Etiket Arşivleri: Aseptik

Aseptik Ambalaj ( Nesrin AKTAŞ )

  • Aseptik Ambalajlamada Kullanılan Ambalaj Malzemelerinde Aranan Özellikler

  • A-)MİKROBİYOLOJİK ÖZELLİKLER

Aseptik ambalajlama teknolojisinin temel koşullarından ilki,ambalajın önceden sterilize edilmiş olmasıdır.

Aseptik teknolojide yararlanılan çeşitli sterilizasyon yöntemleri sınırlı sterilizasyon etkinliği gösterebildikleri için,mikrobiyal bakımdan önemli ölçüde kirlenmiş malzemede kalan mikroorganizmalar,ambalajlanan sterilize edilmiş gıdanın bozulmasına yol açarlar.

  • B-)FİZİKSEL VE KİMYASAL ÖZELLİKLER

Ambalaj malzemesinin ambalajlama makinesi fonksiyonlarına uyumu

Ambalaj malzemesinin nem,güneş ışığı,sıcaklık değişimi gibi çevre koşullarına karşı dayanıklılığı,

Ambalaj malzemesinin steril gıda maddesinin içerdiği tuz ve iyonlara karşı direnci,

Aseptik ambalajın ısıtma ve soğutma işlemlerine dayanıklılığı

Işık,nem,oksijen geçirgenlik düzeyleri

Aseptik ambalajın vitrinde duruşu ve nakliye sırasında formunu muhafaza için gerekli yapısı,

Yer kaplama niteliği ,üst üste konulduğunda yük dağılımı,

Ambalaj şekli oluşturulurken yapıştırılabilmesi(4)

  • Aseptik Ambalajlama Tekniğinde Kullanılan Ambalajların Sterilizasyonu

Hazır Plastik Kaplar

  • Plastik bardaklar ve alüminyum kapak folyosu ayrı sterilizasyon hücrelerine yerleştirilir.

  • Plastik kaplar , içleri kondensat toplanmaması için sterilizasyon ünitesinde ağızları aşağı gelecek şekilde ilerler.

  • Her iki sterilizasyon hücresinin giriş ve çıkışları işlemin akışına göre gerektiği zaman açılıp kapatılabilmektedir.

  • Sterilizasyon hücrelerinin önce havası alınır ve sonra içeriye basıncı ayarlanmış doymuş buhar verilerek belirli bir sıcaklıkta ısıtılır.

  • Öngörülen kalma süresi tamamlandıktan sonra sterilizasyon hücresinin havası boşaltılır.

  • Soğuk steril hava yardımıyla kaplar hücrelerde soğutulur.(1)

Dolum Sırasında Üretilen Plastik Şişeler

  • Şişe üretiminde kullanılacak olan plastik madde granülleri bulundukları depodan ekstrüde ye iletilir

  • Burada yüksek basınç ve sıcaklık etkisiyle bir boru halinde ektrüde edilir.

  • Sonra bu sıcak plastik boru şişe kalıplarıyla her iki taraftan sarılır ve daha sonra boru üstten kesilerek ayrılır.

  • Bunu izleyen aşamada kalıp şişirme ve doldurma başlığı altına itilir ve burada plastik boru steril hava aracılığıyla soğutulmuş kalıp duvarlarına doğru şişirilir.

  • Doldurma başlığı ,şişenin içine doğru yönelir ve üç yollu vana değiştirildikten sonra şişelenecek ürün pistonlu dozlayıcı aracılığıyla şişeye doldurulur.

  • Diğer yandan şişede bulunan hava dışarı boşaltılır

  • Şişenin öteki , bölümlerine göre henüz sertleşmemiş olan boyun kısmı su ile soğutulan düzenekle kuşatılır

  • Şekillendirilir ve kapatılır.(1)

Şişelerin havası boşaltıldıktan sonra 5 bar basınçta doymuş buhar ile 1-2 saniye süreyle muamele edilmektedir.

Cam şişelerin aseptik doldurulmalarını sağlayan döner tablalı doldurma yönteminde; şişeler önce bir ön ısıtma işlemine tabi tutulmakta,sonra özel bir hücreye iletilerek burada buharla sterilize edilmekte , doldurulmakta ve çevreden kontamine olmaksızın kapatılabilmektedir. (4)

Metal Kutular, Variller ve Aerosol Kutular

Boş kutular aşırı kızgın buhar ile ısıtılan tünellerden geçirilirler.

