Soğuk Zincir

SOĞUK ZİNCİR
Soğuk zincir`in 3 ana bileşeni
Personel ; Ekipmanları kullanır ve bakımını yaptırır.
Ekipman; Aşıların güvenli korunması ve taşınmasını sağlar
Prosedürler; bağışıklama ve dağıtım için gerekli olan işleyiş prosedürleridir.
Unutmayın !
En pahalı ve en gelişmiş soğuk zincir ekipmanları bile insan faktörü olmadan aşıların güvenli ve etkin bir şekilde korunmasını sağlayamaz

Soğuk zincir ekipmanları
Merkez ve bölge soğuk odaları ve dondurucu odalar
Buzdolapları ve derin dondurucular
Uzun ömürlü ve askılı aşı nakil kapları
Buz aküleri
Dikkat edilecek hususlar-1
Aşıların yerleşimi soğuk hava dolaşımını engellemeyecek şekilde olmalıdır.
Tüm aşıların ve sulandırıcıların etiketlerini koruyunuz ve miyatlarına dikkat ediniz.
Miyadı yakın olan aşıyı önce kullanınız.
Açılmış flakonları işaretleyiniz ve önce kullanınız.
İmha edilecek aşıları soğuk zincirden çıkarınız.
Dikkat edilecek hususlar-2
Donmaya hassas olan aşıları evaporatörden uzakta tutunuz.
Sağlık ocaklarında sulandırıcıları aşılarla birlikte soğuk zincirde saklayınız.
Buzdolabınızı sadece ihtiyaç duyduğunuzda açınız ve aşı harici bir şey saklamayınız.
Gerekli miktarda donmuş buz aküsü bulundurunuz.
Buzdolapları ve derin dondurucular
Aşılar, sulandırıcılar ve buz aküleri yalnızca bunlar için tahsis edilmiş bir buzdolabında saklanmalıdırlar.
Aşıları buzdolabının kapaklarına koymayınız. Kapaktaki sıcaklık buzdolabının ısısına göre daha sıcaktır ve buzdolabının kapısı açıldığında oda sıcaklığına daha fazla süre maruz kalırlar.

Buzdolapları ve derin dondurucular
Bozulmuş olan, son kullanım tarihleri geçmiş, aşı flakon izlemcisine göre kullanılmaması gereken ve sahada kullanılmak için götürülmüş, kullanım için sulandırıldıktan sonra artmış olan aşıları buzdolabında saklamayınız. Bu aşıları en kısa sürede imha ediniz. VVM olan aşılarınızı VVM durumuna göre değerlendiriniz.
Buzdolabında asla yiyecek saklamayınız.
Buzdolabının kapağını sık sık açmayınız.
Buzdolabı ve Derin Dondurucu kullanımı
Buz akülerini dondurucu bölümde dondurun ve muhafaza edin
Tüm aşı ve sulandırıcıları soğutucu bölümde muhafaza ediniz
Aşı kutularını aralarında hava akışı kolay olacak şekilde istifleyiniz. Donmaya hassas olan aşıları buzluk bölümünden uzakta tutmaya özen gösteriniz.

Buzdolabı kullanımı
Üst rafa : Kızamık ve OPV
Orta rafa : BCG ve PPD sol. ve serumlar
Alt rafa : DBT, Td, TT, Hep B ve sulandırıcılar
Buzdolabı kullanımı
Daha önceki aşılama seansında açılmış olan OPV, DBT, DT, Td, TT ve Hepatit B aşılarını bir sonraki seansta ilk kullanılacak şekilde ayırınız.

