Etiket Arşivleri: Kafein

Artısıyla Eksisiyle Kafein

Artısıyla Eksisiyle Kafein

Kafeinin tansiyona ya da adet öncesi sendroma etkisi var mı? Kalp ve mide için zararlı mı? Baş ağrısı veya bağımlılık yapar mı? Uykuya, mesane sorunlarına, panik atağa etkisi ne? Herşeyden önce psikolojik bir canlandırıcı olan kafeinle ilgili yapılan araştırmalardan çıkan sonuçlar…

Yakın zamanda yapılan bir araştırma, hamileliğin ilk dönemlerinde kafein kullanımının düşük tehlikesini artırdığını gösterdi. Journal of American Medical Association (JAMA)da yayınlanan araştırmada, hamileliklerinin ilk üç ayında düşük yapan 550 İsveçli  kadın incelendi ve elde edilen veriler düşük yapmayan 950 kadınınkilerle karşılaştırıldı. Sonuçta, günde 1-2 fincan kahve içen kadınlara düşük yapma riskinin hiç içmeyenlere kıyasla yüzde 30 daha fazla olduğu gözlendi. Kahve tüketimi günde 4 fincana çıktığında risk yüzde 40’a yükseldi. Günde beş fincanın üzerinde kahve içenlerde ise yüzde 220 oranında bir artış hesaplandı. Bu duruma neden olan faktörler bilinmemekle birlikte, hamile kadınların metabolizmalarının kafeini çok daha yavaş özümsediği biliniyor. Plasentaya nüfuz eden kafein, korunmasız olan fetus üzerinde toksik bir etki yaratıyor. Hamile kalmaya çalışanlarda da kafeinin olumsuz etkisi olduğu biliniyor. Daha önce yapılan çeşitli araştırmalar, günde 2,5 fincanın üzerinde kahve içen kadınlarda kısırlık oranının daha yüksek olduğunu göstermekteydi. Bu nedenle bebek sahibi olmak isteyen kadınlara, bir süreliğine kahveden uzak kalmaları tavsiye ediliyor.
Amerikan İlaç ve Gıda İdaresi’nin bu konuda resmi bir açıklaması bulunmamasına karşın, gebelik süresinde kafeinden mümkün olduğunca kaçınmak akıllıca olacaktır.

Ne Kadar Kafein Alıyoruz?

İstatistiklere göre kadınların günlük ortalama kafein tüketimi 280 mg olarak ölçülüyor. Bu miktar, 2-2,5 fincan kahveye eşdeğer. Kafein tüketiminin büyük kısmı kahveden kaynaklansa da, yegane kafein kaynağı kahve değil; karbonhidratlı içeceklerde de önemli oranda kafein bulunuyor. Yine çay da önemli bir kafein deposu; rengi koyulaştıkça içerdiği kafein miktarı artıyor. Şirketler, kafeini tadı için kullandıklarını söyleseler de, araştırmalar asıl nedenin bağımlılık yaratması olduğuna dikkat çekiyor.

Hangi içecekte ne kadar kafein var?

Filtre kahve – 135 mg
Hazır kahve – 95 mg
Espresso – 50 mg
Kafeinsiz kahve – 3 mg
Kola – 46 mg
Portakallı gazoz – 40 mg
Gazoz – 54 mg
Demlenmiş çay – 35 mg
Yeşil çay – 25 mg
Poşet çay – 25 mg
Sütlü kakao – 8 mg
Kahveli dondurma – 85 mg
Bitter çikolata – 31 mg

Kafein Sağlığa Zararlı mı?

Kafeinin kanser riskini artırdığına ilişkin hiçbir kanıt bulunmuyor. Ancak kanser denildiğinde kadınların ilk aklına gelen kanser türlerinden bir meme kanseri; ve kafeinin meme dokusunu etkileyerek kist oluşumuna neden olduğu yolunda söylentiler dolaşıyor. Kafein almayı bıraktıktan sonra kendilerini daha iyi hissettiklerini söyleyen hastalar yok değil. Öte yandan Amerikan Beslenme Derneği tarafından yürütülen bir çalışma, kafeinin göğüs dokusu üzerinde herhangi bir etkisi bulunmadığını gösteriyor. Ancak bu konuda da tam bir görüş birliğine varılmış değil. Daha eski araştırmalar, günde 500 mg’ın üzerinde – beş fincandan fazla kahveye eşdeğer – kafeinin kist oluşumu riskini artırdığını göstermekteydi. Bu durumda verilebilecek en akla yakın tavsiye, kist oluşumuna yatkın olan ve göğüslerinde ağrı ve şişlik hissedenlerin kafein tüketimini sınırlandırmaları olabilir.