Bu sırada kutular,metal sıcaklığı 220⁰C’ye ulaşacak şekilde ısınırlar ve bu derece de 40 saniye tutulurlar.

Alüminyum kaplar ise,ısı iletkenlikleri daha yüksek olduğu için ,ısıl uygulamada %20 daha az süreye gereksinim gösterirler.Ancak,metal kutuları önce dezenfeksiyon maddeleri ile muamele eden ve sonra bu maddeleri buharlaştırarak sterilizasyonu gerçekleştiren teknikler de uygulanmaktadır.

Kutu içine steril su püskürtülerek soğutulurlar.

Kapaklar da kutularda olduğu gibi sterilize edilirler.(1)

Aseptik Dolum Tekniği

Hazırlayan:Salim Can KESİM
•Aseptik Nedir?
Sağlığa zararlı mikroorganizmaların var olduğu ortamı anlatan “septik”’ sözcüğünün karşıtı “aseptik”, bu mikroorganizmalardan arındırılmış ortamı tanımlar.
•Aseptik Teknik Nedir?
Tanımı/Anlamı
Hücre, doku ve organ kültürlerinde mantar, bakteri, virüs veya diğer mikroorganizmaların girişini önlemede kullanılan işlemler, mikroorganizma enfeksiyonunun ve bulaşmanın (kontaminasyon) olmamasına denir.
•Aseptik ambalajlama neden kullanılır? ve nasıl olur?
•UHT (Ultra High Temperature – Ultra Yüksek Isı) işleminden geçirilmiş ürünle doldurulmadan, sterilize edilmiş olan aseptik ambalaj, ürünün 6 ay üstünde raf ömrü olmasını sağlar. Aseptik ambalajlama sisteminde süreç malzemelerin ve dolumun yapıldığı ortamın sterilize edilmesi ile başlar. Ürün, steril bir ortamda ambalajlama sistemine aktarılır. Sızdırmaz kaplara dolum aşaması kesintisiz, tek bir işlem halinde gerçekleştirilir. Dolum ve kapatma makinelerinin de ambalajlama öncesi ve üretim sırasında steril olması şarttır.
•Aseptik Teknoloji Nedir?
•Aseptik teknoloji, herhangi bir katkı malzemesi kullanmaya ya da buzdolabında saklamaya gerek bırakmadan, gıdaları aylarca güvenli ve taze tutar, lezzetlerini korumalarını sağlar. Bu teknoloji, gıdaların renk, doku, lezzet ve besin değeri özelliklerini korumasına yardımcı olur. Aseptik ambalajlarımız, tüketici için kolaylık sağlarken; gıda üreticilerine farklı ambalaj biçimleri, enerjiden ve ambalaj malzemelerinden tasarruf gibi avantajlar sunar.
•Aseptik süreçlerimiz, gıda ürünlerinin ambalajlanması sırasında, hem gıdaların hem de ambalaj malzemelerin zararlı bakterilerden arındırılmasını sağlar. Üretim zincirindeki her aşama, ticari kullanıma uygun bir şekilde sterilize olmalıdır. Bu zorunluluk, gıdalar, ambalaj malzemeleri, ambalajlamanın yapıldığı ortam ve kullanılan bütün makineler için geçerlidir.
•Gıda Sanayinde Aseptik Ambalajlama
•Aseptik Ambalajlama;Isıl işlem yoluyla ticari steril hale getirilmiş ve steri koşullarda soğutulmuş ürünün,yine steril koşullar altında steril ambalajlara doldurulup,ambalajın yeniden kontiminasyona yol açmayacak şekilde hermetikli olarak kapatılmasını kapsayan bir uygulamadır.O halde Aseptik ambalajlama tekniği;
•Aseptik ambalajlama tekniği;

