Etiket Arşivleri: allerjen

Alerji ve Anaflaksi ( Öğr.Gör. Sinan YENAL )

ALERJİ VE ANAFLAKSİ

Öğr. Gör. Sinan YENAL 

DEÜ-SHMYO

Alerji:

Vücudun bazı besin, polen, bitki, hayvan tüyü, toz, böcek ısırıkları ve ilaç gibi maddelere değişik şekilde reaksiyon verme yeteneğidir.

Allerjik hastalıklar, tüm dünyada en yaygın görülen kronik patolojik durumlar arasında yer almaktadır.

Antijen:

Bir organizmaya verildiğinde antikor yapımına yol açan ve bu antikorla spesifik reaksiyona giren maddelere “antijen” (allerjen) adı verilmektedir.

Alerjik Reaksiyona Yol Açabilecek durumlar:

İlaçlar

Gıdalar

Böcek sokmaları

İnhalasyon

Anaflaksi:

Bir maddeye karşı hipersensitivite (aşırı duyarlılık) kazanmış kişinin o madde ile sonraki temasta aşırı reaksiyon göstermesi ile oluşan tablodur

Hipersensitivite:Antijene karşı immun sistemin (Bağışıklık Sist.) aşırı yanıtıdır

Epidemiyoloji

Avrupanın birçok ülkesinde çocukların % 50‘sinde allerji bulunmakta ve son 30-40 yılda gelişmiş ülkelerde bu oran artmaktadır.

Bir çocuk eğer bir ebeveyni allerjikse % 30 allerjik olma riski taşır.

Eğer her iki ebeveyni de allerjikse allerji gelişme riski % 60’dır.

Arı sokmasında anaflaksi oluşma oranı genelde %0,4-5, ülkemizde %2

Anaflaktik reaksiyona yol açan etmenler:

İlaçlar: Penisilin ve türevleri, Aspirin, TrimetoprimSulfametaksazol, Vancomisin, Nonsteroidal anti-inflamatuar ajanlar

Gıda ve Türevleri: Kabuklu deniz hayvanları, Soyafasulyesi, Kabuklu kuruyemiş, Buğday, Süt, Yumurta, Monosodyum glutamat, Nitrat ve nitritler

Diğer: Arı sokması, Böcek ısırmaları ve dışkıları, Radyografik kontrast maddeler

Patofizyoloji:

İmmünoglobulinler:

IgG : İnfeksiyonun tekrarına karşı savunma yapar.

IgA : Özellikle salgılarda yer alır ve mukozal zarları korur.

IgM : İnfeksiyonun başlangıcında ortaya çıkar.

IgD : Serumda en az bulunan immünglobulindir.

IgE : Allerjik ve anafilaktik reaksiyonlardan sorumludur. Parazitlere karşı savunmada rol oynar.

Kılinik Özellekleri:

Anafilaksi, solunum ve kardiyovasküler sistemi baskılayan sistemik allerjik reaksiyonların hayatı tehdit eden formudur.

Sistemik reaksiyonlarda; sıklıkla cilt, gastrointestinal, solunum ve kardiyovasküler sistem etkilenir. Larenks ödeminin yanı sıra bronkospazm, kardiyak aritmi ve şok tabloya eşlik eder. Bazı kişilerde intestinal spazm, ishal ve uterus kasılmaları görülür. Bu nedenle hamile olanlarda dikkat edilmelidir.

Anafilaksi klasik olarak kızarıklık, yanma ve kaşıntı ile başlar. Daha sonra kısa bir sürede boğazda dolgunluk hissi, anksiyete, göğüste sıkışma hissi, dispne (nefes almada zorluk), baş dönmesi ve bilinç kaybı gelişir.

Anafilaktik şokun bulgu ve belirtileri:

  1. Huzursuzluk ve endişe (bütün bulgulardan önce görülebilir)

  2. Nabızın zayıf ve hızlı olması (zor palpe edilebilir, “ip gibi”)

  3. Soğuk ve nemli deri (genellikle yapış yapış diye tanımlanır)

  4. Aşırı terleme

  5. Solukluk ve eğer oksijen taşınması iyice azalırsa siyanoz.

  6. Yüzeysel, hızlı, zor, düzensiz ve tutuk solunum

  7. Mat ve anlamsız bakışlar, pupillalarda dilatasyon

  8. Susama hissi

  9. Bulantı – kusma

10.Kan damarlarının hızlı dilatasyonuna bağlı düşen kan basıncı (erişkinlerin bir kısmında normal kan basıncı 90-100 mmHg’dır. Fakat sistolik kan basıncı 100 mmHg’ın  altında olanlarda şokun geliştiği kabul edilmelidir.)