Aşı nakil kapları
Uzun ömürlü; Aşı nakliyesinde ve kısa süreli aşı saklamada kullanılmaktadır. Çeşitlerine göre 2-5 gün arası soğuk zinciri koruyarak muhafaza sağlar.
Askılı aşı nakil kapları; aşı nakli ve saha çalışmalarında kullanılırlar. Çeşitlerine göre 1-2 gün soğuk zinciri muhafaza ederler.
Askılı aşı nakil kaplarını kullanırken aşı flakonlarını asla buz akülerine direk olarak temas ettirmeyiniz. Buz akülerinde bulunan buz, çözülme esnasında temas ettiği yüzeyin ısısını hızlı bir şekilde düşürerek aşılarınızın kolayca donmasına neden olur.
Aşı nakil kaplarının hazırlanması
Aşı seansının yapılacağı veya gezici aşılama hizmeti planlandığı gün sabah, gerekli olan tüm buz akülerini buzluktan çıkarın.
Buz akülerini uygun şekilde terletin
Buz akülerini uygun şekilde kuruladıktan sonra aşı nakil kabının içine yerleştiriniz
Aşı nakil kaplarının hazırlanması
Aşı ve sulandırıcılarınızı aşı nakil kabının orta kısmına yerleştiriniz. Donmaya karşı hassas olan aşılarınızın buz aküleri ile direk temas etmeyecek şekilde yerleştirilmiş olduğundan emin olunuz.
– Isıya hassas kızamık, BCG, OPV aşılarını kenarlara,
– Donmaya hassas DBT,DT,TT,Td,Hep B aşıları ve sulandırıcıları orta kısma yerleştiriniz.
Aşı flakonlarının yanına mevcutsa donma göstergesi koyunuz ve uzun ömürlü aşı nakil kaplarının üst kısımlarına da buz aküleri yerleştiriniz
Buz aküleri
Buz aküsünü ağzında bir miktar boşluk kalacak kadar su ile doldurunuz ve kapağını sıkıca kapatınız.
Buz akülerinizi sallayınız ve ters düz ederek akıtıp akıtmadığını kontrol ediniz.
Buz akülerini dik olarak veya yan yüzleri açıkta kalacak şekilde buzluğa yerleştiriniz ki evaporatör ile uygun olarak etkileşsin.
Buz akülerini verimli olarak kullanmak için en az 24 saat buzdolabında muhafaza ediniz.
Aşılama seansınızdan sonra buz akülerinizi tekrar donması için buzluğa yerleştiriniz.
Buz aküleri
Buz akülerini kullandıktan sonra her seferinde suyunu doldurup boşaltmayınız. İçerisindeki suyu tekrar tekrar dondurabilirsiniz.
Buz akülerinizi kullanmadan önce terletmeyi unutmayınız
Buz akülerinin terletilmesi
Buzluktan çıkarıldıkları anda -20°C civarındadırlar
Donmaya hassas aşılarla bir araya gelmeden önce mutlaka terletilmeleri gereklidir.
Çözülmeye başlayan buz dışardan ısı çeker, üzerine veya kenarına konulmuş olan flakonun ısısını çekerek hızla eksi derecelere getirir ve dondurur.
Buz akülerinin terletilmesi
Buz akülerini bir masaya veya düz bir ortama sıra ile diziniz.
Birbirlerine uzaklıkları en az 5cm olmalıdır.
Buz akülerini çalkalandıklarında buz parçalarının birbirine çarpma ve suyun içinde yüzme sesi duyulana kadar terletiniz.

Buz aküleri ile flakonların arasında mutlaka kalın bir karton kullanın
Aşıların ısı hassasiyeti ve donma problemi
Unutmayın! Sağlık Ocağı düzeyinde tüm aşı ve sulandırıcılar +2°C ile +8°C arasında saklanmalıdır.
Aşıların saklanma ısıları
Aşıların Isıya hassasiyetleri
Aşıların Donmaya hassasiyetleri
Işık hassasiyetleri
Aşıların termostabilitesi ve VVM
Aşıların termostabiliteleri göz önünde bulundurularak, ısıya maruz kalma sürelerini belirlemek için aşı flakon izlemcileri kullanılmaktadır.
Aşı flakon izlemcileri (VVM)
Aşı flakon izlemcisi nedir?
Flakona yapıştırılan, ısıya hassas, ısıya maruz kaldıkça renk değiştiren ve kümülatif ısıyı ölçen bir etikettir.
Zaman ve ısıya maruz kalma sonucu etiketin içerisinde bulunan kare koyulaşarak dış çemberin rengine dönüşmeye başlar.
Aşı flakon izlemcileri (VVM)
+8°C`nin üzerine çıkıldığında VVM hemen renk değiştirir mi ?
Hayır. Orta derece bir ısıya maruz kalmakla acil bir renk değişikliği olmaz
Renk değişikliği oranı maruz kalınan ısının yüksekliği ile değişmektedir.
Aşı flakon izlemcileri (VVM)
VVM aşı potensini ölçer mi?
Hayır. Direk olarak potensi ölçmez fakat potensi etkileyecek ısıya maruz kalma etkisini gösterir.
Donma ile ilgili bir belirteç değildir.

Aşıların donmasını engellemek için;
Günde en az 2 kez buzdolabının termometresini kontrol edip kaydediniz.
Donmaya hassas aşıları evaporatörden uzağa yerleştiriniz.
Elektrik kesintilerinden sonra termostat ayarlarını artırmayınız.
AŞI MUHAFAZASI VE TRANSPORT
Aşılar;
Aşılar soğuk zincir kırıldığında potensini kaybeden hassas ürünlerdir.
Sıcağa veya donmaya maruz kalma aşılar için geri dönüşsüzdür.
Her antijenin ısı ve donmaya hassasiyeti farklıdır.
Isının yanı sıra kızamık ve BCG aşılarının ışığa karşı hassasiyetleri vardır.
İyi bir aşı stoklama için;
Aşı ve ekipman teminini planlı ve düzenli olarak yapın.
Tüm aşı ve ekipmanları iyi koşullarda muhafaza edin.
Aşı zayiatını minimuma indirin.
Aşı kayıtlarını düzenli ve eksiksiz tutun.
Aşı naklinde dikkatli olun.
İyi bir stoklama için;
Aşı stoklama ve dağıtımınızı yakından izleyin.
Aşılama seansları sonrası atıklarınızı kontrollü bir şekilde toplayarak imha edin.
Bağışıklama oranlarınızı gözden geçiriniz ve planlamanızı buna göre yapın.
Isı takip ve kaydı
Isı takibi
Aşıların muhafazası ve nakliyesi sırasında durumunun değerlendirilmesi
Soğuk zincir ekipmanlarının uygun olarak kullanılması için gereklidir.