•-Ambalaj malzemesinin sterilizasyonu
•-Steril atmosferde ambalajın oluşturulması veya daha önceden hazırlanmış steril ambalajların içine steril ürünün doldurulması,
•-Tekrar kontiminasyona olanak vermeyecek ambalajların elde edilmesi
•Olmak üzere; üç ana aşamadan oluşmaktadır.Başta süt ve çeşitli süt mamulleri olmak üzere,meyve suları ve pulpları,soslar,çorbalar,bebek mamaları,salça,puding,çay,soya ürünleri,çeşitli içecekler ve benzer ürünler bu teknikle ambalajlanıp tüketime sunulmaktadır.
•ASEPTİK AMBALAJLAMADA KULLANILAN AMBALAJ MALZEMELERİNDE ARANAN ÖZELLİKLER
Mikrobiyolojik özellikler:
Aseptik ambalajlama teknolojisinin temel koşullarından ilki,ambalajın önceden sterilize edilmiş olmasıdır.Sterilizasyon,sterilize edilecek ambalaj malzemesinin mikroorganizma yüküne ve bu mikroorganizmaların türlerine bağlı olarak gerçekleştirilen bir işlemdir.Aseptik teknolojide yararlanılan çeşitli sterilizasyon yöntemleri sınırlı sterilizasyon etkinliği gösterebildikleri için,mikrobiyal bakımdan önemli ölçüde kirlenmiş malzemede kalan mikroorganizmalar,ambalajlanan sterilize edilen gıdanın bozulmasına yol açacaktır.
Aseptik ambalajlama uygulamalarında önemli olan bir diğer özellik,ambalajın ambalajlama makinesi fonksiyonları ile uyum sağlamasıdır.Örneğin;derin çekme yöntemine göre kap yapan aseptik ambalajlama makinesinde kullanılan folyonun derin çekilebilir olması seçilen folyoda istenen özelliklerdendir.Diğer yandan özellikle asitli ürünlerde aside dayanıklılık,H+ iyonları etkisi ile delamine olmama özelliği de aseptik ambalaj malzemelerinde aranan bazı özelliklerdir.
O halde;
Ambalaj malzemesinin ambalajlama makinesin fonksiyonlarına uyumu
Ambalaj malzemesinin nem,güneş ışığı,sıcaklık değişimi gibi çevre koşullarına karşı dayanıklılığı,
Ambalaj malzemesinin steril gıda maddesinin içerdiği tuz ve iyonlara karşı direnci,
Aseptik ambalajın ısıtma ve soğutma işlemlerine dayanıklılığı,üst ve alt dayanıklılık limitleri,
Işık,nem,oksijen geçirgenlik düzeyleri,
Mamul gıda maddesi ile temas eden ambalaj yüzeyinden gıdanın etkinliği sonucu çözünen kısım (migrasyon),
•ASEPTİK AMBALAJLAMA TEKNİĞİNDE KULLANILAN AMBALAJ METERYALLERİ VE AMBALAJ TİPLERİ
-Aseptik ambalajlama tekniğinde değişik nitelikte plastikler ile cam,teneke ve aluminyum gibi meteryallerden yapılmış ambalajlar kullanılabilir.Ancak aseptik ambalaj meteryali denildiğinde genellikle,doğrudan plastik malzemeler veya karton bazlı laminatlar anlaşılır.Karton bazlı laminatlarda,ambalaja diklik ve sertlik vermek üzere karton esas alınır ve bu malzeme çeşitli plastik filmlerle lamine edilir.
Aseptik dolum tekniğinde,yukarıda değinilen materyallerden çeşitli tip ve boyutlarda,aşağıda belirtilen ambalaj tipleri üretilmektedir.Bunlar;
•Karton bazlı laminant malzemeden karton kutular
•Plastik torbalar
•Cam veya plastik şişeler
•Plastik bardaklar
•Bag-in-Box kutular
•Metal kutular
•Laklı metal variller,paslanmaz çelik tanklar,içi kaplanmış normal çelik tanklar
Kuşkusuz,her tip ambalaja dolum yapan aseptik dolum sistemi de farklıdır.
Tüm yukarıda sayılan Aseptik ambalaj malzemelerinden dünyada en yaygın olarak kullanılanları “karton bazlı aseptik ambalaj materyalleri” dir.Bu nedenle şimdi bu malzemenin yapısını inceleyelim;
Bu iki çeşitten hangisi söz konusu olursa olsun,bu iki ambalaj materyalini de üretim yapısı aynıdır ve bu ambalaj genellikle 6 katlı bir yapı arz eder.Bu malzemenin yapısı;
LDPE (15-20 g/m2) / Baskı boyası / Karton (200-400 g/m2) / LDPE (15-20 g/m2) / Aluminyum folyo (7 mic) / LDPE (15 g/m2) / LLDPE (20 g/m2)

