Etiket Arşivleri: besicilik

Sığır Besiciliği ( Prof. Dr. Murat Görgülü )

SIĞIR BESİCİLİĞİ

Prof. Dr. Murat Görgülü

Besi; tüketici istemlerine karşılık verecek düzeyde mozaikleşmeye sahip olan bir karkası en kısa sürede ve ekonomik olarak elde etmek amacıyla hayvanların yoğun şekilde beslenmesi olarak tanımlanabilir. Ancak damızlık özelliği göstermeyen genç erkek ve dişiler ile düşük verimli ve yaşlı sığırların belli miktar ve kalitede et elde edebilmek için kesimden önce belli bir süre özel olarak beslenmesi de Sığır Besiciliği olarak tanımlanmaktadır. Bütün hayvansal üretim kollarında olduğu gibi besicilikte de karlılık kasaplık hayvandan elde edilen performans ve bunun için yapılacak masraflara bağlıdır. Besi performansı, canlı ağırlık kazancı hızı (kg/gün) ve 1 kg canlı ağırlık kazancı için kullanılan yem miktarı (kg kuru madde/kg canlı ağırlık kazancı) ile belirlenmektedir. Hayvanın günlük canlı ağrılık artış hızı ise özellikle genotip ve bu genotipin performansını ortaya koyabileceği çevre koşullarının sağlanmasına bağlı olarak ortaya çıkmaktadır. Ayrıca beside günlük canlı ağırlık artış yanısıra elde edilen etin kalitesi de hayvanların genotipleri yanında, cinsiyet, yaş ve konformasyon gibi faktörlerden de önemli düzeyde etkilenmektedir. Besi performansı çok çeşitli faktörlerin etkisinde gerçekleşir. Bu faktörleri, hayvana bağlı faktörler, pazara bağlı faktörler ve üretim sürecinde meydana gelen uygulamaların etkisi olarak gruplandırmak mümkündür.

Besi performansını etkileyen hayvan ile ilgili faktörler;

 Irk:Etçi veya kombine ırkların erkek danaları sütçülerden daha iyi performans sağlar.

o Siyah Alaca ve yerlilerle karşılaştırıldığında simental, montofon ve bunların siyah alacalarla melezleri daha hızlı canlı ağırlık kazanırlar, kg canlı ağırlık kazancı için daha az yem tüketirler ve daha yağsız karkas verirler.

o Siyah Alaca gibi sütçü ırklarda 1200-1300 g/gün canlı ağırlık kazancı elde edilebilirken, simental ve montofon gibi kombine ırklarda 1400-500 g/gün ve etçi ırklarda (Angus, Charoles gibi) ise 1500-1700 g/gün canlı ağırlık kazancı elde edilebilmektedir.

 Yaş ve canlı ağırlık:Yaşlı hayvanlarda canlı ağırlık kazancı yağlanma şeklinde olduğundan 1 kg canlı ağırlık kazancı için gerekli yem miktarı genç hayvanlara göre ciddi miktarda yükselir.

o Örneğin 200 kg canlı ağırlıkta Siyah Alaca erkek dana kaliteli bir besi rasyonu ile 1 kg canlı ağırlık kazancı için 4-5 kg kuru madde tüketirken, 400 kg canlı ağırlıkta ki bir hayvan 1 kg canlı ağırlık kazancı için yaklaşık 7-8 kg kuru madde tüketmektedir.

o Bununla birlikte çok genç hayvanlarla besi yapmak, yem tüketim kapasitelerinin düşük olması nedeniyle de etkin olmayabilir.

o Bu nedenle genç erkek danaların 250-300 kg canlı ağılığa kadar
büyütülüp sonra besiye alınması yem tüketim kapasitelerinin artmasına bağlı canlı ağırlık kazançların artması nedeniyle tercih edilebilir.

 Cinsiyet: Besi erkek hayvanlarla yapılır. Ancak damızlık dışı hayvanlar değerlendirilmek istendiğinde dişiler de besiye alınabilir.

o Erkekler dişilere göre daha hızlı ağırlık kazanırlar, kg canlı ağırlık kazancı için daha az yem tüketirler ve karkasları daha yağsız olur.

o Erkekler kastre edilebilirler. Kastre erkek danalar, normal erkeklerden daha yavaş canlı ağırlık kazanırlar, yemden yararlanmaları daha kötüdür ve karkasları daha yağlı olur.

o Kasaplık materyalde erkek dana kastre erkek dana>düve şeklinde performans sıralaması yapılabilir.

