PESTİSİT KALINTI ANALİZ METOTLARI

PESTİSİT ANALİZLERİNDE VALİDASYON PROSEDÜRLERİ

PESTİSİTLERLE İLGİLİ YASAL MEVZUAT

PESTİSİT NEDİR?

Gıda maddelerinin üretimi, tüketimi, depolanmaları esnasında gıdalara zarar veren mikroorganizma ve zararlıları uzaklaştırmak veya yok etmek, bunlara ilave olarak bitkilerin büyümesini düzenlemek amacıyla da kullanılabilen, gıdalara veya doğrudan insan ve hayvanlara hastalık etmeni taşıyan halk sağlığı zararlılarını kontrol etmek amacıyla kullanılan, kimyasal ya da biyolojik ürünlerin tümüne pestisit adı verilmektedir.

PESTİSİT KULLANIMININ TARİHÇESİ

İsa’dan önce 1000 yıllarında Homer kükürt fumigasyonundan sözetmektedir. Democraticus bitki küfünün (blight) önlenebilmesi için yapraklarını zeytin ekstreleri ile yağlamıştır. (İsa’dan Önce 470). İsa’dan önce 200 yıllarında Cato üzüm bağlarında kükürt dumanını kullanmıştır. Romalılar sıçan savaşı için çöpleme bitkisi (Helleborus) kullanmışlardır. Pliniy Historia Naturalis kitabında (İS 23-77) buğday pasının önlenebilmesi için tahıl tohumlarına şarap uygulanmasını önermekteydi. Çinliler ağaçları böceklerden korunmak için karıncalardan yararlanmaktaydı ve 900’Iü yıllarda bahçe böcekleriyle savaşmakta arsenik kullanmaktaydılar. Pestisit olarak kullanılan ilk maddeler arsenik ve kükürttür. Daha sonra botanik kökenli maddeler, söz gelimi nikotin kullanılmaya başlanmıştır. Halen bazı bölgelerde çok yüksek riskli nikotin balık avlamak için de kullanılmaktadır. Nikotin 16. yy’da kullanılmaya başlanmıştır. Daha sonra krizantemden elde edilen pyrethrum 19. yy’dan başlanarak kullanılmaya başlanmıştır. Colorado patates böceğine karşı ABD de Paris yeşili gibi bakır arsenik bileşikleri kullanılmıştır. Bu kullanım 1860’lı yıllara kadar uzanmaktadır. Daha sonra civa ve kurşun metal bileşikleri de kullanıma sokulmuştur.

Kaynak: https://gidalab.tarimorman.gov.tr/gidareferans/Belgeler/B%C3%B6l%C3%BCmler/Pestisit-Egitim-Notu2015.pdf

Meyve ve Sebzelerde Pestisit Analizleri Talimatı

MEYVE VE SEBZELERDE PESTİSİT ANALİZLERİ TALİMATI

İÇİNDEKİLER

1.    AMAÇ ve KAPSAM

  1. PRENSİP

  2. ALET ve EKİPMANLAR

  3. KİMYASAL MADDELER

  4. UYGULAMA

  • Örnek Hazırlama

    5.1.1.. Meyve ve Sebzelerde Pestisit Tayini  (Luke Method)

    5.1.2. Temizleme Teknikleri

  • KALİBRASYON

  • GERİ ALMA

  • METOT PERFORMANSI

  1. HESAPLAMA

  2.  REFERANS

  • AMAÇ VE KAPSAM:

         Katkı Kalıntı laboratuvarında geniş bir yelpazedeki yaş ve kurutulmuş meyve, sebze örneklerinde GC (gas kromotografi) yöntemiyle pestisit kalıntısı aranmasıdır.

  • PRENSİP :

Likit-likit ekstraksiyon yöntemiyle pestisit kalıntısını meyve sebzeden alarak GC-ECD-NPD cihazlarında saptanması ve GC-MS ile konfirmasyon yapılarak tespit edilmesidir.