Aseptic İşleme ve Ambalajlama ( Prof.Dr. Taner BAYSAL )

Aseptik işleme: • Sterilize edilmiş besinlerin sterilize edilmiş ambalajlara steril koşullar altında doldurulmasıdır. En önemli özelliği ısıl işlemin ambalaj dışında yapılmasıdır. • Isı zararlanması (yapı, renk ve beslenme değeri) en aza indirilir. • Daha çok sıvılar, kıvamlı gıdalar ve katı parçacıklar içeren sıvı katı karışımı besinler için uygulanmaktadır.

Tarihçesi; • 1927 C. Olin Ball, HCF (Heat-Cool-Fill) • 1942 AVOSET prosesi • 1948 MARTIN (DOLE) prosesi • 1960 varil ve tanklarda kitle halinde aseptik ambalajlama ile depolama • 1961 Tetra Pak aseptik ambalajlama makinasını endüstriye sunmuştur. • Bu sistemlerde temel ilkeler aynı olup uygulamadaki farklılıklar nedeniyle aseptik depolama, Bag in Box, karton kutularda aseptik dolum sistemleri gibi farklı isimlerde gruplandırılmaktadır.

Avantajları; • Duyusal özellikler daha iyi • Beslenme değeri daha yüksek • İşçilik daha az • Ekonomik

Asepik Ambalajlama Aşamaları; 1. Gıdanın sterilizasyonu 2. Ambalaj materyalinin sterilizasyonu 3. Steril dolum 4. Proses ekipmanları ve bağlantıların sterilizasyonu 5. Havanın ve inert gazların sterilizasyonu (Ural, 1985; Cemeroğlu, 1990).

Sürekli sistemlerin avantajları, • Hammaddenin son ürün haline hızla dönüştürülmesi • Prosesin daha iyi kontrolü • İşlemin tek kişinin sorumluluğundan kurtarılması • Üretimde daha yüksek güvenlik • CIP sistemine ve otomasyona adaptasyonu • Daha az işçilik ve enerji maliyeti • Yüksek kapasitelerde çalışabilme

Sürekli sterilizasyon işleminde uygulanan aşamalar, • 1. Hammadde sürekli, kesik veya hat üzerinde diğer ingredientlerle karıştırılarak hazır duruma getirilir. • 2. Hammadde sterilizasyon sıcaklığına ısıtılır. • 3. Ürün gerekli Fo değeri veya bakteriyolojik yok etme değerini sağlayıncaya kadar sterilizasyon sıcaklığında tutulur. • 4. Aseptik dolum öncesi ürün soğutulur. • 5. Ürün dolum öncesi depolanır. • 6. Gerekli olduğu durumlarda bazı ara tutulma ünitelerinde pişirme işlemi gerçekleştirilebilir (Fearn, 1983).

Isıl işlem ekipmanları 2’ye ayrılır; • 1. Direkt ısıtmalı sistemler -Sterilize edilecek sıvıyı, doğrudan buhar enjeksiyonu ile ısıtma -Sterilize edilecek sıvının doymuş buhar hücresine püskürtülmesiyle ısıtma • 2. İndirekt ısıtmalı sistemler • -Plakalı ısı değiştiriciler • -Borulu ısı değiştiriciler • -Sıyırma yüzeyli ısı değiştiriciler

Direkt ısıtmanın avantajları; • 1. Oldukça düşük yatıım maliyeti • 2.Çok hızlı ısıtma ve soğutma • 3. Minimum yanma ve katman oluşturma • 4. Minimum yer kaplama • 5. Hareketli kısımların olmaması • 6. Genleşerek soğutma sayesinde ürünün deaerasyonu

Direkt ısıtmanın dezavantajları; • 1. Buhar kondensasyonu sonucu ürünün su ile seyreltilmesi • 2. Buharın yüksek kaliteye kazandırılması zorunluluğu • 3. Ürünün stabilizasyonun bozulması • 4. Proses kontrolünün zorunluluğu • 5. Ürününson sıcaklığının ve katı madde içeriğinin kontrolünün zorunluluğu

İndirekt ısıtma sistemleri • 1. Plakalı ısı değiştiriciler • 2. Borulu ısı değiştiriciler • 3. Sıyırma yüzeyli ısı değiştiriciler • 4. Özel sistemler (Özellikle partikül gıdalar için).