Isı takip ve kaydı
Isı izleme ekipmanları soğuk zincirin korunmasında tüm aşamalarda kullanılmalıdır.
Isı takibi günde en az iki kez yapılmalıdır.
Tablolara kaydı ve grafik çizimi mutlaka yapılmalıdır.
Termometreler buzdolabının orta kısmına kolayca görülebilecek şekilde yerleştirilmelidir.
Isı kayıt tablosu
Termometreler
Sağlık ocaklarında 2 çeşit termometre kullanılmak-tadır.
Termometreler
Kullandığınız termometreleri güvenliğine inandığınız başka bir termometre ile kalibre ediniz.
Özellikle kadranlı termometreler zamanla hassasiyetlerini yitirirler
Elinizde fazla bir termometre varsa bunu da buzdolabının alt rafına koyunuz. Kontrol ve kayıt için orta rafta bulunanı kullanınız.
Flakon ısı izlemcileri (VVM)
Soğuk Zincir izleme kartları
Aşıların +8°C`nin üzerindeki ısılara maruziyeti ve süresi hakkında bilgi verirler.
Soğuk Zincir izleme kartları
Aşının üretildiği andan itibaren kullanıldığı sağlık kuruluşuna ulaşmasına kadar geçen tüm nakliye süresince aşıya eşlik ederler.
Isı +10°C`nin üzerine çıktıkça aktive olmuş kartın gözleri sıra ile mavileşmeye başlar, maruz kalınan ısı arttıkça daha çabuk mavileşme gerçekleşir.
ABC bölümleri aşının +10°C`nin üzerinde maruz kaldıkları ısıları, D bölümü ise +34°C`nin üzerinde maruz kalınan ısıları belirtir.
Soğuk Zincir izleme kartları
+10°C`nin üzerine çıkıldığı durumlarda;
– A penceresi içerisi maviye boyanmaya başlar.
– Eğer tekrar soğuk zincir koşulları sağlanırsa boyanma durur.
-Tekrar ısıya maruz kalırsa kaldığı yerden mavileşme devam eder.
– Maruz kalınan ısı ne kadar yüksek olursa mavileşme o kadar hızlı olur.
Soğuk Zincir izleme kartları
+34°C`nin üzerine çıkıldığı durumlarda;
– D penceresi iki saat içinde mavileşir.
– Mavileşme geri dönüşsüzdür.

Soğuk Zincir izleme kartları
A,B,C,D beyaz, mavileşme yok;
-Tüm aşılar kullanılabilir.
Sadece A mavi, B,C,D beyaz ise;
-OPV, VVM durumuna göre karar verilmeli, diğer aşılar kullanılabilir.
A ve B mavi, C ve D beyaz ise;
-OPV , VVM durumuna göre, kızamık 3 ay içerisinde, diğer aşılar kullanılabilir.
A,B,C mavi, D beyaz ise;
– OPV , VVM durumuna göre, kızamık kullanılamaz, DBT ve BCG üç ay içerisinde kullanılmalı,TT,DT,Hep B kullanılabilir.
Tüm pencereler mavi ise;
-Tüm aşılar kullanılmamalıdır.

Donma izlemcileri
Geri dönüşümsüz olarak kullanıldıkları aşının (-) derecelere maruz kalıp kalmadığı hakkında bilgi verirler.
Donma izlemcileri
Donmaya hassas olan aşıların muhafazası ve nakliyesinde kullanılmalıdırlar.
İki çeşidi vardır;
– 9800 FW; -4°C`de aktive olurlar, zemini kırmızı renkte boyarlar.
– 9805 FW; 0°C`de aktive olurlar, zemini siyah renkte boyarlar.

Donma izlemcileri
Elektronik çalışan donma izlemcileri de mevcuttur.
Bunlar da geri dönüşümsüz olarak çalışırlar.
Ekranda bulunan V işareti aşının iyi korunduğunu, X işareti ise donmaya maruz kaldığını belirtmektedir.

Bir Yorum

  1. Taşınan gıda olmasa da mantık aynı. Soğuk zincir izleme kartları ve donma izlemcileri harika

Bir cevap yazın