  • ALET VE EKİPMANLAR :

    • 1 ve 5 ml’lik pipetler

    • Ölçülü balonlar; şilifli, kapaklı, 100 ml’lik

    • Erlenmayerler; şilifli, kapaklı; 250 ml’lik

    • Disposable enjektörler, 5 ml’ lik

    • 45 mm’ lik filtreler

    • Ultrasonik Su Banyosu

    • Hassas Terazi

    • HP Chemstation

    • GC-MS

    • Santrifüj

    • Karıştırıcı Blender

    • Vakum rotary evaparatör

Alet ve Ekipmanlar Katkı Kalıntı Laboratuvarı cihaz kullanma talimatlarına göre kullanılır.

  • KİMYASALLAR :

Analiz sırasında, yalnızca aşağıda belirtilen analitik saflıktaki kimyasallar ve ultra saf su  kullanılmalıdır.

4.1. Aseton

4.2. Asetonitril

4.3. Destile edilmiş petrol eteriyle doyurulmuş asetonitril

4.4. Etil  veya Metil Alkol

4.5. Etil eter

4.6. Petrol eteri

4.7. 0/0 6’ lık petrol eteri/etil eter karışımı; 60 ml eter, petrol eteriyle litreye tamamlanır.

4.8. Sodyum Klorür çözeltisi, doymuş

4.9. 0/0 15’ lik petrol eteri/etil eter karışımı; 150 ml etil eter petrol eteri ile litreye tamamlanır.

4.10.  0/0 50’ lik petrol eteri /etil eter karışımı; 500 ml etil eter petrol eteri ile litreye tamamlanır.

4.11. Florisil

4.12. Sodyum Sülfat,susuz

4.13. Diklormetan

  • İŞLEM :

      5.1.Örnek Hazırlama:

               5.1.1. Meyve ve Sebzelerde Pestisit Tayini  (Luke Method):

                   2 kg örnek içinden 50 g’ı tartılır. 200 ml aseton ekleyip homojenize edilir ve süzülür. Süzüntü ölçülür ve 80 ml’si alınır. Sodyum sülfattan süzerek ayırma hunisine aktarılır. Üzerine 100 ml petrol eteri + 100 ml diklormetan, bir miktar NaCl konularak iyice çalkalanır. Üstteki faz alınır diğer bir ayırma hunisine aktarılır, alttaki faz 2 kere daha diklormetenla çalkalanıp, diğer ayırma hunisine aktarılır. Toplanan ekstrakt bir balona konularak 450 C ’yi geçmeyecek şekilde evaporatörde uçurulur.        Florosil kolonda clean-up yapılır ve  Mass  dedektörle hem organik klorlu hem de organik fosforlu pestisitler saptanır. ECD ile organik klorlular sentetik pyrethroitler, NPD ile de organik fosforlu  pestisitler saptanılır

        5.1.2. Temizleme Teknikleri :

                             Florisil Temizleme :

Bunun için 20 mm iç çaplı kromotografik kolona sırasıyla 1 cm cam pamuğu ve üzerine 10 cm yüksekliğinde aktive edilmiş florisil ve onun üzerine 1 cm yüksekliğinde susuz Na2SO4 yerleştirilir. Kolon 45-50 ml petrol eteri ile ön yıkamaya tabi tutulur. Konsantre edilmiş 10 ml petrol eteri ekstraktı kolona boşaltılır. Florisile ulaştıktan sonra 5 ml petrol eteri ile balon yıkanır ve kolona boşaltılır.

Kolona 200 ml 0/0 6’lık petrol eteri/etil eter karışımı verilir ve çözücü kolondan 5 ml/dakika hızla akıtılır. Böylece birinci  eluat alınmış olur. Daha sonra kolona yine 200 ml 0/0 15’lik petrol eteri / etil eter karışımı verilir.Aynı şekilde ikinci eluat alınır. Aynı kolona 200 ml 0/0 50’lik petrol eteri / etil eter verilir ve üçüncü eluat alınır.

Eluatların her biri ayrı ayrı uçurulur. Son hacim 5 ml olmalıdır.

  1. Eluat aşağıdaki pestisitleri içerir :

Aldrin,BHC,DDE,DDD,( TDE ) o,p-DDT, p,p’-DDT, Heptachlor Epoxide, Hetachlor Lindane, Metaxcyhlor, Mirex, Pertane, Endüstriyel ecza olan PCB ( Polychlorinated Biphenslys) ve bazı fosforlu pestisitler – Carbonhenothion, Ronnel,  Ethion.