Avantajları; • Düşük yatırım maliyeti ve yüksek ısı transferi etkinliği • Düşük hacim • İşlemi izleme kolaylığı, ünitenin kolay sökülmesi • Sistemdeki değişikliğe cevap verebilmesi

Dezavantajları; • Sadece düşük vizkoziteli ürünlerde kullanılması • Temizleme zorunluluğu • Uzun süreli çalışmaya uygun olmaması • Üründe yanma ve yüzeyde katman oluşumunun gözlemlenmesi

Avantajları ; • Düşük yatırım maliyeti, • Ünitelen kompakt olması, • Hareketli ünitenin olmaması Dezavantajları; • Vizkozitesi yüksek veya partiküllü ürünler işlenmez • Yanma ve katman oluşumu gözlenir • Rejenerasyon % 70-75 arasındadır. • Üniteyi açmak ve yüzeyleri gözlemlemek zordur. • Basınç düşüşleri fazladır. • Uzun süreli çalışmalar için uygun değildir.

Avantajları : • Uzun süreli üretim, düşük ürün basınç kaybı • Partiküllü ürünler de dahil işleme özelliği • Yanma işleme olmadan yüksek sıcaklıklarda çalışabilme • Az yer kaplaması Dezavantajları: • Birim alan başına yüksek maliyet • Yüksek işleme maliyeti • Rejenerasyon özelliğinin olmaması

Özel sistemlerin; • AVANTAJLARI: • 1. Büyük partiküller işlenebilir. • 2.Büyük partiküller sıvı olmadan ısıtılır ve soğutulur, böylece sıvının gereğinden fazla ısınması önlenir. • DEZAVANTAJLARI: • 1. Kesikli çalışır. • 2. Oldukça pahalı ve özel sistemlerdir. • 3. Oldukça fazla sayıda transfer işlemi vardır ve bu işlemler aseptik olmak zorundadır.

Sürekli çalışan aseptik işleme sistemleri • APV • CHERRYL- BURRELL • ALFA-LAVAL • APV-Jüpiter sistemi

Aseptik işlemede kullanılan ambalaj çeşitleri • Karton kutular • Plastik torbalar • Şişeler (cam ve plastik) • Plastik bardaklar • Bag in box ambalajlar • Metal kutular • Varil ve tanklar

Aseptik işleme ambalaj sterilizasyon yöntemleri Yöntem Uygulandığı materyal Avantaj ve dezavantajları Aşırı ısıtılmış Metal kaplar Atm. Basınçta yüksek sıc. buhar ulaşma m.o’lar daha dirençli Kuru sıcak hava Metal veya komposit Atm. Basınçta yüksek sıc. kaplar (meyve suyu veya ulaşma meşrubat ambalajı) m.o’lar daha dirençli Sıcak hidrojen Plastik kaplar ve lamina Çok hızlı ve etkili uygulama peroksit folyolar Hidrojen peroksit Önceden form verilmiş UV hidrojen peroksitin ve UV plastik kaplar, kartonlar etkisini arttırır. Etilen oksit Cam ve plastik kaplar Klorid bulunan ve kalıntı bıraktığında kullanılamaz Koekstrüzyon Plastik kaplar Herhangi bir kimyasal işlemindeki ısı bileşiğin kullanılmaması Radyasyon Isıya duyarlı plastik kaplar Pahalı ve Radyasyon

Steril dolum sistemleri • Karton sistemleri (Tetrapak, Combibloc) • Kutuların dolumu (Dole sistemi) • Fıçı ve varillerin dolumu (Cherry-Burrell, Fran- Rica, Hambart) • Plastik torbaların dolumu (Manzini, Rossi- Catelli) • Büyük plastik ambalajlar (Steriglen sistemi)