Kemik Erimesine Yol Açar mı?

Kafeinin vitamin ve minerallerin (özellikle de kalsiyum ve demir) emilimini bloke ettiği biliniyor. Ayrıca diüretik etkisi nedeniyle kalsiyum depolanmasına olumsuz etkide bulunuyor; zira kalsiyum idrar yoluya da dışarı atılıyor. Bu noktada, fazla kafein tüketiminin kemik yoğunluğunu azalttığını düşünmek akla yakın. Öte yandan Penn State College’de yapılan yeni bir çalışma, normal kafein tüketiminin kemik erimesine neden olmadığını gösteriyor. Amerikan Ulusal Osteoporoz Derneği de, kafein ve kemik erimesi arasında herhangi bir ilişkiye rastlanmadığını bildiriyor. Bu konudaki endişelerin hedef kitlesi elbette ki yetişkinler. Süt yerine kafeinli içecekler kullanmaya alışkın olan yetişkin nüfus, yeterince kalsiyum alamıyor. Bu durumda sütlü kahve içmek, mantıklı bir çözüm olabilir ve ihtiyaç duyulan kalsiyumu sağlayabilir.

Kafeinin Tansiyona Etkisi Var mı?

Kafein tüketimi kan basıncını birkaç dakikalığına, hatta birkaç saatliğine yükseltebilir, ancak yüksek tansiyona yol açmaz. Ancak zaten yüksek tansiyonu olan kişiler yoğun stres altındayken kafein tüketimiyle tansiyonlarının daha da yükseldiği ve inme riskinin arttığı belirlenmiştir

Kafeinin Kalbe Zararı Var mı?

Kahve çarpıntıya, düzensiz ve hızlı kalp atışına neden olabilir. Bu durum, aritmisi veya kalp rahatsızlığı olanlar için problem yaratabilir. Washington Üniversitesi’nde yapılan bir araştırma, günde altı fincan ve üzerinde kahve içenlerin kalp krizi geçirme risklerinin arttığını gösteriyorsa da, kafeini tek başına kalp hastalıklarından veya kalp krizinden sorumlu tutmak yanlış olur.

Kafein Baş Ağrısı Yapar mı?

Kafein, baş ağrılarına karşı kullanılan ağrı kesicilerin etkisini artırır. Ancak sürekli kullanımı, baş ağrılarının tekrarlamasına neden olabilir. Reçetesiz satılan ilaçların kafeinle birlikte iki günden daha uzun süre alınmaması gerekir.

Adet Öncesi Sendroma Etkisi Var mı?

İdrar söktürücü özelliği dolayısıyla bir yandan şişkinlikten kaynaklanan rahatsızlıkların giderilmesine yardımcı olan kafein, diğer yandan kan şekerini düşürerek adet öncesi sendromu şiddetlendirebilir. Bazı çalışmalar gösteriyor ki, günde 3-4 fincan kahve içenlerde adet öncesi sendrom şikayetleri üç misli artıyor.

Mesane Problemlerine Etki Eder mi?

Kafein böbrekleri çalıştırarak daha sık idrara çıkmayı sağlar. Bu durum bir süre sonra mesanede tahrişe ve rahatsızlığa neden olabilir.

Uykusuzluğa Neden Olur mu?

Kafein, uyku hormonu olarak bilinen melatonin düzeyine etki eden bir uyarıcıdır. Metabolize edilebilmesi için 4 ila 7 saat gerektiği unutulmamalıdır. Ayrıca doğum kontrol hapı kullanan veya östrojen takviyesi alan kadınlarda bu süre iki katına çıkar. Bu nedenle öğleden sonra içilen bir fincan kahve geceyarısında uykunun kaçmasının sorumlusu olabilir.

Ankisiyete veya Panik Atağa Yol Açar mı?

Yüksek dozda kafein, beyin kimyasını etkileyerek anksiyete ve panik atak oluşumunu güçlendirebilir.

Mideye Dokunur mu?

Kahve, hatta kafeinsiz kahve, midede asit üretimini artırarak yemek borusu ve mide geçişini etkiler. Bu durum da midede rahatsızlığa ve yanmaya sebep verebilir.