  1. Eluat aşağıdaki pestisitleri içerir.

Dieldrin,Endrin gibi klorlu pestisitler, Diazinon, Me Parathion ve Parathion gibi fosforlu pestisitler

  1. Eluat aşağıdaki pestisitleri içerir:

Organik fosforlu pestisitlerden Malathion’u içerir.

           Süzülerek florosil kolondan geçirilir. Eluatlar toplanarak evapore edilir.

           Kalıntı 5 ml’ ye asetonla tamamlanarak GC’ ye enjekte edilir.

       5.2. KALİBRASYON :

Minimum standart konsantrasyonu sıfır olmak üzere, aşağıdaki yol izlenerek altı noktalı bir standart eğrisi hazırlanır.

         Standart Çalışma Çözeltisi: Standart stok çözeltiden 50, 100, 300, 600, 1200 ppb) aseton ile hazırlanarak çalışma yapılır. Standart çözeltiler, belirlenmiş koşullara göre GC’ ye enjekte edilir. Standart konsantrasyonuna karşılık gelen alıkonma süresi, pik yüksekliği ve alan kaydedilir. Her bir standart çözelti için kaydedilen pik yüksekliği veya alan değerleri grafiğe geçirilerek kalibrasyon eğrisi hazırlanır.

       5.3. GERİ ALMA :

              5.3.1İşlem : Numuneye organik klorlu ve fosforlu, sentetik peritroit standartlarından ya mix halinde ya da ayrı ayrı hazırlanarak bilinen konsantrasyonda ilave edilir ve yukarıda anlatılan ekstraksiyon işlemi uygulanır.

              5.3.2.Hesaplama: Sonuçlar standart çözeltilerle hazırlanan kalibrasyon kurvesi ile hesaplanacağı için sonuçların linearitesi kontrol edilir.

R = (S x 100) / Se

S : Standart ilave edilmiş numuneden elde edilen pikin yüksekliği veya alanı

Se : Standart çözeltiden elde edilen pikin yüksekliği veya alanı

        5.4. METOT PERFORMANSI (VALİDASYON):

         Herbir meyve sebze grubu ve aranan pestisit kalıntı grubu veya standardı için ayrı ayrı metot validasyon taslağı hazırlanarak çalışmalar yapılır.

  1. HESAPLAMA :

Kalibrasyon kurvesi kullanılarak analiz edilen numunede bulunan kalıntı konsantrasyonu hesaplanır. Hesaplama sırasında geri alma yüzdesi dikkate alınmalıdır.

Analiz Miktarı (ppm) = (A2 / A1) x (c1 / C2) x 100 x SF

A2 : Numunenin pik alanı

A1 : Standardın pik alanı

               c1 : Standardın konsantrasyonu (ppm)                        

     C2 : Tartılan örnek miktarı (g)

     SF : Seyreltme Faktörü

  1. REFERANS :

Pesticide Analytical Manual Volume 1, 2. 2000.

Yağlı Gıdalarda Pestisit Analizleri

  • AMAÇ VE KAPSAM:

         Katkı Kalıntı laboratuvarında geniş bir yelpazedeki yağlı gıda örneklerinde pestisit kalıntısı aranmasıdır.

  • PRENSİP :

Deney numunesinin yağlı gıdalarda petrol eteriyle ekstrakte edilmesi, florosil kolon temizlemesi uygulanarak pestisit kalıntılarının petrol eteri- etil eter karışımlarıyla kolondan alınması ve konsantre edildikten sonra gaz kromotografisi ile saptanmasıdır.

  • ALET VE EKİPMANLAR :

    • 1 ve 5 ml’lik pipetler

    • Ölçülü balonlar; şilifli, kapaklı, 100 ml’lik

    • Erlenmayerler; şilifli, kapaklı; 250 ml’lik

    • Disposable enjektörler, 5 ml’ lik

    • 45 mm’ lik filtreler

    • Ultrasonik Su Banyosu

    • Hassas Terazi

    • HP Chemstation

    • GC-MS ; GC-ECD-NPD

    • Santrifüj

    • Genel laboratuvar araç ve gereçleri.