  1. Hızla gelişen şokta şuur kaybı bazen ajitasyon olabilir

Hastanın Değerlendirilmesi:

Hikaye:

Alerji kartı veya künye var mı?

İlaç alıp almadığı,

Yediği bir besin maddesi yada,

Böcek ısırma/sokması olup olmadığı öğrenilmelidir.

Hastanın Değerlendirilmesi:

Fiziksel Değerlendirme:

Özellikle yüz ve göğüsün üst kısmında kızarıklık, batma veya yanma, kaşınma vardır.

Ödem özellikle yüz ve dilde görülür, dudaklarda siyanoz belirgin olabilir

Öksürme

Solunumda ıslık sesi (wheezing)

Tedavi:

World Dosyasında

Teşekkürler


Kaynak: www.deu.edu.tr/…/Birimler/10771/ALERJ%DD%20VE%20ANAFLAKS%DD.ppt

Gıda Allerjenleri

Her yıl milyonlarca insan gıdalara alerjik reaksiyonlar vermektedir. Çoğu gıda alerjisi nispeten daha küçük belirtiler göstermekteyse de, bazı gıda alerjileri şiddetli etki göstermekte, bazı durumlarda ise gıda alerjileri insan hayatını tehdit edebilmektedir.
Gıda alerjileri için bir tedavi yoktur. Alerjen gıdalardan sıkı bir şekilde korunma, erken teşhis ve gıdanın alerjik reaksiyonlarının yönetimi ciddi sağlık sorunlarının oluşmasını önlemede önemli konulardır.

Önemli gıda alerjenleri:
160’tan fazla gıda, alerjisi olan insanlarda etkili olabilmektedir. Gıda alerjilerinin %90’ı ise en yaygın 8 alerjen gıda tarafından oluşturulmaktadır. Bu gıdalar:
1. Süt
2. Yumurta
3. Balık
4. Kabuklu deniz ürünleri (örn. Yengeç, karides, istakoz)
5. Sert kabuklu kuruyemişler (Ceviz, Fındık, Badem)
6. Fıstık
7. Un
8. Soya

Yukarıdaki sekiz gıda ve bunlardan elde edilen proteinleri içeren gıdalar yaygın gıda alerjilerinin başlıca nedenlerindendir.

Belirtiler
1. Kurdeşen
2. Yüz kızarması, kızarıklık
3. Ağızda karıncalanma, yanma veya kaşıntı hissi
4. Yüz, dil veya dudaklarda şişme
5. Bulantı ve kusma
6. Karında kramplar
7. Öksürme veya hapşırma
8. Baş dönmesi
9. Boğaz ve ses tellerinde şişme
10. Nefes alma güçlüğü
11. Bilinç kaybı

Belirtiler ortaya çıktığında yapılacaklar
Gıdalar tüketildikten sonra yukarıda yer alan belirtilerin ortaya çıkması gıda alerjisi işareti olabilir. Tüketiciler kendilerinde bu belirtileri ortaya çıkaran gıdaları tüketmekten kaçınılmalı, eğer bu gıdalar tüketilip, gıda alerjisini gösteren belirtiler ortaya çıkmışsa bir doktor veya sağlık kuruluşu ile temasa geçilerek gerekli testler ve tedaviler uygulanmalıdır.
Gıda alerjisi olduğunu öğrenen tüketiciler gıdaların etiketleme kurallarını öğrenerek, sıkıntı kaynağı gıdayı tüketmekten kaçınmalıdır. Kazayla alerjen gıdanın tüketilmesi durumunda erken belirtileri tanımalı, bu durumlarda uygulanacak gerekli davranışları doğru bir biçimde öğrenmelidir.
Bir gıda tüketilirken veya tüketildikten sonra belirli bir gıda alerjisi olan kişiler daha önceden karşılaştığı belirtileri göstermeye başlarsa, acil olarak gerekli davranış kurallarını uygulamalı ve en yakın sağlık kuruluşuna gitmelidir.