Kafeinin Faydaları

Araştırmalar, kafeinin pek çok olumlu etkisinin de bulunduğunu gösteriyor. Herşeyden önce, kafeinin psikolojik bir canlandırıcı olduğunu söylemekle başlayalım. Uyku hali yaratan adenosin adlı bir beyin kimyasalını bloke eden kafein, düşünsel performansı artırır ve ruh haline olumlu katkıda bulunur. Üstelik bu etkisini 50 mg’dan az dozlarda (örneğin bir fincan çay ile) dahi gösterir. Kas koordinasyonunu ve gücü artırır. Enerji sarfiyatını yükseltir ve daha fazla kalori yakmaya yardımcı olur. Akciğerlere giden solunum yollarını rahatlatır ve astım krizlerini azaltıcı etkisi vardır.
Bağırsakları yumuşatıcı bir etkisi vardır. Ancak fazla alındığı takdirde ishale yol açabilir. Günde 2-3 fincan kahve içen erkeklerde safrataşı oluşumunu azalttığı görülmüştür. JAMA’da yayınlanan yeni bir araştırmaya göre kafein tüketimini artırarak Parkinson riski azaltılabilir.

Bağımlılığa Yol Açar mı?

Kafein de tıpkı nikotin, amfetamin ve kokain gibi bağımlılık yaratan bir madde. Beyinde dopamin gibi belli bazı sinir iletkenlerini artırarak alışkanlık yaratıyor. Bir fincanlık bir doz bile bağımlılığa sebep oluyor ve bu miktar alınmadığı zaman vücutta tepkiler meydana geliyor. Dahası, bütün bu semptomların ortaya çıkması için yalnızca üç günlük kullanım yeterli. Belirtilen semptomlar arasında baş ağrısı, yorgunluk, huzursuzluk, depresyon, konsantrasyon bozukluğu, hatta soğuk algınlığı belirtileri sıralanıyor ve en az 1-2 hafta devam ediyor.

Kafeini Bırakmalı mı?

Bu karar kişiden kişiye değişiyor. Uzmanlara göre kafein tüketiminden uzak durması gereken kişiler şöyle sıralanıyor: Hamileyseniz veya hamile kalmak istiyorsanız, Yüksek tansiyonunuz varsa, Çarpıntınız varsa, Midenizde yanma hissediyorsanız, Panik ataktan şikayetçiyseniz, Mesane problemleriniz varsa, kafeine dur demeniz iyi olur. Ayrıca osteoporoz risk grubundaysanız yeterince kalsiyum aldığınızdan emin olmanız gerekiyor. Kafeinden vazgeçmeye niyetiniz yoksa da en azından ölçüyü kaçırmamanızda fayda var. Günde 400 mg’ın üzerinde kafein tüketimi zararlı bulunuyor. Şayet belirtilen sorunlar sizin için geçerli değilse ve herhangi bir şikayet yaşamıyorsanız, günde 3, 4, hatta 5 fincanı keyifle yudumlayabilirsiniz.

Kaynak: http://www.turkiyedoktorlari.com/hastalik-rehberi/genel-saglik/beslenme-bozukluklari/60-artisiyla-eksisiyle-kafein.pdf

Kafein ( Harun ÇOBAN )

KAFEİN

HAZIRLAYANLAR Harun ÇOBAN Murat ALTINKAYA Soner SARUHAN

KAFEİN NEDİR?

Önemli fizyolojik etkileri olan alkoloid grubunun azotlu organik bir bileşiğidir. Kimyasal ismi trimethylxanthine dir ve formülü C H N O dir. 8 10 4 2 Tein, matein ve guaranin olarak da bilinir. Doğada doğal olarak bulunan bir maddedir. Karakteristik yoğun bir acı bir tadı vardır. |Erime noktası altında düşük sıcaklıklarda hemen süblimleşebilir. Suda bir miktar çözünmesine rağmen diklorometan, kloroform gibi organik çözücülerde oldukça iyi çözünür.

KAFEİNİN KİMYASAL YAPISI

KAFEİNİN ÜÇ BOYUTLU MOLEKÜL YAPISI

ÇAYDAN KAFEİN İZOLASYONU

%40 oranında çay yapraklarından sıcak su ile eksraktsiyonu yapılır. Bu işlemle çayda bulunan tanenler suya geçerler. |Kafeinin tanenden ayrılması için sodyum karbonat eklenir. Bu şekilde tanen asidik olduğu için bazik çözeltide kalır. Kafein bazik çözeltiden diklorometan ile çekilir. |Daha sonra süblimleşme veya kristallendirme yöntemi kullanılarak saflaştırılabilir.