 Kondisyon: Çok erken yaşlardan itibaren yüksek besleme düzeyinde tutulan hayvanlar erken yağlanmaya başladıklarından, beklenen kesim ağırlığına 50- 100 kg daha düşük canlı ağırlıkta ulaşırlar.

o Bu nedenle besiye alınacak hayvanların kemikli, iskeleti gelişmiş ancak kondisyonu düşük (nispeten zayıf) hayvanlar olmasına dikkat edilmelidir.

o Düşük kondisyonlu fakat kavruk kalmamış hayvanlar beside serbest yemleme koşullarında daha yüksek canlı ağırlık kazanmaktadır (telafi edici büyüme).

Kaynak: http://traglor.cu.edu.tr/objects/objectFile/sXGN1Xev-2332013-52.pdf

Sığır Besiciliğinin Bilimsel ve Teknik Analizi ( Uğur ÇAĞI )

SIĞIR BESİCİLİĞİ

TANIM: Sığırların genç erkeklerinden kaliteli et elde etmek için kesimden önce belli bir süre özel bir  besleme uygulanır. Bu süre içerisinde yapılan faaliyete sığır besiciliği denir.
Ayrıca damızlık özelliği göstermeyen genç erkek ve dişilerde besi materyali olarak kullanılabilir.
Sığır besiciliğine en uygun olan ve en çok kullanılan hayvan materyali,
Erkek buzağı
Erkek dana  ve
Tosun’dur

SIĞIR BESİCİLİĞİNİN AMACI

1. Kaliteli, sağlıklı et elde etmek, et verimini artırmak ve bu alanda kârlılık sağlamaktır.
2. İnsan beslenmesinde hayvansal orjinli protein açığını kapatmak
3. Hayvansal protein değerini artırmak
4. İstihdam oluşturmak
5. Kısa sürede, daha az yemle daha fazla canlı ağırlık artışı sağlamaktır

ÜLKEMİZDE SIĞIR BESİCİLİĞİNİN GENEL DURUMU VE BESİCİLERİN TEMEL SORUNLARI

Ülkemizde sığır besiciliği iki şekilde yapılmaktadır.
A. Çiftçi besiciliği
B. Ticari besi işletmeleri

A. ÇİFTÇİ BESİCİLERİN GENEL DURUMU

1. Çiftçi besiciliği yapanların sayısı çok fazladır. Bunların mesleği besicilik değildir. Zaman zaman ek iş olarak besicilik yaparlar.
2. Besiye alınan hayvan sayısı genellikle bir kaç baştır.
3. Ücretli bakıcı bulunmaz, iş aile bireylerince yürütülür.
4. Bakım, besleme ve besi metotlarında belirli bir standart yoktur
5. Ticari besi işletmelerine kıyasla yemden yararlanma oranı düşüktür.
6. Çiftçi besicilik, daha çok geleneksel besicilik yapan kişilerdir.

B. TİCARİ BESİ İŞLETMELERİNİN GENEL DURUMU

1. Sayıları çiftçi besiciler kadar çok değildir.
2. Mezbahalarda kesilen besi sığırlarının büyük bölümü bu işletmelere aittir.
3. Ticari besicilik yapanlar bu işi meslek edinmişlerdir.
4. Çoğunun başka bir ek işi yoktur
5. Besinin başında, ortasında ve sonunda bulunan hayvanlar aynı ahır içinde barınmaktadır .
6. Bu işletmelerin çoğunluğu besiye aldıkları hayvanları ve yem ihtiyaçlarını pazardan temin ederler.
7. Ücretli bakıcı ve hizmetli çalıştırırlar.
8. Besi için özel ahırları vardır.
9. Ticari besicilik, kültür seviyesi daha yüksek olan insanlar tarafından yapılmaktadır. (Emekli Subay, Emekli Öğretmen gibi)

BESİCİLERİN TEMEL SORUNLARI

1. Eğitim yetersizliği
2. Besicinin daha başlangıçta kalitesiz yeme bağımlı kalması
3. Finansal öz kaynak yetersizliği
4. Üretimden tüketime uzanan entegrasyonun geliştirilememesi
5. Besicilerin iyi organize olamamaları
6. Canlı hayvan ve özellikle et fiyatlarının çoğu zaman gerçek maliyetlerinin altında kalması