Hayatı tehdit eden durumlar
Gıdaları tükettikten sonra küçük gıda alerjisi belirtilerinin oluşması durumunda gerekli müdahalelerin yapılmaması durumunda belirtiler kısa bir sürede anafilaksiye dönüşebilir. Gıda alerjenlerinin tüketilmesinden sonra gıda alerjisi olan kişinin hayatını tehdit eden alerjik reaksiyon “anafilaksis” olarak adlandırılmaktadır. Anafilaksis, aşırı duyarlık yaratan bir antijenin vücuda girmesi ile oluşan şiddetli antijen antikor reaksiyonu olarak tanımlanabilir. Anafilaksi durumunda
1. Akciğerlere giden hava yolları daralır
2. Kan basıncı çok düşer ve anafilaktik şok oluşur.
3. Nefes borusu tıkanır.
Anafilaksi oluşması durumunda, belirtiler görülmeye başlar başlamaz kısa zamanda epinefrin uygulanması ciddi sonuçların ortaya çıkmasını önlemede yardımcı olabilmektedir.

Allerjen gıdaların etiketlenmesi
Gıdaların etiketlenmesi ile ilgili genel kurallar “Türk Gıda Kodeksi Gıda Maddelerinin Genel Etiketleme ve Beslenme Yönünden Etiketleme Kuralları Tebliği”nde 22.01.2006 tarihinde yapılan değişiklikle şu şekilde düzenlenmiştir.:
“Etikette belirtilmesi zorunlu allerjen bileşenler listesi EK-8’de yer almaktadır. Bu bileşenler son üründe değişik bir formda olsalar bile, etikette açıkça belirtilmelidirler. Ancak gıda maddesinin ismi, ilgili bileşeni içeriyorsa, ayrıca bir ifadeye gerek yoktur. Bununla birlikte, gıdanın üretiminde kullanılan herhangi bir maddenin kendisi veya değişik formu ürün içinde bulunuyorsa ve bu madde EK-8’de yer alan bileşenlerden oluşuyorsa, bu bileşen etiket üzerinde belirtilir. Alkollü içecekler için de aynı kurallar geçerlidir.”

Ek.8. Allerjen Bileşenler

Bileşenler

Hariç tutulan ürünler

Gluten içeren tahıl çeşitleri (buğday, çavdar, arpa, yulaf, kılçıksız buğday, kamut veya hibrit türleri) ve ürünleri

– Dekstroz dahil buğday bazlı glukoz şurupları
– Buğday bazlı maltodekstrinler
– Arpa bazlı glukoz şurupları
-Distile alkollü içkilerin distilatında kullanılan tahıl çeşitleri

Kabuklular ve ürünleri

Yumurta ve ürünleri

– Şarapta kullanılan yumurtadan üretilen lizozim
– Şarap ve elma şarabında inceltici madde olarak kullanılan yumurtadan üretilen albumin

Balık ve ürünleri

– Vitamin ve aroma taşıyıcısı olarak kullanılan balık jelatini
– Bira, şarap ve elma şarabında inceltici madde olarak kullanılan balık jelatini veya Isinglass

Yerfıstığı ve ürünleri

Soya fasulyesi ve ürünleri

– Rafine soya fasulyesi yağı
– Soya fasulyesinden elde edilen tokoferollerin (E306) doğal karışımları, doğal D-alfa tokoferol, doğal D-alfa tokoferol asetat, doğal D-alfa tokoferol suksinat
– Soya fasulyesinin fitosterol ve fitosterol esterlerinden elde edilmiş bitkisel yağlar
– Soya fasulyesi sterollerinden üretilen bitkisel stanol esteri

Süt ve süt ürünleri (laktoz dahil)

– Distile alkollü içkilerde distilat olarak kullanılan peynir altı suyu
– Laktitol
– Şarap ve elma şarabında inceltici madde olarak kullanılan süt (kazein) ürünleri

Yerfıstığı, fındık ve fıstık gibi sert kabuklu meyveler; badem (Amygdalus communis L.), fındık (Corylus avellana), ceviz (Juglans regia), cashew fıstığı (kaju) (Anacardium occidentale), pekan fındığı (Carya illinoiesis-Wangenh.-K.Koch), brezilya fındığı (Bertholletia excelsa), antep fıstığı (Pistacia vera), macadamia fındığı ve Queensland fındığı (Macadamia ternifolia) ve bunların ürünleri

– Distile alkollü içkilerde distilat olarak kullanılan sert kabuklu meyveler
– Distile alkollü içkilerde aroma maddesi olarak kullanılan sert kabuklu meyveler (badem, ceviz)

Kereviz ve ürünleri

– Kereviz yaprağı ve kereviz tohumu yağı
– Kereviz tohumu oleoresini

Hardal ve ürünleri

– Hardal yağı
– Hardal tohumu yağı
– Hardal tohumu oleoresini

Susam tohumu ve ürünleri

Kükürt dioksit ve sülfitler, (SO2 cinsinden en çok 10 mg/kg veya 10 mg/L)