    • Karıştırıcı Blender

    • Vakum rotary evaparatör

    • Soksalet Cihazı

Alet ve Ekipmanlar Katkı Kalıntı Laboratuvarı cihaz kullanma talimatlarına göre kullanılır.

  • KİMYASAL MADDELER :

Analiz sırasında, yalnızca aşağıda belirtilen analitik saflıktaki kimyasallar ve ultra saf su  kullanılmalıdır.

4.1. Aseton

4.2. Petrol eteri

4.3. 0/0 6’ lık petrol eteri/etil eter karışımı; 60 ml eter, petrol eteriyle litreye tamamlanır.

4.4. Sodyum Klorür çözeltisi, doymuş

4.8. 0/0 15’ lik petrol eteri/etil eter karışımı; 150 ml etil eter petrol eteri ile litreye tamamlanır.

4.9.  0/0 50’ lik petrol eteri /etil eter karışımı; 500 ml etil eter petrol eteri ile litreye tamamlanır.

4.10. Florisil

4.11. Sodyum Sülfat,susuz

4.12. Diklormetan

  1. İŞLEM :

    5.1. Örnek Hazırlama:

         5.1.1. Kuru ve Düşük Yağlı Gıdalar  (0/0 10’dan daha az su içeren kurutulmuş ürünler, kurutulmuş sebzeler,baharatlar ve bakliyatlar bu metodla yapılabilir.)

                         15 gr örneğe 30 ml aseton + su karışımı (65 + 35 ) ilave edilir ve blenderden geçirilerek süzülür. 80 ml süzüntü 1 lt’lik ayırma hunisine alınır.100 ml petrol eteri ve 100 ml diklormetan konulup çalkalayarak faz ayrılır.Üstteki faz alınır. Alttaki faz 2 defa daha 100 ml diklormetanla çalkalanır.Toplanan  ekstrakt sodyum sülfattan süzülür ve 450C’yi geçmeyecek şekilde evaporatörde uçurulur.          

        5.1.2.Yağlı Tohumlar :

                         Tohumlar değirmende veya havanda öğütülür. 20-25 gr örnek alınır.Soksalet cihazının kartuşuna aktarılıp  petrol eteriyle 8 saat ekstraksiyon  yapılır.Ekstrakt evaporatörde birkaç ml kalana kadar konsantre edilir.Petrol eteri kalıntısı 65-70 0C  su banyosunda uzaklaştırılır.Kalıntı mililitrede 40-50 mg yağ olacak şekilde petrol eterinde çözülür.

5.1.3. Sebze Yağları:   

             Petrol eteri eklenerek mililitrede 40-50 mg yağ olacak şekilde solüsyon hazırlanır.

5.1.4. Yumurta:

             Yumurta sarısı ve beyazı birbirinden  ayrılır ( kabuksuz ). Yumurta bazında sonuç tüm yumurta cinsinden ifade edilecek ise yumurtanın beyazı ve sarısı tartılır. Yumurtanın  sarısı eşit ağırlıktaki sodyum sülfat ile  havan içinde serbest tozlar elde edene kadar karıştırılır. Elde edilen toz soksalet aletinin kartuşuna aktarılır ve 8 saat petrol eteriyle ekstraksiyon yapılır. Ekstrat evaporatörde birkaç ml. kalana kadar konsantre edilir.

     Petrol eterinin kalıntısı 65-70 0 C’ de  su banyosunda uzaklaştırılır. Kalıntı ml de 40-50 mg yağ olacak şekilde petrol eterinde çözülür.

5.1.5.Temizleme Teknikleri :

Florisil Temizleme :

              Bunun için 20 mm iç çaplı kromotografik kolona sırasıyla 1 cm cam pamuğu ve üzerine 10 cm yüksekliğinde aktive edilmiş florisil ve onun üzerine 1 cm yüksekliğinde susuz Na2SO4 yerleştirilir. Kolon 45-50 ml petrol eteri ile ön yıkamaya tabi tutulur. Konsantre edilmiş 10 ml petrol eteri ekstraktı kolona boşaltılır. Florisile ulaştıktan sonra 5 ml petrol eteri ile balon yıkanır ve kolona boşaltılır.

