Kolesterol Metabolizması- Kontrol ve Düzenleme ( Prof. Dr. Arif ALTINTAŞ )

Kolesterolun yapısı ve görevleri

• Kolesterol spesifik halka yapısı (siklopentano-perhidro-fenantren) ile bir zoosterol’dur.

• Kanda serbest ve ester halde bulunur.

• Kolesterol vücutta şu görevleri yerine getirir:

– Hücre membran yapısına katılır
– Lipoprotein yapısına girer
– Safra asitleri için öncül madde
– Steroid hormonlar ve Vit D için öncül maddedir

• Vücudun kolesterol düzeyi endojen kolesterol sentezinden ve diyet faktörlerinden etkilenir

Kolesterolün Özellikleri

• 1500C ‘de eriyen, tatsız, kokusuz, beyaz kristaller halindedir.

• Genelde organik eriticilerde (eter, kloroform, petrol eter, karbon sülfür, aseton gibi) erir. Hava ve ışıkla temas edince oksitlenir.

• Bitkilerde bulunmayan kolesterol, bakteri toksinlerine, yılan zehirlerine, safra tuzları ve diğer hemoliz yapıcı maddelere karşı antihemolitik etkiye sahiptir.

• Organizmada farklı dokularda farklı miktarlarda bulunur. En çok sinir dokusu, adrenal bezler ve yumurta sarısında bulunur.

Kolesterol esterleri

• Plazma kolesterolünün çoğu esterleşmiş bir şekildedir.

• Esterleşme yapıyı daha da hidrofobik yapar. Kolesterol
hidrofobik özelliğinden dolayı, yada bir lipoprotein partikülünün bileşeni olarak proteinle birlikte yada safradaki fosfolipid ve safra tuzları tarafından çözünmüş halde taşınabilir .

• Kolesterol dışardan alınabildiği gibi organizmada da
sentezlenebilir. Kolesterolün sentezini ve katabolizmasını yöneten organ karaciğerdir.

Kolesterol Emilimi

• Diyet içinde hem serbest hem de esterleşmiş kolesterol vardır, fakat yalnızca serbest olan emilir.

• Kolesterol esterleri, pankreastan salınan sterol esterazlarla bağırsak lümeninde hidroliz edilir.

• Safra tuzları bu enzimlerin aktivitesinde ve esterleşmemiş kolesterolün emiliminde gereklidir.

• Mukoza hücrelerinde kolesterol tekrar esterleştirilip lenf yoluyla genel dolaşıma verilir.

• Bağırsak mukoza hücrelerinde trigliserid, fosfolipid, bazı spesifik apoproteinlerle birlikte emilen kolesterol büyük oranda şilomikron olarak adlandırılan lipoproteinlerin yapısına girer.

 

Kaynak: https://acikders.ankara.edu.tr/pluginfile.php/1027/mod_resource/content/1/9.%20Lipid%20Metabol%20%28Kolesterol%20Metabolizmas%C4%B1%29.pdf

Bir cevap yazın