GIDALARDA KAFEİN

Kahve çeşitleri ( 3mg dan 135 mg a kadar) Kola (46 mg) |Portakallı gazoz (40 mg) Gazoz (54 mg) Yeşil çay (25 mg) Poşet çay (25 mg) | Sütlü kakao (8 mg) Kahveli dondurma (85 mg) Bitter çikolata (31 mg)

KAFEİNİN FİZİKSEL ÖZELLİKLERİ

Kaynama Noktası 238 C Erime Noktası 178 C Yoğunluğu 1.2 g/cm³ Volatilitesi 0.5% Buhar Basıncı 101 kPa @ pH 6.9 (1% ‘lik çözeltinin) Sudaki Çözünürlüğü 2.17% Buhar Yoğunluğu 6.7 g/m³ Moleküler Ağırlık 194.19 g/mol

KAFEİNİN BULUNDUĞU BİTKİLER

Kahve ağacları  Çay bitkisi Kakao ağaçlarının tohumlarında Koka bitkisinin meyvesinde Paraguay çayı bitkisi

KAFEİNLİ İÇECEKLER

Filtre kahve 1 fincan 135-200 mg Espr esso 1 fincan 100 mg Cappuccino 1 fincan 100 mg Hazır kahve 150 cc 57 mg Türk kahvesi 1 fincan 57 mg Dekafeine kahve 150 cc 5 mg Demleme çay 175 cc 20 – 110 mg Ice Tea 330 cc 70 mg Hazır çay 200 cc 30 mg Kola 1 Kutu 30 – 56 mg Diyet Kola 1 Kutu 38 – 45 mg Kola dışı meşrubat 1 Kutu 50 mg Meyveli gazoz 1 Kutu 0 mg Çikolata 60 gram 10 – 50 mg

KAFEİNİN GIDALARDA KULLANIM AMACI

• Bazı besinlere ve içeceklere lezzet için kafein katılmaktadır.

• Örneğin;kolaya tat katması için katılır.

• Bazı alkolsüz içeceklere hafif acı bir tat kazandırır.

• Genelde hoşa giden bir koku verir.

• Hem şeker hem de düşük kalorili tatlandırıcılarla iyi uyum sağlar.

KAFEİNİN FARMAKOLOJİK ETKİLERİ

Farmakolojik etkileri kalıcı değildir genellikle birkaç saat içerisinde geçer. Kafein vücutta zamanla birikmez. Tüketildikten birkaç saat sonra vücuttan atılır.

KAFEİNİN ZARARLARI

Düzensiz ya da hızlı kalp atışı. Tansiyon Uykusuzluk,sinirlilik Mide rahatsızlığı Kan basıncında artış Vücut ısısında artma |Kasların uyumu ve zamanlamasını da güçleştirebilir Hamile kadınlarda düsük ve doğurganlık üzerine etkisi Vitamin ve mineral kaybı

KAFEİNİN FAYDALARI

Uyarma yeteneği Kafein, beyinde kan damarlarını daraltır; bu nedenle, bazı migren ağrısı tiplerini tedavi etmek ve merkezi sinir sistemini zayıflatan bazı ilaçları dengelemek için kullanılır. Sakinleştirici bir etkisi Dikkati artırır,yorgunluğu azaltır, Fiziksel, psikomotor ve intellektüel performansı arttırma Akciğerlere giden solunum yollarını rahatlatır ve astım krizlerini azaltıcı etkisi Bağırsakları yumuşatıcı etkisi

KAFEİN BAĞIMLILIK YAPAR MI ?

Dünya Sağlık Örgütüne (WHO) göre ciddi madde bağımlılığında görülen fiziksel ve sosyal etkilerle kafein tüketiminde görülen etkilerin benzer olduğuna dair hiç bir kanıt yoktur. |Düzenli olarak yüksek miktarda kafein tüketen ve daha sonra kafein alımlarını hızla azaltan bazı kişilerde iki günden bir haftaya kadar süren baş ağrısı ve yorgunluk gibi geçici belirtilere rastlanabilmektedir. Her maddede olduğu gibi bazı kişilerin kafeine gösterdiği duyarlılık diğerlerine göre farklılık gösterebilir.

KAFEİNLİ GIDALAR TÜKETİLİRKEN DİKKAT EDİLMESİ GEREKENLER

Pek çok çalışmada, yetişkinler için güvenli olarak tüketilebilecek kafein miktarının günde 300 mg (yaklaşık 3-4 fincan kahve ya da 5-6 büyük bardak çay) olduğu belirtilmiştir. Kafeini, yüksek dozlarda ölüme de yol açabileceği unutulmamalıdır. Öldürücü dozu 10 gramdan fazladır ve buna ardı ardına 80-100 fincan kahve içmeyle ancak ulaşılabilir. 150 ml filtre kahvede 60-150 mg kafein vardır.Bunun için filtre kahve yerine granül kahve tercih edilebilir. Alkollü içeceklerle birlikte kesinlikle alınmamalıdır. Günlük 400-500 mg dan fazla tüketilmemelidir.

Kaynak: http://gida.mersin.edu.tr/gm324/Kafein.pdf