Kolona 200 ml 0/0 6’lık petrol eteri/etil eter karışımı verilir ve çözücü kolondan 5 ml/dakika hızla akıtılır. Böylece birinci  eluat alınmış olur. Daha sonra kolona yine 200 ml 0/0 15’lik petrol eteri / etil eter karışımı verilir.Aynı şekilde ikinci eluat alınır. Aynı kolona 200 ml 0/0 50’lik petrol eteri / etil eter verilir ve üçüncü eluat alınır.

Eluatların her biri ayrı ayrı uçurulur. Son hacim 5 ml olmalıdır.

  1. Eluat aşağıdaki pestisitleri içerir :

Aldrin,BHC,DDE,DDD,( TDE ) o,p-DDT, p,p’-DDT, Heptachlor Epoxide, Hetachlor Lindane, Metaxcyhlor, Mirex, Pertane, Endüstriyel ecza olan PCB ( Polychlorinated Biphenslys) ve bazı fosforlu pestisitler – Carbonhenothion, Ronnel,  Ethion.

  1. Eluat aşağıdaki pestisitleri içerir.

Dieldrin,Endrin gibi klorlu pestisitler, Diazinon, Me Parathion ve Parathion gibi fosforlu pestisitler

  1. Eluat aşağıdaki pestisitleri içerir:

Organik fosforlu pestisitlerden Malathion’u içerir.

            Süzülerek florosil kolondan geçirilir. Eluatlar toplanarak evapore edilir. Kalıntı 5 ml’ ye asetonla tamamlanarak GC’ ye enjekte edilir.Standardın pik alanıyla, örneğin pik alanı karşılaştırılarak hesaplama yapılır.

5.2.  KALİBRASYON :

Minimum standart konsantrasyonu sıfır olmak üzere, aşağıdaki yol izlenerek altı noktalı bir kalibrasyon eğrisi hazırlanır.

         Standart Çalışma Çözeltisi: Standart stok çözeltiden 50, 100, 300, 600, 1200 ppb) aseton ile hazırlanarak çalışma yapılır. Standart çözeltiler, belirlenmiş koşullara göre GC’ ye enjekte edilir. Standart konsantrasyonuna karşılık gelen alıkonma süresi, pik yüksekliği ve alan kaydedilir. Her bir standart çözelti için kaydedilen pik yüksekliği veya alan değerleri grafiğe geçirilerek kalibrasyon eğrisi hazırlanır.

5.3. GERİ ALMA :

              İşlem : Numuneye organik klorlu ve fosforlu, sentetik peritroit standartlarından ya mix halinde ya da ayrı ayrı hazırlanarak bilinen konsantrasyonda ilave edilir ve numuneye uygulanan ekstraksiyon işlemi uygulanır.

             Hesaplama: Sonuçlar standart çözeltilerle hazırlanan kalibrasyon kurvesi ile hesaplanacağı için sonuçların linearitesi kontrol edilir.

R = (S x 100) / Se

S : Standart ilave edilmiş numuneden elde edilen pikin yüksekliği veya alanı

Se : Standart çözeltiden elde edilen pikin yüksekliği veya alanı

5.4. METOT PERFORMANSI (VALİDASYON):

                  Her bir ürün grubu ve aranan pestisit kalıntı grubu veya standardı için ayrı ayrı metot validasyon taslağı hazırlanarak çalışmalar yapılır.

  1. HESAPLAMA :

Kalibrasyon kurvesi kullanılarak analiz edilen numunede bulunan kalıntı konsantrasyonu hesaplanır. Hesaplama sırasında geri alma yüzdesi dikkate alınmalıdır.

Analiz Miktarı (ppm) = (A2 / A1) x (c1 / C2) x 100 x SF

A2 : Numunenin pik alanı

A1 : Standardın pik alanı

     c1 : Standardın konsantrasyonu (ppm)                        

     C2 : Tartılan örnek miktarı (g)

     SF : Seyreltme Faktörü

  1. REFERANS :

Pesticide Analytical Manual Volume 1, 2. 2000.