Fonksiyonel Besinler ( Prof. Dr. Gülay KOÇOĞLU )

Fonksiyonel Besinler Gelişim

Yaşlanan nüfus

Artan sağlık harcamaları

Sağlığın korunması ve geliştirilmesinde bireysel etkinlik, sağlık bakımında özerklik Diyetin hastalık prevelansını ve progresyonunu değiştirdiğine özgü artan bilimsel çalışmalar

Beslenme alışkanlıklarının değişimi

J Am Diet Assoc 2004;104:814-26

Fonksiyonel Besinlerin Tanımı

İçerdikleri fizyolojik aktif bileşenleri ile sağlıklı beslenmeye katkıda bulunmanın yanı sıra iyi hal ve sağlığı geliştirici, hastalık riskini azaltıcı etkileri olan besinlerdir

International Life Sciences Institute (ILSI),2002

Fonksiyonel Besinlerin Bileşenleri

Makro besin öğeleri

Mikro besin öğeleri

Besin değeri olan bir besin bileşeni

Besin değeri olmayan bir besin bileşeni

Br J Nutr 2002;88:S133-S38

ILSI Europe Concise Monograph Series, 2002

Fonksiyonel Besinler

Besindir, kesinlikle ilaç değildir

Normal diyet örüntüsü içinde yer almalıdır

Besin değeri/temel beslenmenin dışında hedef işlevler üzerinde pozitif etkisi olmalıdır

Yaşam kalitesini yükselten iyi hal ve sağlığı geliştirici, hastalık riskini azaltıcı etkisi olmalıdır

Etkinliği objektif, güvenilir, bilimsel çalışmalar ile gösterilmelidir

Bri J Nutr 2002;88:S133-S38

Fonksiyonel Besinlerin Üretimi

Tanımlama /eliminasyon

Besinin doğal olarak içerdiği besin öğesi/bileşeninin konsantrasyonunu artırma

Besinin doğal olarak içermediği, ancak sağlık üzerine yararlı olduğu bilinen bileşenleri ekleme

Besin öğelerinin yerine geçen bileşenler ekleme

Besin bileşenlerinin stabilitesini ve bioyararlılığını artırma

Br J Nutr 2002;88:S133-S38

ILSI Europe Concise Monograph Series, 2002

Fonksiyonel Besinlerin Sağlıkla İlgili Hedef İşlevleri

1.Büyüme, gelişme ve farklılaşma

2.Sübstrat metabolizması

3.Oksidatif strese karşı savunma

4.Kardiyovasküler fizyoloji

5.Gastrointestinal fizyoloji

6.Davranışsal ve psikolojik işlevler

Bri J Nutr 1999;81:S1-S27

1) Büyüme, Gelişme ve Farklılaşma

Hamilelik ve emziklilik döneminde maternal adaptasyon

İskelet gelişimi

Nöral tüp gelişimi

Büyüme ve vücut bileşimi

İmmün işlev

Psikomotor ve bilişsel gelişim

Bri J Nutr 1999;81:S1-S27

2) Sübstrat Metabolizması

Uygun vücut ağırlığının korunması

İnsülin duyarlılığının ve kan glukoz düzeyinin kontrolü

Trigliserid metabolizmasının kontrolü

Fiziksel aktivite sırasında optimal performans

Sıvı homeostazı

Bri J Nutr 1999;81:S1-S27

3) Oksidatif Strese Karşı Savunma

DNA’ nın fonksiyonel aktivitesi ve yapısının korunması

ÇDYA ‘ nin fonksiyonel aktivitesi ve yapısının korunması

Lipoproteinlerin fonksiyonel aktivitesi ve yapısının korunması

Proteinlerin fonksiyonel aktivitesi ve yapısının korunması

Bri J Nutr 1999;81:S1-S27

4) Kardiyovasküler Fizyoloji

Lipoprotein homeostazı

Endotelyal ve arteriyal bütünlük

Trombojenik potansiyelin kontrolü

Hipertansiyon kontrolü

Homosistein düzeyinin kontrolü

Bri J Nutr 1999;81:S1-S27

5) Gastrointestinal Fizyoloji

Optimal intestinal işlev

İntestinal mikroflora bileşimi

Barsaklara eşlik eden lenf doku (GALT) işlevinin kontrolü

Fermantasyon ürünlerinin kontrolü

Bri J Nutr 1999;81:S1-S27

6) Davranışsal ve Psikolojik İşlevler
İştah, tokluk ve doygunluk

Bilişsel performans

Ruhsal durum ve canlılık

Stres yönetimi

Bri J Nutr 1999;81:S1-S27

Ayrıca;

Nane, kekik, ada çayı, anason, defne yaprağı, maydonoz, dere otu, rezenede bulunan bazı Uçucu yağlar hipertansiyon, sindirim ve solunum sistemi hastalıkları, kanser, kalp hastalıklarından korur.

PROBİYOTİKLER

İnsanların veya hayvanların doğal mikroflorasına ait özellikleri geliştiren, tüketilmeleri sonucunda ağızda, gastrointestinal sistemde, üst solunum yollarında ya da üregenital kanallarda yararlı etkileriyle sağlığa ve iyileşmeye yardımcı olan tek veya karışık mikroorganizma kültürleridir.

PROBİYOTİKLERİN ETKİLERİ

I- İmmünomodülasyon

Dengelenmiş immün yanıt

İnflamatuar bağırsak hastalıklarının kontrolü

İnfant besin alerjisi semptomlarını azaltma

Doğal immüniyeti güçlendirme

II- İntestinal mikrofloranın normalizasyonu

İrritable Bağırsak Sendromunun kontrolü

Kolonizasyona direnç

Endojen patojenleri durdurma

III- Metabolik Etkileri

Safra tuzlarının dekonjigasyonu ve sekresyonu ® Serum kolesterolünü düşürme

Laktozun hidrolizi ® Laktoz toleransını geliştirme

Bağırsaklarda toksijenik/mutajenik reaksiyon seviyesini azaltma

Bağırsak epitellerine vitaminler (örn, folik asit) ve KZYA sağlama

Eksojen patojenleri durdurma

Kolon kanser riskini azaltma

Probiyotikler
Diyare

Diyare süresini kısaltma

0.7 (0.3-1.2) gün

Diyare sıklığını azaltma

1.6 (0.7-2.6) dışkı/gün

Dig Dis Sci 2002;47:2625-34

Pediatrics 2002;109:678-84

Fonksiyonel Besinlerin Önerilen Tüketim Düzeyi

Besin Tüketim Düzeyi

Fruktooligosakkaritler 3-10 g/gün

Probiyotik ürün 1 SB/g

Balık 180 g/hafta kalp has

Bir cevap yazın