Şeker Üretim Teknolojisi

ŞEKER ÜRETİM TEKNOLİSİ
žŞEKER’İN TARİHÇESİ
žŞeker’in ilk olarak Hindistan veya Bangladeş civarında bulunduğu sanılmaktadır.
ž18. Yüzyıla kadar şeker üretiminden yararlanılan tek bitki; şeker kamışıdır.
žM.Ö 4. Yüzyılda Büyük İskenderin İran seferinden sonra şeker kamışının varlığı eski Roma’lılar ve Yunan’lılar tarafından öğrenilmiştir.
žAvrupalılar tarafından tanınması ise haçlı seferleri sırasında olmuştur.
žŞeker pancarının ısıtılması ile tatlı bir şurup elde edilmesi ise 16. yy da Fransa’da belirlenmiştir.
žAncak pancardan şeker çıkartılması ise 18. yy ortalarında Almanya’da başlamıştır. İlk fabrikalar ise 19. yy başlarında Fransa, Almanya ve Rusya da kurulmuştur.
žTürkiye’de şeker fabrikalarının kurulması ve üretime geçmesi Cumhuriyetin ilk yıllarında gerçekleştirilmiştir. 1926 Yılında biri Alpullu ve Uşak’ta olmak üzere iki fabrika kurulmuştur.
ž1960’lı yılların başında Çukurova bölgesinde şeker kamışı yetiştirilmesi dolayısıyla da fabrika kurulması çalışmalarında bulunulmuş ancak ekonomik olmayacağı sonucuna varılarak vazgeçilmiştir.
žŞEKER SANAYİNİN ÖNEMİ
žÜlkemizde yaklaşık 450 bin çiftçi ailesi geçimini pancar tarımından karşılamaktadır.
žPancar tarımı, alternatif ürünlerden buğdaya kıyasla 20, mısıra göre 10 ve ayçiçeğine kıyasla 5 kat daha fazla istihdam yaratmaktadır.
ž1 dekar şeker pancarının fotosentez yoluyla havaya verdiği oksijen, 6 kişinin 1 yılda tükettiği oksijene eşdeğer olup, aynı orman alanından 3 kat daha fazla oksijen üretmektedir.

žTarımda nöbetleşe ekim olanağını arttırmıştır.
žYan ürünleri (posa ve melas) ile hayvancılığın gelişmesine katkıda bulunur.
žMelas ispirto üretimi ve fermentasyon teknoliji için önemli bir artıktır.
žMakina sanayiinin gelişmesine katkıda bulunmuştur.
žŞeker yönünden ülkenin dışa bağımlı olmasını önlemiştir.
žŞEKER PANCARI
žKazayağıgiller familyasından Beta Vulgaris Saccharifera’dır.
žİki yıllık bir bitkidir. Ekildiği ilk yıl ürün alınır. Eğer kök ve gövde sökülmezse ikinci yıl sap çıkar ve tohum bağlar.
žTohum bağladığında şeker verimi düşer, azot artar. 2. yıla sadece tohum elde etmek için bırakılır.
žŞEKER KAMIŞI
žBuğdaygillerden Saccharum officinarum’dur.
žDüğümlerle bölünmüş ve içi boş olan sapta çok yüksek oranda şeker bulunur.(%15)
žAnayurdu Hindistan’dır. Orta çağ’da Araplar tarafından batıya getirilmiş, buradan da Amerika’ya götürülmüştür.
žSıcak ve nemli iklimlerde yetişir.
žŞEKER ÜRETİMİ
HASAT
žPancarlar hasat zamanı olan sonbaharda ve kış başlarında topraktan sökülür.
žPancar toprakta olduğu için şeker kamışından daha kirlidir, bundan dolayı ise şeker pancarı işlenmeden önce yıkanmalı ve kalan pancar yaprakları, taş ve kalan çalı çırpı ayrıştırılmalıdır.
EKSTRAKSİYON
žPancarın ince dilimler halinde kesilmesiyle işlem başlar. Bu işlemle pancarların yüzey alanı artırılır buda şeker çıkarılmasını kolaylaştırır.
žEkstraksiyon işlemi difüzörde pancarların sıcak suyla birkaç saatlik temas ettirilmesi ile sağlanır.
žDifüzör tankı yatay veya dikey olarak çalkalama yapan bir tanktır, tanktaki pancar dilimleri yavaşça bir uçtan diğer uca hareket ederken su ters yönden hareket eder.
žBuna zıt yönlü akış denir ve tanktaki su gittikçe yoğunlaşan şeker çözeltisi olur bu çözeltiye şerbet denir.
žŞerbet oluşurken su, şeker pancarından şekerin yanı sıra diğer maddeleri de toplar.
žDifüzyondan elde edilen tipik şerbette muhtemelen % 14 şeker ve geriye kalan pulp ise yaklaşık % 1-2 şeker ve toplam % 8-12 katı madde içerir.
PRESLEME
žDifüzördeki pancar dilimleri hala ıslak ve hala içerisinde kullanılabilir şeker bulunmaktadır. Bu yüzden ıslak pancarlar vidalı presler ile sıkılarak olabildiğince şerbet çıkartılır.
žBu şerbet difüzöre beslenen suyun bir bölümü olarak kullanılır. Sıkılmış pancar kurutma tesisine gönderilir, burada küçük topaklar haline getirilir ve sonra hayvan yemi olarak kullanılır.
KARBONATLAMA
žBir sonraki safhadaki işlemde katı maddeler şerbeti bulanık yaptığı için amacımız şeker şerbetindeki katı maddeleri ayırmaktır, bu işlemin aynı zamanda rengin açılmasına da katkısı vardır.
žEn genel işleme tekniklerinden birisi karbonatlama olarak bilinir.
žKarbonatlama kireç sütü (kalsiyum hidroksit Ca(OH2)) nün eklenmesiyle ve karbondioksit baloncuklarının çözeltinin içinden geçirilmesiyle yapılır.
žGaz kireçle reaksiyona girerek kalsiyum karbonatın ince kristaller şeklini almasını sağlar, buda katı maddeleri absorbe eder ve katı parçacıkların bir araya gelip çökmesini sağlar.
žReaksiyon koşullarının dikkatlice kontrol edilmesi gerekir. Şeker dışında tüm maddelerin birleşmesiyle oluşan katı çökeltiler filtrelenerek uzaklaştırılır.
žKireç taşı bu maddelerden bir tanesidir. . Bu işlemleri yaptıktan sonra şeker şerbeti ağartma işlemi için hazır duruma gelir.
KAYNATMA
žSon işlemde şerbet büyük bir tava içine yerleştirilir (genellikle 60 tonluk veya daha fazla şeker şerbeti alır).
žTavada su kaynatılarak buharlaştırılır ve şeker kristalleşir. Kristalleşmenin başlaması için biraz şeker tozu çözeltiye eklenir.
žKristal miktarının artmasıyla sonuçta oluşan kristal ve ana şerbet santrifüjle ayrılır. Daha sonra sıcak hava ile kurutulan şeker kristalleri paketlenir.
ÜRÜN
žEn son oluşan beyaz renkteki şeker mutfaklarda veya alkolsüz içki üretimi gibi sektörlerde kullanılmaya hazır olur.
žŞeker üretimi esnasında tüm şeker alınamadığı için, bir yan ürün olan tatlı melas’da elde edilir.
žBu ürün genellikle büyükbaş hayvanlar için yem olarak kullanılır veya alkol üretimi amacıyla içki fabrikalarında fermantasyonda kullanılmak için gönderilir.

Facebook Yorumları

Bir Cevap Yazın